Öğrenmenin ayırt edici özelliği aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Sadece doğuştan getirilen reflekslerin görülmesi
- B) Geçici yorgunlukla davranış hızının azalması
- C) Yaşantı sonucu ortaya çıkan görece kalıcı davranış veya bilgi değişimi
- D) Yalnızca büyüme sonucunda oluşan bedensel değişim
- E) İlaç etkisiyle kısa süreli tepki değişmesi
Doğru cevap: C
Çözüm: Öğrenme yaşantıya bağlı ve görece kalıcı bir değişimdir. Olgunlaşma, geçici bedensel durumlar ve doğuştan getirilen tepkiler tek başına öğrenmenin kanıtı değildir.
Aşağıdakilerden hangisi doğuştan gelen bir reflekse örnektir?
- A) Bir öğrencinin bisiklet sürmeyi öğrenmesi
- B) Bir yetişkinin klavye kullanmayı öğrenmesi
- C) Bir sporcunun servis tekniğini geliştirmesi
- D) Bir çocuğun çarpım tablosunu ezberlemesi
- E) Bebeğin ağzına besin değdiğinde emme tepkisi göstermesi
Doğru cevap: E
Çözüm: Emme tepkisi türün biyolojik donanımıyla ortaya çıkan doğuştan bir reflekstir. Diğer örnekler yaşantı ve alıştırma sonucunda kazanılan becerilerdir.
Öğrenme için gerekli biyolojik gelişimin belirli bir düzeye ulaşmasına ne ad verilir?
- A) Pekiştirme
- B) Olgunlaşma
- C) Aktarım
- D) Genelleme
- E) Güdülenme
Doğru cevap: B
Çözüm: Olgunlaşma, organizmanın bir davranışı gerçekleştirebilecek biyolojik yeterliğe ulaşmasıdır. Hazırbulunuşluk ise olgunlaşmanın yanı sıra ön öğrenme ve isteklilik gibi etkenleri de kapsar.
Pavlov'un deneyinde köpeğe verilen et, koşullanma öncesinde hangi uyarıcıdır?
- A) Nötr uyarıcı
- B) Koşullu uyarıcı
- C) Ayırt edici uyaran
- D) Koşulsuz uyarıcı
- E) İkinci dereceden uyarıcı
Doğru cevap: D
Çözüm: Et, öğrenme gerektirmeksizin salya tepkisini ortaya çıkarır; bu nedenle koşulsuz uyarıcıdır. Zil ise eşleştirme öncesinde nötr, eşleştirmelerden sonra koşullu uyarıcı olur.
Pavlov'un deneyinde yiyeceği gören köpeğin salya salgılaması hangi tepkidir?
- A) Kaçınma tepkisi
- B) Edimsel davranış
- C) Koşulsuz tepki
- D) Koşullu tepki
- E) Model alma
Doğru cevap: C
Çözüm: Yiyeceğe karşı doğal olarak beliren salya koşulsuz tepkidir. Zile tek başına salya verme ise eşleştirmelerden sonra edinilmiş koşullu tepki sayılır.
Başlangıçta nötr olan zil, etle eşleştirildikten sonra tek başına salya oluşturuyorsa zilin yeni adı nedir?
- A) Ceza uyaranı
- B) Koşulsuz uyarıcı
- C) Koşullu uyarıcı
- D) Birincil pekiştireç
- E) Koşulsuz tepki
Doğru cevap: C
Çözüm: Başlangıçta salya oluşturmayan zil, et ile tekrarlı eşleştirildiğinde tepkiyi tek başına başlatır ve koşullu uyarıcıya dönüşür. Salya ise koşullu tepkidir.
Koşullanmış bir çocuğun benzer tondaki farklı zil seslerinden de korkması hangi süreçtir?
- A) Uyarıcı genellemesi
- B) Uyarıcı ayırt etme
- C) Sönme
- D) Bastırma
- E) Karşıt koşullama
Doğru cevap: A
Çözüm: Koşullu tepkinin koşullanan uyarıcıya benzeyen başka uyarıcılara da gösterilmesine genelleme denir. Ayırt etme ise yalnız ilgili uyaranlara farklı tepki vermeyi içerir.
Bir öğrencinin yalnız ders bitiş zilinde çantasını toplaması hangi öğrenme ilkesini gösterir?
- A) Şekillendirme
- B) Uyarıcı ayırt etme
- C) Tepki genellemesi
- D) Kendiliğinden geri gelme
- E) Duyarsızlaşma
Doğru cevap: B
Çözüm: Öğrenci farklı zil seslerinin anlamını ayırıp yalnız belirli uyarıcı karşısında tepki veriyorsa ayırt etme gerçekleşmiştir. Genellemede benzer uyarıcılara aynı tepki yayılırdı.
Koşullu uyarıcının koşulsuz uyarıcı olmadan sıkça sunulması sonucu koşullu tepkinin zayıflaması nedir?
- A) Genelleme
- B) Model alma
- C) Ödül
- D) Sönme
- E) Olgunlaşma
Doğru cevap: D
Çözüm: Klasik koşullanmada koşullu uyarıcı koşulsuz uyarıcı olmadan tekrarlandığında öğrenilmiş tepki giderek zayıflar; bu süreç sönme olarak adlandırılır.
Sönmüş bir koşullu tepkinin belli bir aradan sonra yeniden görülmesi nedir?
- A) Zincirleme
- B) Kendiliğinden geri gelme
- C) Tepki maliyeti
- D) İçgörü
- E) İleriye ket vurma
Doğru cevap: B
Çözüm: Sönmeden sonra koşullu uyarıcı yeniden sunulduğunda tepkinin aradan zaman geçmesiyle kısmen geri dönmesine kendiliğinden geri gelme denir; öğrenmenin tümüyle silinmediğini gösterir.
Edimsel koşullanmada bir davranışın ardından gelerek o davranışın görülme olasılığını artıran sonuç nedir?
- A) Olgunlaşma
- B) Duyusal uyum
- C) Ceza
- D) Sönme
- E) Pekiştirme
Doğru cevap: E
Çözüm: Pekiştirme davranışın gelecekte tekrarlanma olasılığını artıran sonuç ilişkisidir. Ödül gibi görünen her uyaran pekiştireç değildir; etkisi davranış artışıyla anlaşılır.
Ceza uygulamasının edimsel koşullanmada temel işlevi nedir?
- A) Davranışın oluş sıklığını artırmak
- B) Olgunlaşmayı hızlandırmak
- C) Davranışı her durumda kalıcı olarak ortadan kaldırmak
- D) Yeni davranışı kendiliğinden öğretmek
- E) Davranışın gelecekte görülme olasılığını azaltmak
Doğru cevap: E
Çözüm: Ceza, hedef davranışın olasılığını azaltır; tek başına uygun alternatif davranışın öğretilmesini güvenceye almaz. Davranış üzerinde yarattığı etki izlenmelidir.
Öğrenci doğru yanıt verdiğinde öğretmenin takdir sözü söylemesi ve öğrencinin katılımının artması neye örnektir?
- A) Olumsuz pekiştirme
- B) Olumsuz ceza
- C) Olumlu pekiştirme
- D) Olumlu ceza
- E) Sönme
Doğru cevap: C
Çözüm: Hoş bir uyaranın davranıştan sonra eklenmesi ve davranışın artması olumlu pekiştirmedir. 'Olumlu' sözcüğü uyarıcının eklendiğini, pekiştirme ise davranışın arttığını belirtir.
Emniyet kemerini takınca rahatsız edici uyarı sesinin kesilmesi ve kemer takmanın artması nedir?
- A) Olumsuz pekiştirme
- B) Genelleme
- C) Kendiliğinden geri gelme
- D) Olumsuz ceza
- E) Olumlu ceza
Doğru cevap: A
Çözüm: Rahatsız edici sesin kaldırılması kemer takma davranışını artırıyorsa olumsuz pekiştirmedir. Olumsuz pekiştirme ceza değildir; davranışı azaltmaz, artırır.
Davranışın sonuçlarına göre şekillendiğini inceleyen Skinner'ın yaklaşımı hangisidir?
- A) Klasik koşullanma
- B) İçgörüsel öğrenme
- C) Gizil öğrenme
- D) Sosyal bilişsel öğrenme
- E) Edimsel koşullanma
Doğru cevap: E
Çözüm: Skinner, davranış ile ardından gelen pekiştirme veya ceza gibi sonuçlar arasındaki ilişkiyi vurgulayan edimsel koşullanmayı sistemleştirmiştir.
Thorndike'ın etki yasası en çok hangi düşünceye dayanır?
- A) Doyurucu sonuçlanan tepkilerin tekrarlanma eğiliminin artması
- B) Bütün davranışların yalnız içgörüyle edinilmesi
- C) Öğrenmede hiçbir çevresel sonucun etkili olmaması
- D) Öğrenmenin yalnız taklit yoluyla gerçekleşmesi
- E) Zihinsel olgunlaşmanın tüm öğrenmeyi açıklaması
Doğru cevap: A
Çözüm: Thorndike'ın etki yasasına göre doyurucu sonuçlar veren tepkilerin yinelenme eğilimi artar. Bu ilke, sonuçların davranış üzerindeki rolünü açıklar.
Bir öğrencinin arkadaşının çözüm stratejisini izleyip benzer biçimde uygulaması en çok hangi öğrenmedir?
- A) Duyusal alışma
- B) Gözlem yoluyla öğrenme
- C) İleriye ket vurma
- D) Bitişiklikle koşullanma
- E) Tepkisel koşullanma
Doğru cevap: B
Çözüm: Gözlem yoluyla öğrenmede birey modelin davranışını ve sonuçlarını izleyerek yeni davranış örüntüsü edinebilir. Bandura bu süreci sosyal bilişsel yaklaşımda açıklar.
'Bu görevi başarabilecek becerim var' inancı hangi kavramdır?
- A) Dışsal güdülenme
- B) Koşulsuz tepki
- C) Tepki maliyeti
- D) Öz yeterlik
- E) Sönme
Doğru cevap: D
Çözüm: Öz yeterlik bireyin belirli bir görevi gerçekleştirebileceğine ilişkin yetkinlik inancıdır. Genel öz saygıdan farklıdır ve göreve özgü olarak değişebilir.
Bilginin geçici olarak tutulup üzerinde işlem yapıldığı bellek sistemi hangisidir?
- A) Çalışma belleği
- B) İşlemsel bellek
- C) Otobiyografik bellek
- D) Duyusal kayıt
- E) Uzun süreli anlamsal bellek
Doğru cevap: A
Çözüm: Çalışma belleği bilgiyi kısa süreli elde tutarken üzerinde zihinsel işlem yapmayı sağlar. Uzun süreli bellek daha kalıcı bilgi depolanmasıyla ilgilidir.
Önceden bisiklet sürmeyi öğrenmenin motosiklet dengesini kavramayı kolaylaştırması nedir?
- A) Sönme
- B) Duyusal uyum
- C) Olumsuz aktarım
- D) Olumlu aktarım
- E) Geriye ket vurma
Doğru cevap: D
Çözüm: Ön öğrenmenin yeni öğrenmeyi kolaylaştırmasına olumlu aktarım denir. Ön öğrenme yeni görevle çatışıp öğrenmeyi zorlaştırsaydı olumsuz aktarım söz konusu olurdu.