Bir öğrenci proje süresince araştırma yapıyor, kanıt sunuyor, grup kararlarını değerlendiriyor. Yalnız sonuç puanına bakmak neden yetersizdir?
- A) Çünkü her performans mutlaka çoktan seçmeli testle ölçülmelidir.
- B) İşlem basamaklarına, iş birliğine ve karar gerekçelerine ilişkin süreç kanıtları görünmez kalır.
- C) Çünkü süreç izlemesi yapılınca öğrenme çıktısı gereksiz olur.
- D) Çünkü tüm öğrenciler her zaman aynı yöntemi kullanır.
- E) Çünkü öğrenci ürününün hiçbir değerlendirme değeri yoktur.
Doğru cevap: B
Çözüm: Beceri ve değerler eylemlerle geliştiği için yalnız son ürün puanı yeterli olmayabilir; gözlem, ürün, öz ve akran değerlendirmesi sürecin farklı kanıtlarını sağlar.
Bir modelin davranışını izleyen öğrenci süreci hatırlıyor ve uygulayabiliyor ancak sınıfta denemekten çekiniyor. Bandura açısından hangi bileşen özellikle sınırlıdır?
- A) Koşulsuz uyarıcı eksikliği
- B) Dikkat etme kapasitesinin tümüyle yokluğu
- C) Motor üretimin kesinlikle imkânsız olması
- D) Hatırda tutmanın hiç gerçekleşmemesi
- E) Güdülenme ve davranışı sergilemeye yönelme
Doğru cevap: E
Çözüm: Öğrenci dikkat etmiş, davranışı bellekte tutmuş ve üretebilecek düzeydedir. Davranışı sergilemiyorsa gözlem yoluyla öğrenmedeki güdülenme basamağı engel oluşturuyor olabilir.
Bir derste gruplar sanat, veri, yazı ve tasarım masalarını dolaşarak her masanın ürününe katkı veriyor. Hangi teknik kullanılır?
- A) Münazara; sav- karşı sav düzeni
- B) Akvaryum; iç çember tartışması
- C) Kartopu; küçük grupları büyütme
- D) Jigsaw; uzmanların ana gruba öğretmesi
- E) İstasyon; görev masaları arasında dönüşümlü çalışma
Doğru cevap: E
Çözüm: İstasyonda öğrenciler sabit görev noktaları arasında dolaşıp ürünleri geliştirir. Jigsaw'ta uzman gruba ve ana gruba geçiş vardır; amaç farklıdır.
Eğitim düzeyi yüksek illerde gelir düzeyi de yüksek bulunmuşsa bu korelasyondan tek başına hangi yargı çıkarılamaz?
- A) Başka ekonomik etkenlerin de etkili olabileceği
- B) Gelir farkının tamamına yalnız eğitim düzeyinin neden olduğu
- C) Gözlemlenen ilişkinin karşılaştırmaya konu olduğu
- D) Nedenselliği belirlemek için ek analize ihtiyaç olduğu
- E) İki değişken arasında birlikte değişim gözlendiği
Doğru cevap: B
Çözüm: Korelasyon tek başına nedensellik kanıtı değildir. İş gücü piyasası, göç, aile koşulları veya sanayi yapısı gibi üçüncü etkenler ilişkiyi etkileyebilir.
Aynı çıktı için bir öğrenciye adım adım somut örnek, diğerine daha kapsamlı araştırma görevi verilmesi hangi yorumla açıklanır?
- A) Bu durum yalnız sınav salonu düzenlemesidir.
- B) Öğretim programı çıktısı her iki öğrenci için kaldırılmıştır.
- C) İki öğrenciye de aynı etkinlik verildiği için farklılaştırma yoktur.
- D) İlk öğrenci için destekleme, ikinci için zenginleştirme uygulanmıştır.
- E) İlk öğrenci zenginleştirilmiş, ikinci desteklenmiştir.
Doğru cevap: D
Çözüm: Destekleme temel öğrenmeye erişimi basamaklandırarak güçlendirir; zenginleştirme hazır öğrencinin öğrenmesini derinleştirir. Her ikisi de aynı hedefle uyumlu kalabilir.
Bir öğretmen tartışma sırasında sınıfın arkasındaki kargaşayı fark ediyor; diğer yandan sunum yapan öğrenciye geri bildirim vermeyi sürdürüyor. Hangi ikili doğru ayrıştırılır?
- A) Kargaşayı fark etme: overlapping; eş zamanlı yönetme: withitness
- B) Kargaşayı fark etme: withitness; eş zamanlı yönetme: overlapping
- C) İkisi de yalnız akademik ölçme
- D) İkisi de sadece materyal seçimi
- E) İkisi de yalnız tepkisel ceza
Doğru cevap: B
Çözüm: Kounin'in withitness kavramı sınıftaki olup biteni fark etmeyi, overlapping ise aynı anda birden fazla durumu yönetmeyi vurgular.
Bir öğretmen önce öğrencilerin eksik ön bilgilerini saptıyor ama bunu izleyen derslerde aynı zorlayıcı örnekleri hiçbir destek olmadan sürdürüyor. Program uygulamasında hangi döngü kırılmıştır?
- A) Ders saatinin mevzuatla hesaplanması
- B) Ön değerlendirme yerine dönem sonu not verme
- C) Yatay bağlantıların her durumda kaldırılması
- D) Ön değerlendirme verisini öğretim düzenlemesine dönüştürme
- E) Örtük programın yazılı programa dönüşmesi
Doğru cevap: D
Çözüm: Başlangıç verisinin toplanması yeterli değildir; öğretim desteği, örnek ve uygulama düzeyi bu bilgiye göre ayarlanmalıdır.
İki öğretmen aynı kompozisyonu çok farklı puanlıyor. Ölçme aracını iyileştirmek için hangi ilk adım en uygundur?
- A) Puanlayıcılara hiçbir ölçüt vermemek
- B) Yalnız öğrenci adlarını yüksek sesle okumak
- C) Sonuçları karşılaştırmadan puanlamayı sürdürmek
- D) Ölçütleri açık analitik rubrikle tanımlayıp örnek kâğıtlarla ortak puanlama yapmak
- E) Soru kapsamını rastgele daraltmak
Doğru cevap: D
Çözüm: Açık ölçütler ve örneklerle ortak kalibrasyon, puanlayıcı yorumlarının neden olduğu puan farklarını azaltabilir.
Bir öğretmen öğrencilerin internet kaynaklarını değerlendirirken yalnız ilk arama sonucunu kullanmasını istiyor. Dijital okuryazarlık açısından en uygun düzeltme hangisidir?
- A) Kaynağın yazarını, dayanağını, güncelliğini ve başka güvenilir kaynaklarla tutarlılığını sorgulatmak
- B) Kanıtları karşılaştırmadan kaynak seçim sürecini bitirmek
- C) Reklam içeren sonucu otomatik ders kitabı olarak almak
- D) Bağlantı çok paylaşıldıysa doğruluğu kesin saymak
- E) İlk sonucu her zaman bilimsel kabul etmek
Doğru cevap: A
Çözüm: Dijital okuryazarlık yalnız bilgiye erişme hızı değildir. Kaynakların güvenilirliğini ve dayanaklarını karşılaştırmak yanlış bilgiye karşı temel eleştirel beceridir.
Öğrenci 'Bazen kendime zarar vermeyi düşünüyorum ve bir planım var' diyor. Rehber öğretmenin öncelikli yaklaşımı nedir?
- A) Güvenliği değerlendirmek, acil destek ve yetkili koruma süreçlerini harekete geçirmek
- B) Durumu sınıftaki bütün öğrencilere duyurmak
- C) Öğrenciyi suçlayarak konuşmayı kesmek
- D) Konuyu yalnız akademik performans olarak ele almak
- E) Sözü mutlak sır olarak tutup hiçbir adım atmamak
Doğru cevap: A
Çözüm: Yakın ve ciddi güvenlik riski gizlilik ilkesinin sınırlarının bulunduğu durumlardandır. Öncelik öğrencinin güvenliği, uygun acil yardım ve yetkili yetişkin/kurumla güvenli iş birliğidir.
Araştırmacı 8, 10 ve 12 yaş gruplarını 2026'da bir kez ölçüyor; sonra farkları tümüyle yaşa bağlı gelişim olarak yorumluyor. Hangi yöntemsel sorun vardır?
- A) Hiçbir yaş grubu karşılaştırılmamıştır
- B) Aynı çocuklar yıllarca yeniden ölçülmüştür
- C) Bütün bulgular deneysel nedensellik kurar
- D) Kesitsel desende kuşak ve bağlam farkları yaş etkisine karışabilir
- E) Boylamsal ölçümde katılımcı kaybı yaşanmıştır
Doğru cevap: D
Çözüm: Tek zamanda farklı yaş gruplarını kıyaslamak kesitsel desendir. Grupların farklı eğitim, kuşak ve deneyim özellikleri yaş farkını etkileyebileceğinden nedensel sonuç sınırlıdır.
Başarısızlıkları 'Hiçbir koşulda öğrenemem' diye yorumlayan öğrenciye küçük ve ulaşılabilir başarı yaşantıları sunmak özellikle neyi güçlendirebilir?
- A) İkinci dereceden koşullanmayı
- B) Öz yeterlik inancını
- C) Önceden var olan bilginin değişmezliğini
- D) Geçmişteki bütün anıları otomatik silmeyi
- E) Koşulsuz salya tepkisini
Doğru cevap: B
Çözüm: Bandura'ya göre kişinin doğrudan ustalık ve başarı deneyimleri öz yeterlik için güçlü kaynaklardandır. Sadece genel övgü yerine somut ilerleme göstermek daha işlevseldir.
Bir lise yöneticisi '12 yıllık zorunlu eğitim yalnız ilköğretimdir; lise isteğe bağlı olduğundan zorunlu değildir' diyor. Hangi düzeltme doğrudur?
- A) İlkokul tek başına on iki yıl sürer
- B) Zorunlu eğitim ilkokul ve ortaokula ek olarak dört yıllık ortaöğretimi de kapsar
- C) Okul öncesi bütün çocuklar için zorunlu dört yıldır
- D) Ortaokul ile lise aynı dört yılın iki adıdır
- E) Yükseköğretim tüm öğrenciler için zorunludur
Doğru cevap: B
Çözüm: 4+4+4 yapısında ilk iki dört yıl ilköğretimin kademeleridir; son dört yıl ortaöğretimdir. Bu nedenle zorunlu eğitim yalnız ilköğretimle sınırlanamaz.
Bir öğrenci her dört problemden sonra ödül alıyor ve ödülden hemen sonra kısa mola eğilimi gösteriyor. Hangi yorum daha uygundur?
- A) Koşulsuz uyaranlar eşleştirilerek korku edinilmiştir
- B) Sabit oranlı tarifede pekiştirme sonrası duraklama görülebilir
- C) Öğrenme yalnızca gizil öğrenmeye dayanmıştır
- D) Değişken aralıklı tarifede her dört problem zorunludur
- E) Her problemin ödüllendirildiği sürekli tarife uygulanmıştır
Doğru cevap: B
Çözüm: Dört doğru tepkiden sonra sabit ödül gelmesi sabit oranlı pekiştirmedir. Sabit oranlı tarifelerde pekiştirme sonrası kısa duraklama görülebilir; zaman aralığı belirleyici değildir.
Bir çocuk 'araba' sözcüğünü yalnız kendi kırmızı arabası için kullanıyor, diğer arabalara kullanmıyor. Dil gelişiminde hangi örüntüdür?
- A) Somut korunum
- B) Hayalî seyirci
- C) Sözcüğün aşırı genişletilmesi
- D) Yakınsal gelişim alanı
- E) Sözcüğün aşırı daraltılması
Doğru cevap: E
Çözüm: Sözcüğün bir kategori yerine kategorinin çok sınırlı bir örneğine özgülenmesi aşırı daraltmadır. Bütün taşıtları araba diye adlandırmak aşırı genişletme olurdu.
Kesici aletle yapılacak teknik beceri için öğrencilerin önce güvenlik kurallarını görüp ardından kontrollü uygulama yapması gerektiğinde hangi yöntem en uygundur?
- A) Kontrolsüz serbest deneyim
- B) Serbest eleştirisiz beyin fırtınası
- C) Güvenlik önlemleriyle gösterip yaptırma
- D) Klasik münazara
- E) Yalnız sözlü anlatımla bitirme
Doğru cevap: C
Çözüm: Riskli araç kullanımında model gösterimi, güvenli deneme, izleme ve anında dönüt esastır. Sadece sözlü açıklama psikomotor güvenli kullanımı garanti etmez.
Bir bölgede yoksulluk nedeniyle nitelikli eğitime erişim azalıp mezunların düşük gelirli işlere yönelmesi, hangi toplumsal riski örnekler?
- A) Bütün gelir farklılıklarının bir anda sona ermesini
- B) Eğitim düzeyinin yaşam fırsatlarını hiç etkilememesini
- C) Eğitim yoluyla eşitsizliklerin kuşaklar arasında yeniden üretilebilmesini
- D) Öğrencilerin aynı ekonomik imkâna sahip olmasını
- E) Toplumsal hareketliliğin her koşulda artmasını
Doğru cevap: C
Çözüm: Eşitsiz erişim koşulları, ailelerin başlangıç avantajlarının sonraki kuşaklara aktarılmasına yol açabilir. Eğitim hareketlilik sağlayabileceği gibi eşitsizlikleri de yeniden üretebilir.
Öğrenciler öğretmenin değişken tepkileri nedeniyle aynı davranışın ne zaman sorun sayılacağını bilemiyor. Öncelikli düzenleme hangisidir?
- A) Yalnız yüksek sesli tehditleri artırmak
- B) Her öğrenci için kuralları gizlice değiştirmek
- C) Öğrenci geri bildirimini tamamen yasaklamak
- D) İhlalleri rastgele seçerek cezalandırmak
- E) Kuralları gözlenebilir hâle getirip adil ve öngörülebilir biçimde uygulamak
Doğru cevap: E
Çözüm: Kuralların tutarlı uygulanması öngörülebilirlik sağlar; kişiye göre keyfî farklılık ise güven ve sınıf iklimini zedeler.
Bir öğretmen, sınıfın tamamını aynı hızda ilerleten uyarlanabilir yazılım seçmiş ve buna 'kişiselleştirme' diyor. Bu iddianın denetlenmesi için hangi kanıt gerekir?
- A) Uygulamanın renk temasının değişmesi
- B) Yazılımın pahalı bir aboneliği olması
- C) Öğrenci performansına göre görev, destek ya da hızın gerçekten değiştiğini göstermek
- D) Herkese aynı sorunun aynı sırayla sunulması
- E) Sistemin adında yapay zekâ ifadesi bulunması
Doğru cevap: C
Çözüm: Uyarlanabilir öğrenmede içerik veya destek anlamlı öğrenci verisine göre farklılaşır. Herkese aynı yolu veren bir sistem yalnız pazarlama adıyla kişiselleştirilmiş olmaz.
Sınav kaygısını azaltmak isteyen öğretmen öğrenciye 'Kaygılanma' diyor; danışman ise kaygının ne zaman arttığını ve işe yarayan stratejileri soruyor. Temel fark nedir?
- A) İkinci yaklaşım yaşantıyı somutlaştırıp öz farkındalık ve baş etmeyi destekler
- B) Birinci yaklaşım daima yeterli bir danışma tekniğidir
- C) İkinci yaklaşım öğrencinin yerine karar verir
- D) İkinci yaklaşım kişiye tanı koymak için yeterlidir
- E) İki yaklaşımın işlevi tamamen aynıdır
Doğru cevap: A
Çözüm: Duyguyu yalnız yasaklayan sözler çoğu durumda deneyimi anlamaya yardımcı olmaz. Somut örnek ve işe yarayan strateji aramak öğrencinin kendi kaynaklarını keşfetmesine katkı verir.