Yolun zamana bölünmesiyle hızın hesaplanması hangi ölçme türüne örnektir?
- A) Dolaylı ölçme
- B) Doğrudan ölçme
- C) Nitel gözlem
- D) Türetilmiş ölçme
- E) Mutlak değerlendirme
Doğru cevap: D
Çözüm: Hız, iki ayrı ölçme sonucu olan yol ve zaman kullanılarak hesaplandığı için türetilmiş ölçmenin tipik örneğidir.
Öğrencilerin kan gruplarının A, B, AB ve 0 olarak belirtilmesi hangi ölçek düzeyidir?
- A) Sıralama
- B) Eşit aralık
- C) Standart puan
- D) Sınıflama (adlandırma)
- E) Eşit oran
Doğru cevap: D
Çözüm: Kan grupları kategorileri birbirinden ayırır; kategoriler arasında büyüklük sırası veya aritmetik uzaklık bulunmaz.
Öğrencilerin yarışmada birinci, ikinci ve üçüncü olarak sıralanması hangi ölçek düzeyidir?
- A) Sıralama
- B) Türetilmiş ölçek
- C) Eşit oran
- D) Eşit aralık
- E) Sınıflama
Doğru cevap: A
Çözüm: Sıralama ölçeğinde büyüklük sırası bilinir fakat iki sıra arasındaki uzaklığın eşit olduğu varsayılamaz.
Sıfır noktasının yokluğu değil uzlaşımsal olması nedeniyle oran kurulamayan sıcaklık ölçeği hangisidir?
- A) Eşit aralıklı ölçek
- B) Mutlak oran ölçeği
- C) Eşit oranlı ölçek
- D) Sıralama ölçeği
- E) Sınıflama ölçeği
Doğru cevap: A
Çözüm: Santigrat sıcaklıkta eşit derecelik farklar karşılaştırılabilir ancak sıfır mutlak yokluk olmadığından 20°C, 10°C'nin iki katı sıcaklık değildir.
Uzunluk ve kütle gibi gerçek sıfır noktasına sahip nicelikler hangi ölçekle ifade edilebilir?
- A) Yalnız kategori ölçeği
- B) Sıralama ölçeği
- C) Eşit oranlı ölçek
- D) Sınıflama ölçeği
- E) Eşit aralıklı ölçek
Doğru cevap: C
Çözüm: Gerçek sıfırın bulunduğu eşit oranlı ölçekte yalnız farklar değil, oranlar da anlamlı biçimde yorumlanabilir.
Bir ölçme aracının ölçmeyi amaçladığı özelliği gerçekten ölçme derecesine ne denir?
- A) Aritmetik ortalama
- B) Geçerlik
- C) Standart sapma
- D) Güvenirlik
- E) Kullanışlılık
Doğru cevap: B
Çözüm: Geçerlik, belirli amaçla yapılan puan yorumlarının dayanaklı olup olmadığını ifade eder; yalnız puanların tutarlı olması yetmez.
Bir ölçme aracının tesadüfi hatalardan görece arınmış tutarlı sonuçlar vermesi hangi özelliktir?
- A) Kapsam
- B) İçerik dağılımı
- C) Yordama
- D) Güvenirlik
- E) Geçerlik
Doğru cevap: D
Çözüm: Güvenirlik ölçme sonuçlarının tutarlılığı ve tesadüfi hatalara karşı kararlılığıyla ilgilidir; amaçlanan yapıyı ölçtüğünü tek başına garanti etmez.
Küçükten büyüğe sıralı 2, 4, 8, 10, 13 sayılarının ortancası (medyan) kaçtır?
Doğru cevap: C
Çözüm: Ortanca, sıralanan verinin orta konumundaki değerdir. Beş gözlemde üçüncü değer 8 olduğundan medyan 8'dir.
2, 3, 3, 5 ve 7 puanlarının tepe değeri (mod) hangisidir?
Doğru cevap: A
Çözüm: Mod, veri grubunda en sık tekrar eden değerdir. Dizide 3 iki kez, diğer değerler bir kez bulunduğundan mod 3'tür.
Bir sınavda en küçük puan 28, en büyük puan 83 ise ranj kaçtır?
- A) 83
- B) 45
- C) 55
- D) 111
- E) 28
Doğru cevap: C
Çözüm: Ranj en yüksek ve en düşük değer arasındaki farktır. 83 − 28 = 55 puan bulunur; grubun genel dağılımını tek başına göstermez.
Ortalaması 60, standart sapması 10 olan grupta 75 puan alan öğrencinin z puanı kaçtır?
- A) 1,0
- B) 1,5
- C) 0,5
- D) 2,0
- E) −1,5
Doğru cevap: B
Çözüm: Standart z puanı z = (X − ortalama)/standart sapma ile bulunur: (75−60)/10 = 1,5. Öğrenci ortalamanın üzerindedir.
z puanı +1 olan öğrencinin T puanı, T = 50 + 10z dönüşümüyle kaçtır?
- A) 55
- B) 50
- C) 60
- D) 70
- E) 40
Doğru cevap: C
Çözüm: T puanı 50 + 10z dönüşümüdür. z = +1 için T = 50 + 10 = 60 olur; bu doğrudan yüzdelik başarı oranı değildir.
Aynı öğrencilerin aynı testle uygun aralıkla iki kez değerlendirilip puan tutarlılığının incelenmesi hangi güvenirlik yoludur?
- A) İki yarı güvenirliği
- B) KR-20
- C) Kapsam geçerliği
- D) Test-tekrar test
- E) Puanlayıcılar arası uyum
Doğru cevap: D
Çözüm: Test-tekrar test, puanların zamana karşı kararlılığını iki uygulama üzerinden inceler; öğrenme ve hatırlama etkilerine dikkat edilmelidir.
A sınavında ortalama 50, standart sapma 10 ve Ayşe'nin puanı 70; B sınavında ortalama 80, standart sapma 5 ve puanı 85. Hangi sınavda göreli konumu daha yüksektir?
- A) A sınavında; zA = 1, zB = 2
- B) A sınavında; zA = 2, zB = 1
- C) B sınavında; ham puanı daha yüksek
- D) İkisinde eşit; zA = zB = 1
- E) Karşılaştırma standart puanla yapılamaz
Doğru cevap: B
Çözüm: A'da z=(70−50)/10=2, B'de z=(85−80)/5=1'dir; A sınavında Ayşe ortalamadan iki standart sapma yukarıdadır.
Ortalaması 70 ve standart sapması 8 olan sınavda 54 puan alan öğrencinin z ve T puanları hangisidir?
- A) z = 0 ve T = 50
- B) z = −1 ve T = 40
- C) z = +1 ve T = 60
- D) z = +2 ve T = 70
- E) z = −2 ve T = 30
Doğru cevap: E
Çözüm: z=(54−70)/8=−2; T=50+10×(−2)=30'dur. T puanı ham puanı yüzdeye dönüştürme işlemi değildir.
Puanlara aynı sabit 10 eklendiğinde aritmetik ortalama ve standart sapma nasıl değişir?
- A) İkisi de 10 artar
- B) Ortalama 10 artar, standart sapma sıfır olur
- C) Ortalama 10 artar, standart sapma değişmez
- D) Ortalama değişmez, standart sapma 10 artar
- E) İkisi de 10 azalır
Doğru cevap: C
Çözüm: Her puana aynı sabit eklenmesi dağılımı kaydırır; gözlemler arası fark değişmediğinden standart sapma aynı kalır.
Başlangıç puanları 10, 12, 13, 15, 90 ise uç değer nedeniyle merkezi eğilimi daha dayanıklı yansıtmak için hangi değer seçilmelidir?
- A) Ranj = 80
- B) Standart sapma = 13
- C) Maksimum = 90
- D) Medyan = 13
- E) Ortalama = 28
Doğru cevap: D
Çözüm: Aşırı büyük 90 puanı ortalamayı yukarı çeker; sıralamanın ortasındaki 13 ise uç değere karşı daha dayanıklıdır.
Bir öğretmen ünite başında yanlış ön bilgileri bulup öğretimi buna göre planlıyor; ünite sırasında geri bildirim veriyor; bitiminde düzey kararı veriyor. Sıralama hangisidir?
- A) Biçimlendirici → düzey belirleyici → tanılayıcı
- B) Bağıl → mutlak → bağıl
- C) Madde analizi → sıralama → kapsam
- D) Düzey belirleyici → tanılayıcı → biçimlendirici
- E) Tanılayıcı → biçimlendirici → düzey belirleyici
Doğru cevap: E
Çözüm: Başlangıç öğrenmesini tanılama, süreçte geliştirici dönüt ve öğretim sonunda başarı kararı sırasıyla tanılayıcı, biçimlendirici ve düzey belirleyicidir.
Bir sınavda hedeflerin yarısı uygulama becerisi gerektirirken soruların tamamı terim tanımından oluşuyor. En belirgin geçerlik sorunu hangisidir?
- A) Kapsam ve hedef temsilinin yetersiz olması
- B) Sadece puanların aritmetik ortalamasının bilinmemesi
- C) Öğrencilerin sınıf numarasının yazılmaması
- D) Puanlayıcıların aynı anahtarı kullanması
- E) Testin kâğıt üzerinde uygulanması
Doğru cevap: A
Çözüm: Hedeflerin önemli bölümü uygulama becerisiyken test yalnız bilgi hatırlama sorarsa amaçlanan kapsam ve beceri temsili zayıflar.
Öğretmen öğrencilerin yazma sürecini değerlendirmek istediği hâlde yalnız son ürünün yazım yanlışlarını puanlıyor. Hangi ek kanıt daha uygundur?
- A) Yalnız en uzun yazı başlığını puanlama
- B) Yalnız dönem sonu sınıf ortalamasını hesaplama
- C) Öğrencilerin sıra numarasını değerlendirme
- D) Taslaklar, düzenleme adımları ve süreç gözlemi
- E) Sadece çıktıdaki kâğıt rengini inceleme
Doğru cevap: D
Çözüm: Yazma sürecine ilişkin çıktı, öğrencinin taslak oluşturma, düzenleme ve geri bildirimden yararlanma aşamalarını da kanıtlamayı gerektirir.