Çocuğun boyunun 110 cm'den 116 cm'ye çıkması gelişimin hangi yönünü doğrudan gösterir?
- A) Uyumsama
- B) Toplumsallaşma
- C) Özümseme
- D) Büyüme
- E) Olgunlaşma
Doğru cevap: D
Çözüm: Boy uzunluğundaki ölçülebilir nicel artış büyümedir. Gelişim ise büyümeyi de içeren, işlev ve nitelikteki değişmeleri kapsayan daha geniş bir kavramdır.
Sinir-kas sistemi yeterli düzeye gelmeden bir bebeğin yürümesinin beklenmemesi hangi kavramla açıklanır?
- A) Olgunlaşma
- B) Sönme
- C) Geriye ket vurma
- D) Model alma
- E) Pekiştirme
Doğru cevap: A
Çözüm: Olgunlaşma, biyolojik yapıların bir işlevi gerçekleştirebilecek düzeye ulaşmasıdır. Yürüme deneyimi ve çevresel fırsatların etkisi olsa da temel biyolojik yeterlik gereklidir.
Yeni bir görevi öğrenmeye hazır olmada olgunlaşma, önceki bilgi ve istekliliğin birlikte etkili olması nedir?
- A) Koşulsuz tepki
- B) Duyusal kayıt
- C) Yalnız büyüme
- D) Sabit oranlı pekiştirme
- E) Hazırbulunuşluk
Doğru cevap: E
Çözüm: Hazırbulunuşluk bireyin öğrenmeye ne kadar hazır olduğunu gösterir ve yalnız bedensel olgunlaşmadan ibaret değildir. Ön bilgi, dikkat, ilgi ve isteklilik gibi özellikler de etkilidir.
Gelişimin önce baş ve gövde denetiminde, ardından bacak ve ayaklarda ilerlemesi hangi ilkeye örnektir?
- A) Yakından uzağa gelişim
- B) Kesintisiz aynı hızda gelişim
- C) Geriye doğru gelişim
- D) Sadece çevreye bağlı gelişim
- E) Baştan ayağa gelişim
Doğru cevap: E
Çözüm: Baş-boyun kontrolünün alt beden kontrolünden önce ortaya çıkması baştan ayağa gelişim örneğidir. Yakından uzağa ilkesi gövdeden kol, el ve parmaklara ilerlemeyi anlatır.
Çocuğun önce kolunu, daha sonra el ve parmaklarını daha hassas biçimde denetlemesi hangi ilkedir?
- A) Ahlaki özerklik
- B) Baştan ayağa gelişim
- C) Yakından uzağa gelişim
- D) Gelişimin tamamen rastlantısal olması
- E) Nesne sürekliliği
Doğru cevap: C
Çözüm: Gövdeye yakın büyük kas denetiminden uçtaki küçük kasların hassas denetimine ilerleme yakından uzağa ilkesidir. Bu örnek baştan ayağa ilerleme olarak adlandırılmaz.
Aynı yaştaki çocukların sözcük dağarcıklarının farklı düzeylerde olması gelişimin hangi özelliğini gösterir?
- A) Yalnız okulda gerçekleşmesini
- B) Yalnız kalıtımla belirlenmesini
- C) Her bireyde aynı hızda olmasını
- D) Bireysel farklılıklar göstermesini
- E) Geriye dönüşsüz ve değişmez olmasını
Doğru cevap: D
Çözüm: Gelişim belirli genel örüntüler izleyebilir ancak hız, zamanlama ve düzey bakımından bireysel farklılıklar görülür. Tek yaş ölçütü bütün çocukları aynı beceriye sahip kılmaz.
Piaget'ye göre yaklaşık 0–2 yaş arası bilişsel gelişim dönemi hangisidir?
- A) Girişimciliğe karşı suçluluk dönemi
- B) Soyut işlemler dönemi
- C) Duyusal-motor dönem
- D) İşlem öncesi dönem
- E) Somut işlemler dönemi
Doğru cevap: C
Çözüm: Piaget'nin duyusal-motor döneminde bebek çevreyi ağırlıkla duyuları ve hareketleri aracılığıyla keşfeder. Yaş aralıkları yaklaşık sınırlar olup bireyler arasında değişebilir.
Çocuk önce bütün elini kullanarak nesne kavrıyor, daha sonra işaret ve başparmağıyla küçük nesne tutuyor. Hangi iki gelişim ilkesi en doğrudan ilişkilidir?
- A) Genelden özele ve yakından uzağa
- B) Özümseme ve ahlaki özerklik
- C) Baştan ayağa ve değişmez hız
- D) Sadece kalıtım ve değişmez sıra
- E) Korunum ve soyut düşünme
Doğru cevap: A
Çözüm: Kaba kavramanın hassas parmak hareketine dönüşmesi genelden özele ve gövdeye yakın hareketlerden uç hareketlere ilerleyen gelişimi gösterir.
Üç yaşındaki çocuk, babasının da odadaki oyuncağı kendi gördüğü yerden gördüğünü sanıyor. Piaget açısından bu durum nedir?
- A) Nesne sürekliliği
- B) Hipotetik düşünme
- C) Çalışkanlık
- D) Bilişsel benmerkezcilik
- E) Korunum
Doğru cevap: D
Çözüm: İşlem öncesi dönemde çocuk başka kişilerin bakış açılarının kendi bakış açısından farklı olabileceğini kavramakta zorlanabilir. Bu bilişsel benmerkezciliktir.
Bir çocuk sıraya dizili boncukların arası açılınca boncuk sayısının arttığını düşünüyor. Hangi özellik baskındır?
- A) Nesne sürekliliğini kazanma
- B) Görünüşe odaklanma ve sayı korunumunu kuramama
- C) Tersine çevirebilirlikle eşitliği bulma
- D) Toplumsal sözleşme ahlakı
- E) Soyut düşünmeyi tam kullanma
Doğru cevap: B
Çözüm: Boncuk sayısı değişmeden yalnız diziliş aralığı değişmiştir. Çocuğun uzunluğa odaklanması merkezileşmeyi, sayı eşitliğini koruyamaması korunum eksikliğini gösterir.
Bir öğrenci suyun A kabından B'ye aktarılıp sonra yeniden A'ya dökülebileceğini düşünerek miktarın değişmediğini söylüyor. Hangi bilişsel özellik etkindir?
- A) Canlandırmacılık
- B) Ahlaki heteronomi
- C) Büyüsel düşünce
- D) Ertelenmiş taklit
- E) Tersine çevrilebilirlik
Doğru cevap: E
Çözüm: İşlemi zihinde geriye doğru tasarlamak tersine çevrilebilirliktir ve korunum kararını destekler. İşlem öncesi dönemde bu zihinsel işlem tutarlı biçimde kurulamamış olabilir.
Çocuk tüm köpekleri 'kedi' diye adlandırırken bir köpekle karşılaşınca ayrı bir hayvan şeması oluşturuyor. Son değişim hangi Piaget sürecidir?
- A) Sadece olgunlaşma
- B) Klasik koşullanma
- C) Ahlaki ödünleme
- D) Özümseme
- E) Uyumsama
Doğru cevap: E
Çözüm: Yeni hayvan mevcut 'kedi' şemasına sığmayınca ayrı bir sınıf oluşturulması şemanın değiştirilmesi anlamına gelir. Bu nedenle uyumsama gerçekleşmiştir.
Çocuk 'Bütün kuşlar uçar' şemasına serçeyi örnek olarak katıyor ve şemasını değiştirmiyor. Bu işlem nedir?
- A) Geriye ket vurma
- B) Korunum
- C) Çalışkanlık
- D) Özümseme
- E) Uyumsama
Doğru cevap: D
Çözüm: Yeni örneğin daha önce kurulmuş kuş şemasına önemli bir değişiklik yapılmadan yerleştirilmesi özümsemedir. İstisna nedeniyle şema düzeltilseydi uyumsama olurdu.
Çocuğun tek başına yapabildiği altı parçalı yapbozla, öğretmen yardımıyla tamamladığı on parçalı yapboz arasındaki farkı hangi kavram açıklar?
- A) Biyolojik büyüme
- B) Bağlanma kaygısı
- C) Yakınsal gelişim alanı
- D) Korunum
- E) Nesne sürekliliği
Doğru cevap: C
Çözüm: Vygotsky bağımsız yapılan görev ile uygun yardımla yapılabilen görev arasındaki potansiyele dikkat çeker. Destekli ve desteksiz performans arasındaki alan yakınsal gelişim alanıdır.
Çocuk altı hamur topunun tek sıra ya da iki sıra dizilmesinde sayının aynı olduğunu söylüyor; ancak uzun ince hamurun daha çok madde içerdiğini düşünüyor. En doğru yorum hangisidir?
- A) Korunum türleri aynı anda ve aynı hızla kazanılmayabilir
- B) Korunum tüm alanlarda zorunlu olarak eşzamanlı gelişir
- C) Çocuk nesne sürekliliğini bütünüyle yitirmiştir
- D) Bu yalnız ahlaki gelişim farkıdır
- E) Tersine çevirebilme hiçbir somut işlemde kullanılmaz
Doğru cevap: A
Çözüm: Piaget'de yatay kayma olarak anılan durum, korunum gibi benzer mantıksal işlemlerin farklı içeriklerde farklı zamanlarda kazanılabilmesidir. Tek başarı tüm alanlara genellenmez.
Öğretmen çocuklara sınıftaki kuralların nedenini tartıştırıyor. Bir çocuk 'Herkes beni sevsin', diğeri 'Düzen bozulmasın' diyor. Kohlberg'e göre karşılaştırma hangisidir?
- A) İlki evrensel etik, ikincisi araçsal çıkar yönelimindedir
- B) İkisi de geleneksel düzeydedir; ilki kişiler arası uyum, ikincisi kanun-düzen
- C) Her iki gerekçe de doğrudan postkonvansiyonel aşamadır
- D) İlki gelenek öncesi, ikincisi gelenek sonrası düzeydedir
- E) İkisi de yalnız ceza ve itaat evresindedir
Doğru cevap: B
Çözüm: Onay alma ve toplumsal düzeni koruma gerekçeleri Kohlberg'in geleneksel düzeyindeki ayrı evreleri temsil eder. Gerekçeye odaklanmak aynı davranışı doğru sınıflandırmayı sağlar.
Bir öğrenci 'Yasalara genelde uyarım; fakat temel insan haklarını korumuyorsa demokratik biçimde değiştirilmelidir' diyor. Hangi Kohlberg yönelimi baskındır?
- A) Araçsal kişisel çıkar yönelimi
- B) Kişiler arası beğenilme yönelimi
- C) Toplumsal sözleşme ve haklar yönelimi
- D) Yasaları sorgusuz koruma yönelimi
- E) Ceza ve itaat yönelimi
Doğru cevap: C
Çözüm: Yasaların ortak haklar ve değiştirilebilir toplumsal uzlaşı bakımından ele alınması gelenek sonrası toplumsal sözleşme yönelimine uygundur. Bu, yalnız yasa korkusuyla uyma değildir.
Aynı öğrenci sınıfta destekle denklem çözebiliyor, yardım verilmeden çözemezken bir süre sonra bağımsız çözüyor. Vygotsky açısından en güçlü yorum hangisidir?
- A) Görevin yalnız refleks yoluyla tamamlanması
- B) Çocuğun gelişim potansiyelinin hiç değişmemesi
- C) Öğretmenin yardımının her aşamada sabit kalması
- D) Aynı yaşta bütün öğrencilerin eşit başarı göstermesi
- E) Öğrenmenin kademeli destekle bağımsız yeterliğe dönüşmesi
Doğru cevap: E
Çözüm: Yakınsal gelişim alanında sağlanan uygun destek, stratejilerin içselleştirilmesine katkı verebilir. Beceri bağımsızlaştıkça yapı iskelesi azaltılır; destek daima aynı düzeyde sürmez.
Bir öğretmen çocuğun tek başına yapabildiği görevleri tekrar ettirmek yerine, küçük ipuçlarıyla erişebileceği daha zor görevleri seçiyor. Hangi ölçüte göre davranıyor?
- A) Yalnız biyolojik yaşa göre bütün görevleri eşitleme
- B) Öğrenmeyi yalnız ceza ile hızlandırma
- C) Güncel düzey ile destekli potansiyel arasındaki farkı dikkate alma
- D) Her görevi mutlaka desteksiz başlatma
- E) Bilişsel gelişimi sadece kalıtıma bağlama
Doğru cevap: C
Çözüm: Yakınsal gelişim alanına uygun görev, çocuğun şu an tek başına çözebildiğinden daha ileride fakat uygun destekle başarabileceği düzeydedir. Ulaşılamaz görev vererek zorlamak aynı şey değildir.
Bir çocuk 'Cansız bulut ağlıyor' derken aynı zamanda bardaktaki su eşitliğini şekle göre yanlış değerlendiriyor. Piaget açısından ortak dönem ve iki belirti hangisidir?
- A) Duyusal-motor; refleks ve nesne arama
- B) Somut işlemler; ahlaki sözleşme ve nesne sürekliliği
- C) Somut işlemler; soyut çıkarım ve seri oluşturma
- D) Soyut işlemler; hipotez sınama ve tersine çevirebilme
- E) İşlem öncesi dönem; canlandırmacılık ve korunum güçlüğü
Doğru cevap: E
Çözüm: Cansız olana duygu yükleme animizmdir; görünüş değişince eşit miktarı farklı sanma korunum güçlüğüdür. İkisi de işlem öncesi düşünmede görülebilir.