Çocuğun boyunun 110 cm'den 116 cm'ye çıkması gelişimin hangi yönünü doğrudan gösterir?
- A) Uyumsama
- B) Toplumsallaşma
- C) Özümseme
- D) Büyüme
- E) Olgunlaşma
Doğru cevap: D
Çözüm: Boy uzunluğundaki ölçülebilir nicel artış büyümedir. Gelişim ise büyümeyi de içeren, işlev ve nitelikteki değişmeleri kapsayan daha geniş bir kavramdır.
Sinir-kas sistemi yeterli düzeye gelmeden bir bebeğin yürümesinin beklenmemesi hangi kavramla açıklanır?
- A) Olgunlaşma
- B) Sönme
- C) Geriye ket vurma
- D) Model alma
- E) Pekiştirme
Doğru cevap: A
Çözüm: Olgunlaşma, biyolojik yapıların bir işlevi gerçekleştirebilecek düzeye ulaşmasıdır. Yürüme deneyimi ve çevresel fırsatların etkisi olsa da temel biyolojik yeterlik gereklidir.
Yeni bir görevi öğrenmeye hazır olmada olgunlaşma, önceki bilgi ve istekliliğin birlikte etkili olması nedir?
- A) Koşulsuz tepki
- B) Duyusal kayıt
- C) Yalnız büyüme
- D) Sabit oranlı pekiştirme
- E) Hazırbulunuşluk
Doğru cevap: E
Çözüm: Hazırbulunuşluk bireyin öğrenmeye ne kadar hazır olduğunu gösterir ve yalnız bedensel olgunlaşmadan ibaret değildir. Ön bilgi, dikkat, ilgi ve isteklilik gibi özellikler de etkilidir.
Gelişimin önce baş ve gövde denetiminde, ardından bacak ve ayaklarda ilerlemesi hangi ilkeye örnektir?
- A) Yakından uzağa gelişim
- B) Kesintisiz aynı hızda gelişim
- C) Geriye doğru gelişim
- D) Sadece çevreye bağlı gelişim
- E) Baştan ayağa gelişim
Doğru cevap: E
Çözüm: Baş-boyun kontrolünün alt beden kontrolünden önce ortaya çıkması baştan ayağa gelişim örneğidir. Yakından uzağa ilkesi gövdeden kol, el ve parmaklara ilerlemeyi anlatır.
Çocuğun önce kolunu, daha sonra el ve parmaklarını daha hassas biçimde denetlemesi hangi ilkedir?
- A) Ahlaki özerklik
- B) Baştan ayağa gelişim
- C) Yakından uzağa gelişim
- D) Gelişimin tamamen rastlantısal olması
- E) Nesne sürekliliği
Doğru cevap: C
Çözüm: Gövdeye yakın büyük kas denetiminden uçtaki küçük kasların hassas denetimine ilerleme yakından uzağa ilkesidir. Bu örnek baştan ayağa ilerleme olarak adlandırılmaz.
Aynı yaştaki çocukların sözcük dağarcıklarının farklı düzeylerde olması gelişimin hangi özelliğini gösterir?
- A) Yalnız okulda gerçekleşmesini
- B) Yalnız kalıtımla belirlenmesini
- C) Her bireyde aynı hızda olmasını
- D) Bireysel farklılıklar göstermesini
- E) Geriye dönüşsüz ve değişmez olmasını
Doğru cevap: D
Çözüm: Gelişim belirli genel örüntüler izleyebilir ancak hız, zamanlama ve düzey bakımından bireysel farklılıklar görülür. Tek yaş ölçütü bütün çocukları aynı beceriye sahip kılmaz.
Piaget'ye göre yaklaşık 0–2 yaş arası bilişsel gelişim dönemi hangisidir?
- A) Girişimciliğe karşı suçluluk dönemi
- B) Soyut işlemler dönemi
- C) Duyusal-motor dönem
- D) İşlem öncesi dönem
- E) Somut işlemler dönemi
Doğru cevap: C
Çözüm: Piaget'nin duyusal-motor döneminde bebek çevreyi ağırlıkla duyuları ve hareketleri aracılığıyla keşfeder. Yaş aralıkları yaklaşık sınırlar olup bireyler arasında değişebilir.
Bebeğin görmediği oyuncağın hâlâ var olduğunu kavraması Piaget'nin hangi kavramıdır?
- A) Korunum
- B) Nesne sürekliliği
- C) Toplumsal sözleşme
- D) Tersine çevrilebilirlik
- E) Ergen benmerkezciliği
Doğru cevap: B
Çözüm: Nesne sürekliliği, nesne algı alanı dışında kalsa da varlığını sürdürdüğünü anlamadır ve duyusal-motor gelişimde önemli bir kazanımdır.
Bir çocuk uzun ince bardaktaki suyun miktarını geniş kısa bardaktakinden fazla sanıyorsa hangi ilke henüz gelişmemiştir?
- A) Kimlik kazanımı
- B) Korunum
- C) Güvenli bağlanma
- D) Nesne sürekliliği
- E) Soyut tümdengelim
Doğru cevap: B
Çözüm: Sıvı biçimi ve düzeyi değişse de miktarın aynı kalabileceğini kavramak korunumdur. İşlem öncesi dönemde çocuk görünüşe odaklanıp bu eşitliği kaçırabilir.
Çocuğun cansız oyuncak ayının üşüdüğünü ve üzüldüğünü düşünmesi Piaget'de hangi kavramdır?
- A) Öz yeterlik
- B) Tersine çevirebilme
- C) Sıralama
- D) Korunum
- E) Canlandırmacılık (animizm)
Doğru cevap: E
Çözüm: Cansız varlıklara canlılara özgü duygu ve niyet yükleme canlandırmacılıktır. İşlem öncesi dönemde görülebilir; nesne sürekliliği ve korunumdan farklıdır.
Piaget'ye göre yaklaşık 7–11 yaşta belirginleşen bilişsel dönem hangisidir?
- A) Duyusal-motor dönem
- B) İşlem öncesi dönem
- C) Soyut işlemler dönemi
- D) Somut işlemler dönemi
- E) Kimliğe karşı rol karmaşası dönemi
Doğru cevap: D
Çözüm: Somut işlemler döneminde çocuk korunum, sınıflama ve tersine çevirebilme gibi mantıksal işlemleri somut ilişkilerde daha tutarlı kullanır.
Varsayımları sistemli sınayarak soyut olasılıkları değerlendirebilme Piaget'de hangi dönemin özelliğidir?
- A) İşlem öncesi dönem
- B) Duyusal-motor dönem
- C) Soyut işlemler dönemi
- D) İlk çocukluk refleks dönemi
- E) Latans dönemi
Doğru cevap: C
Çözüm: Soyut işlemler döneminde birey yalnız somut örneğe bağlı kalmadan varsayımlar kurabilir ve sonuçlarını mantıksal olarak sınayabilir. Bu beceri herkeste aynı düzeyde görünmeyebilir.
Piaget'ye göre yeni bir yaşantının mevcut zihinsel şemayla açıklanması hangi süreçtir?
- A) Geriye ket vurma
- B) Özümseme
- C) Uyumsama
- D) Sönme
- E) Ödünleme
Doğru cevap: B
Çözüm: Özümsemede yeni yaşantı var olan şemaya yerleştirilerek anlamlandırılır. Yeni bilgi şemayı değiştirmeyi gerektiriyorsa süreç uyumsamadır.
Vygotsky'ye göre çocuğun tek başına yapamadığı ama yetkin birinin desteğiyle başardığı görevler hangi alandadır?
- A) Psikoseksüel gizil dönem
- B) Nesne sürekliliği
- C) Ahlaki itaat dönemi
- D) Yakınsal gelişim alanı
- E) Koşulsuz tepki alanı
Doğru cevap: D
Çözüm: Yakınsal gelişim alanı bağımsız performans ile uygun destek altındaki olası performans arasındaki farkı vurgular. Öğretimde geçici yardım bu alana göre düzenlenir.
Öğretmenin önce yoğun destek verip öğrenci beceri kazandıkça yardımını azaltması hangi uygulamadır?
- A) Yapı iskelesi (destekleme)
- B) Tepki genellemesi
- C) Koşulsuz koşullanma
- D) Gerileme
- E) Sürekli ceza
Doğru cevap: A
Çözüm: Yapı iskelesi, görevi çocuğun yapabileceği düzeye taşıyan geçici desteği anlatır. Birey bağımsızlaştıkça yardımın kademeli azaltılması esastır.
Erikson'a göre ergenlik dönemindeki temel psikososyal çatışma nedir?
- A) Kimliğe karşı rol karmaşası
- B) Üretkenliğe karşı durgunluk
- C) Temel güvene karşı güvensizlik
- D) Benlik bütünlüğüne karşı umutsuzluk
- E) Özerkliğe karşı utanç ve kuşku
Doğru cevap: A
Çözüm: Erikson ergenlikte bireyin kim olduğu ve gelecekte hangi rolleri üstleneceği sorularını öne çıkarır. Bu dönemin çatışması kimliğe karşı rol karmaşasıdır.
Erikson'a göre yaklaşık 6–12 yaşta başarı ve yeterlik duygusuyla ilişkili çatışma hangisidir?
- A) Kimliğe karşı rol karmaşası
- B) Temel güvene karşı güvensizlik
- C) Girişimciliğe karşı suçluluk
- D) Yakınlığa karşı yalıtılmışlık
- E) Çalışkanlığa karşı aşağılık duygusu
Doğru cevap: E
Çözüm: Okul çağındaki çocuk beceri üretme, görev tamamlama ve yeterlik hissetme fırsatlarıyla çalışkanlık geliştirir. Sürekli yetersizlik deneyimi aşağılık duygusunu güçlendirebilir.
Kohlberg'e göre cezadan kaçınmak için kurala uyma hangi ahlak düzeyinde yer alır?
- A) Gelenek öncesi düzey
- B) Soyut işlemler düzeyi
- C) Geleneksel düzey
- D) Gelenek sonrası düzey
- E) Benlik bütünlüğü düzeyi
Doğru cevap: A
Çözüm: Ceza korkusu veya kişisel çıkar üzerinden gerekçelendirme gelenek öncesi düzeye örnektir. Kohlberg'de önemli olan davranışın kendisinden çok gerekçesidir.
Ailede, sınıfta ve akran grubunda günlük yüz yüze ilişkilerin yer aldığı Bronfenbrenner sistemi hangisidir?
- A) Kronosistem
- B) Mikrosistem
- C) Makrosistem
- D) Mezosistem
- E) Ekzosistem
Doğru cevap: B
Çözüm: Mikrosistem çocuğun doğrudan yer aldığı aile, okul ve akran ilişkileri gibi yakın çevreleri kapsar. Sistemler arası ilişkiler mezosistemde ele alınır.
Gelişim psikolojisinde yalnızca aynı yaş grubunu tek zamanda karşılaştıran araştırma deseni hangisidir?
- A) Nitel görüşme tekniği
- B) Tek-denekli sönme
- C) Kesitsel desen
- D) Boylamsal desen
- E) Deneysel koşullanma
Doğru cevap: C
Çözüm: Kesitsel çalışmada farklı yaş grupları aynı dönemde karşılaştırılır. Boylamsal çalışmada ise aynı bireyler zaman içinde yeniden ölçülür; böylece bireysel değişim izlenebilir.