Davranışın sonuçlarına göre şekillendiğini inceleyen Skinner'ın yaklaşımı hangisidir?
- A) Klasik koşullanma
- B) İçgörüsel öğrenme
- C) Gizil öğrenme
- D) Sosyal bilişsel öğrenme
- E) Edimsel koşullanma
Doğru cevap: E
Çözüm: Skinner, davranış ile ardından gelen pekiştirme veya ceza gibi sonuçlar arasındaki ilişkiyi vurgulayan edimsel koşullanmayı sistemleştirmiştir.
Thorndike'ın etki yasası en çok hangi düşünceye dayanır?
- A) Doyurucu sonuçlanan tepkilerin tekrarlanma eğiliminin artması
- B) Bütün davranışların yalnız içgörüyle edinilmesi
- C) Öğrenmede hiçbir çevresel sonucun etkili olmaması
- D) Öğrenmenin yalnız taklit yoluyla gerçekleşmesi
- E) Zihinsel olgunlaşmanın tüm öğrenmeyi açıklaması
Doğru cevap: A
Çözüm: Thorndike'ın etki yasasına göre doyurucu sonuçlar veren tepkilerin yinelenme eğilimi artar. Bu ilke, sonuçların davranış üzerindeki rolünü açıklar.
Bir öğrencinin arkadaşının çözüm stratejisini izleyip benzer biçimde uygulaması en çok hangi öğrenmedir?
- A) Duyusal alışma
- B) Gözlem yoluyla öğrenme
- C) İleriye ket vurma
- D) Bitişiklikle koşullanma
- E) Tepkisel koşullanma
Doğru cevap: B
Çözüm: Gözlem yoluyla öğrenmede birey modelin davranışını ve sonuçlarını izleyerek yeni davranış örüntüsü edinebilir. Bandura bu süreci sosyal bilişsel yaklaşımda açıklar.
'Bu görevi başarabilecek becerim var' inancı hangi kavramdır?
- A) Dışsal güdülenme
- B) Koşulsuz tepki
- C) Tepki maliyeti
- D) Öz yeterlik
- E) Sönme
Doğru cevap: D
Çözüm: Öz yeterlik bireyin belirli bir görevi gerçekleştirebileceğine ilişkin yetkinlik inancıdır. Genel öz saygıdan farklıdır ve göreve özgü olarak değişebilir.
Bilginin geçici olarak tutulup üzerinde işlem yapıldığı bellek sistemi hangisidir?
- A) Çalışma belleği
- B) İşlemsel bellek
- C) Otobiyografik bellek
- D) Duyusal kayıt
- E) Uzun süreli anlamsal bellek
Doğru cevap: A
Çözüm: Çalışma belleği bilgiyi kısa süreli elde tutarken üzerinde zihinsel işlem yapmayı sağlar. Uzun süreli bellek daha kalıcı bilgi depolanmasıyla ilgilidir.
Önceden bisiklet sürmeyi öğrenmenin motosiklet dengesini kavramayı kolaylaştırması nedir?
- A) Sönme
- B) Duyusal uyum
- C) Olumsuz aktarım
- D) Olumlu aktarım
- E) Geriye ket vurma
Doğru cevap: D
Çözüm: Ön öğrenmenin yeni öğrenmeyi kolaylaştırmasına olumlu aktarım denir. Ön öğrenme yeni görevle çatışıp öğrenmeyi zorlaştırsaydı olumsuz aktarım söz konusu olurdu.
Çocuk bir labirenti ödül almadan geziyor; ödül gerektiğinde daha önce görmediği sanılan kısa yolu kullanıyor. Bu örnek kime aittir?
- A) Pavlov'un koşulsuz refleks açıklamasına
- B) Watson'ın karşıt koşullama yaklaşımına
- C) Tolman'ın gizil öğrenme ve bilişsel harita görüşüne
- D) Skinner'ın sürekli pekiştirme modeline
- E) Thorndike'ın tepki maliyeti uygulamasına
Doğru cevap: C
Çözüm: Tolman, doğrudan pekiştirme bulunmasa da çevreye ilişkin bilişsel haritaların oluşabileceğini gösterir. Performansın ödülle görünür olması öğrenmenin o anda başladığı anlamına gelmez.
Şempanze bir süre çözüm bulamadıktan sonra kasaları üst üste koyarak muza ulaşıyor. Bu olay hangi kavramla açıklanır?
- A) Edimsel sönme
- B) Geriye ket vurma
- C) Uyarıcı genellemesi
- D) Tepki maliyeti
- E) İçgörüsel öğrenme
Doğru cevap: E
Çözüm: Köhler'in içgörüsel öğrenme yaklaşımında çözümün parçaları arasındaki ilişkiler yeniden düzenlenir ve problem bir bütün olarak kavranır. Yalnız rastgele tekrar şart değildir.
Bandura'ya göre izlenen bir davranışın daha sonra taklit edilebilmesi için hangisi zorunlu süreçlerden biridir?
- A) Hatırda tutma
- B) Her denemede fiziksel ödül
- C) Tepkinin her seferinde cezalandırılması
- D) Koşulsuz uyarıcının sunulması
- E) Sadece içgüdüsel olgunlaşma
Doğru cevap: A
Çözüm: Gözlem yoluyla öğrenmede dikkat, hatırda tutma, davranışı üretme ve güdülenme önemlidir. Model davranışı gözlense bile zihinsel olarak kodlanıp saklanmazsa uygulanması zorlaşır.
Bir öğrenci arkadaşının ödüllendirildiğini görünce kendi de aynı uygun davranışı yapmaya başlıyor. Bu nedir?
- A) Olumsuz ceza
- B) Dolaylı pekiştirme
- C) İleriye ket vurma
- D) Duyusal kayıt
- E) Klasik sönme
Doğru cevap: B
Çözüm: Modelin davranışının olumlu sonuçlandığını izlemek gözlemcinin davranışı sergileme olasılığını artırabilir. Buna sosyal öğrenme kapsamında dolaylı pekiştirme denir.
Öğrenci çalışma hedefini koyuyor, ilerlemesini kaydediyor ve sonuçlarına göre yöntemini değiştiriyor. Hangi beceriyi kullanıyor?
- A) Sadece ezber tekrarı
- B) İleriye ket vurma
- C) Öz düzenlemeli öğrenme
- D) Koşulsuz tepki
- E) Duyusal alışma
Doğru cevap: C
Çözüm: Öz düzenlemeli öğrenme, öğrenenin hedef koyma, süreci izleme ve değerlendirme sonuçlarına göre strateji ayarlamasını kapsar. Etkinlik yalnız motivasyon beyanıyla sınırlı değildir.
Öğrenci eski telefon şifresini hatırladığı için yeni şifreyi öğrenmekte zorlanıyor. Hangi ket vurma türü vardır?
- A) İleriye ket vurma
- B) Gizil öğrenme
- C) Olumlu aktarım
- D) Kendiliğinden geri gelme
- E) Geriye ket vurma
Doğru cevap: A
Çözüm: Önceden öğrenilen bilginin sonradan öğrenilmeye çalışılan bilgiyi engellemesine ileriye ket vurma denir. Yeni öğrenilenin eskisini bozması geriye ket vurmadır.
Bir öğrenci yeni öğrendiği yabancı dil sözcükleri yüzünden önceden bildiği benzer sözcükleri karıştırıyor. Bu nedir?
- A) Geriye ket vurma
- B) Olumlu pekiştirme
- C) Bilişsel harita
- D) İleriye ket vurma
- E) Uyarıcı ayrımı
Doğru cevap: A
Çözüm: Sonradan öğrenilen içeriğin önceki içeriğin hatırlanmasını zorlaştırması geriye ket vurmadır. Karışıklığın yönü 'yeni → eski' olarak izlenmelidir.
Başarısızlıkları 'Hiçbir koşulda öğrenemem' diye yorumlayan öğrenciye küçük ve ulaşılabilir başarı yaşantıları sunmak özellikle neyi güçlendirebilir?
- A) İkinci dereceden koşullanmayı
- B) Öz yeterlik inancını
- C) Önceden var olan bilginin değişmezliğini
- D) Geçmişteki bütün anıları otomatik silmeyi
- E) Koşulsuz salya tepkisini
Doğru cevap: B
Çözüm: Bandura'ya göre kişinin doğrudan ustalık ve başarı deneyimleri öz yeterlik için güçlü kaynaklardandır. Sadece genel övgü yerine somut ilerleme göstermek daha işlevseldir.
Öğretmen, yeni konu için önceden bilinen şemayla bağlantı kurduruyor ve öğrencilerin kavramlar arasındaki anlamlı ilişkiyi açıklamasını istiyor. Hangi yaklaşım baskındır?
- A) Olumsuz pekiştirmeyle kaçınma öğretimi
- B) Değişken oranlı ödül dağıtma
- C) Sadece koşulsuz refleks oluşturma
- D) Tepki maliyeti ile davranışı azaltma
- E) Ausubel'in anlamlı öğrenme yaklaşımı
Doğru cevap: E
Çözüm: Ausubel, yeni bilginin mevcut bilişsel yapıyla ilişkilendirilmesini ve anlamlandırılmasını vurgular. Ön organize ediciler yeni öğrenme için uygun kavramsal çerçeve sağlayabilir.
Öğrenci 'payda büyürse kesir her durumda büyür' yanlış şemasını 1/2 ve 1/4 karşılaştırmasıyla değiştiriyor. Bilişsel gelişim açısından en uygun süreç nedir?
- A) Yeni kanıta uyması için mevcut şemayı düzenleme (uyumsama)
- B) İstenmeyen davranışa ceza uyaranı eklenmesi
- C) Yeni olguyu hiç değiştirmeden eski şemaya katma (özümseme)
- D) Koşulsuz uyarıcının kendiliğinden tepki oluşturması
- E) Öğretmenin tüm cevapları öğrencinin yerine vermesi
Doğru cevap: A
Çözüm: Yanlış genellemeyi yeni kanıt doğrultusunda düzeltmek bilişsel şemanın uyumsanmasıdır. Özümsemede yeni bilgi var olan şemaya önemli değişiklik yapılmadan alınır.
Bir öğretmen karmaşık sunumda gereksiz animasyonları kaldırıyor fakat öğrenme hedefi için gerekli problemin zorluğunu koruyor. Hangi yükü azaltmayı amaçlar?
- A) Öğrenmenin kalıcı izlerini
- B) Gereksiz/dışsal bilişsel yükü
- C) Görevin içsel karmaşıklığını bütünüyle
- D) Öz yeterlik inancını
- E) Öğrencinin önceki bilgisini
Doğru cevap: B
Çözüm: Bilişsel yük kuramında süsleme, dikkat dağıtıcı metin ve gereksiz çift anlatım gibi sunum kaynaklı yük dışsaldır. Gereksiz yükü azaltmak hedefin özünü silmek anlamına gelmez.
Öğrenci bir metni tekrar tekrar okumak yerine kapatıp hatırladıklarını yazıyor, sonra kaynakla karşılaştırıyor. Bu yöntem hangi öğrenme ilkesine uygundur?
- A) Koşulsuz uyarıcıları eşleştirme
- B) Tepki maliyeti uygulama
- C) Geri getirme alıştırması ve geri bildirim
- D) Tüm öğrenmeyi tesadüfî denemeye bırakma
- E) Yalnız duyusal kayıt süresini uzatma
Doğru cevap: C
Çözüm: Bilgiyi hatırlamaya çalışmak belleğe erişimi güçlendiren geri getirme alıştırmasıdır. Ardından kaynakla karşılaştırma hataları görmeyi ve doğru bilgiyi pekiştirmeyi sağlar.
Öğrenci bir hafta boyunca her gün kısa çalışıyor; aynı toplam süreyi tek gecede harcayan öğrenciye göre daha iyi hatırlıyor. Bu hangi ilkeye örnektir?
- A) Kendiliğinden geri gelme
- B) Koşulsuz uyaranın ayırt edilmesi
- C) Toplu öğrenmenin her durumda üstünlüğü
- D) Olumsuz ceza
- E) Aralıklı (zamana yayılmış) çalışma
Doğru cevap: E
Çözüm: Çalışmanın zamana yayılarak tekrarlanması uzun süreli hatırlamayı genellikle destekler. Tek oturumda sıkıştırılmış çalışmayla fark, toplam çalışma süresi aynıyken görülmektedir.
Öğrenci problem çözmeden önce 'hangi yolu seçmeliyim?', çözüm sırasında 'işe yarıyor mu?', sonra 'nerede hata yaptım?' diye soruyor. Bu davranış nasıl açıklanır?
- A) Yalnız olumlu ceza
- B) Koşulsuz tepkilerin tekrarı
- C) İkinci dereceden koşullanma
- D) Üstbilişsel planlama, izleme ve değerlendirme
- E) Sürekli pekiştirme tarifesi
Doğru cevap: D
Çözüm: Üstbiliş, kişinin kendi düşünme ve öğrenmesini fark etmesi ve yönetmesidir. Strateji seçme, süreçte denetleme ve sonuçları değerlendirme üstbilişsel düzenlemenin üç örneğidir.