Okul rehberlik hizmetlerinin temel amacı aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Yalnızca başarılı öğrenciler için hizmet vermek
- B) Öğrencileri yalnız sınav puanlarına göre sıralamak
- C) Öğrencilerin bütün kararlarını onlar adına almak
- D) Uyum sorunlarının tamamını disiplin cezasıyla çözmek
- E) Öğrencinin kendini tanımasına, karar vermesine ve gelişimine destek olmak
Doğru cevap: E
Çözüm: Rehberlik bireyin kendini anlamasına, seçenekleri değerlendirmesine ve özerk kararlar vermesine yardımcı olur. Öğrenci adına karar vermek rehberliğin temel amacı değildir.
Rehberlik hizmetlerinin yalnız sorun yaşayan öğrencilere değil bütün öğrencilere açık olması hangi ilkeyi gösterir?
- A) Yalnız akademik başarıyı izleme
- B) Herkese yönelik olma
- C) Zorunlu psikoterapi
- D) Sadece krizlere müdahale
- E) Tek tip öğrenci anlayışı
Doğru cevap: B
Çözüm: Çağdaş rehberlik gelişimsel ve önleyici bir hizmettir; yalnız sorun ortaya çıkınca değil bütün öğrencilerin gelişim ihtiyaçları için sunulur.
Öğrencinin rehberlik sürecine zorla sokulmayıp katılımının önemsenmesi hangi temel ilkedir?
- A) Gönüllülük
- B) Etiketleme
- C) Yarıştırma
- D) Koşulsuz yönlendirme
- E) Tek tipleştirme
Doğru cevap: A
Çözüm: Gönüllülük öğrencinin iş birliği ve katılımını esas alan rehberlik ilkesidir. Acil güvenlik durumlarında ayrıca koruyucu ve kurumsal yükümlülükler gündeme gelebilir.
Danışmada öğrencinin özel bilgilerinin yetkisiz kişilerle paylaşılmaması hangi ilkeyle ilgilidir?
- A) Öğretimde ekonomiklik
- B) Gizlilik
- C) Genelleme
- D) Bitişiklik
- E) Salt gözlem
Doğru cevap: B
Çözüm: Gizlilik güvene dayalı rehberlik ilişkisinin temelidir. Bununla birlikte ciddi güvenlik riski veya mevzuattan doğan yükümlülükler gibi sınırlamalar ayrıca değerlendirilir.
İlk kez okula başlayan öğrencinin binayı, öğretmenleri ve işleyişi tanıması için yapılan çalışma nedir?
- A) Disiplin soruşturması
- B) Psikoterapi
- C) Oryantasyon (uyum) hizmeti
- D) Yalnız iş bulma hizmeti
- E) Kriz sonrası sevk
Doğru cevap: C
Çözüm: Oryantasyon yeni bir ortama girişte kişiye fiziki, sosyal ve kurumsal çevreyi tanıtarak uyumu kolaylaştırır. Psikolojik danışmanın yerine geçen klinik hizmet değildir.
Öğrencinin çalışma alışkanlığını geliştirmesi ve ders seçimini planlaması rehberliğin hangi alanına girer?
- A) Tıbbi rehabilitasyon
- B) Mesleki emeklilik danışması
- C) Eğitsel rehberlik
- D) Yalnız sosyal yardım
- E) Disiplin yönetimi
Doğru cevap: C
Çözüm: Eğitsel rehberlik öğrenme, ders seçimi, sınava hazırlık ve akademik uyumla ilgilidir. Mesleki rehberlik ise iş ve kariyer seçeneklerine odaklanır.
Öğrencinin ilgi ve yeteneklerini tanıyıp kariyer seçeneklerini araştırmasına destek hangi alandır?
- A) Yalnız sağlık taraması
- B) Eğitsel ölçme
- C) Disiplin kurulu
- D) Mesleki rehberlik
- E) Bina güvenliği
Doğru cevap: D
Çözüm: Mesleki rehberlik öğrencinin kariyer gelişimini, meslekleri tanımasını ve kendine uygun seçenekleri değerlendirmesini destekler; belirli mesleğe zorla yerleştirme değildir.
Sınıf öğretmeni öğrenciye sınav kaygısıyla baş etme atölyesi düzenliyor; ağır ve sürekli belirti gördüğünde uzman desteğine yönlendiriyor. En doğru değerlendirme hangisidir?
- A) Sevk her zaman öğrenciyi okuldan uzaklaştırmak demektir
- B) Öğretmen bütün klinik tedavileri tek başına üstlenmelidir
- C) Önleyici rehberlik yalnız başarısız öğrencilere verilir
- D) Sınav kaygısı yalnız disiplin sorunudur
- E) Önleyici çalışma ile gerektiğinde sevk hizmeti birbirini tamamlar
Doğru cevap: E
Çözüm: Atölye genel gelişim ve önleme işlevi görür. Öğretmenin yetkinlik sınırını aşan durumlarda uygun uzmana yönlendirmesi güvenli ve etik hizmetin parçasıdır.
Rehber öğretmen bir öğrenci hakkında yalnız arkadaş yorumlarına dayanarak 'uyumsuz' etiketini kullanıyor. Hangi ilke ihlal edilmiştir?
- A) Bireyi çok kaynaktan ve önyargısız tanıma
- B) Öğrencinin seçeneklere erişimini sağlama
- C) Eğitsel fırsat sunma
- D) Hizmetlerin sürekli olması
- E) Bilginin mahremiyetini koruma
Doğru cevap: A
Çözüm: Tek, dolaylı ve doğrulanmamış bilgiye dayanmak geçerli değerlendirme değildir. Bireyi tanıma çoklu kaynak, nesnellik ve öğrencinin bağlamını dikkate almayı gerektirir.
Bir öğrenci yanlış meslek seçmekten korktuğunu söylüyor. Danışman 'Tüm öğrenciler mühendis olmalı' diyor. En belirgin hata hangisidir?
- A) Seçenekleri birlikte değerlendirmek
- B) Öğrenci adına karar verip yönlendirici tutum sergilemek
- C) Kariyer bilgisi vermek
- D) Kararın sonuçlarını konuşturmak
- E) Öğrencinin ilgilerini sorgulamak
Doğru cevap: B
Çözüm: Mesleki rehberlikte danışman seçenekleri tanıtır ve öğrencinin özellikleriyle karşılaştırmasına yardım eder. Kendi tercih ettiği mesleği dayatması özerkliği ihlal eder.
Öğrenci 'Hiçbir konuda başarılı olamam' deyince danışman 'Şu an kendini yetersiz hissediyorsun' diyor. Hangi beceri kullanılmıştır?
- A) Suç yükleme
- B) Konu dışı soru sorma
- C) Yargılayıcı eleştiri
- D) Emir verme
- E) Duygu yansıtma
Doğru cevap: E
Çözüm: Duygu yansıtma danışanın sözlerinde görülen duygusal yaşantıyı kısa ve yargısız biçimde geri iletmektir. Danışmanın öğrenciyi etiketlemesi değildir.
Öğrenci 'Ailem baskı yapıyor; sınavda da zorlanıyorum' diyor. Danışman 'Hem evde baskı hissediyor hem sınav kaygısı yaşıyorsun' diyor. Hangi beceri?
- A) Kınama
- B) Hemen öğüt verme
- C) Teşhis koyma
- D) İçeriği ve duyguyu anlamı koruyarak yeniden ifade etme
- E) Söz kesme
Doğru cevap: D
Çözüm: Danışmanın yaşantının özünü kendi sözleriyle geri vermesi anlaşıldığını gösterir ve öğrencinin düşüncesini açmasını kolaylaştırır. Bu tepki otomatik çözüm dayatması değildir.
Sosyal grupta kimin kiminle çalışma arkadaşı olmak istediğini belirleyen verilerden ilişkiler çiziliyor. Kullanılan görsel gösterim hangisidir?
- A) Otobiyografi
- B) Problem tarama listesi
- C) Yaşam çizgisi
- D) Gözlem formu
- E) Sosyogram
Doğru cevap: E
Çözüm: Sosyometriyle elde edilen seçme ve seçilme ilişkilerinin çizgilerle gösterildiği şema sosyogramdır. Sosyogram yorumlanırken etiketleyici sonuçlardan kaçınılır.
Bir sınıfta en sık yaşanan ihtiyaçları belirlemek üzere öğrencilerin anonim geri bildirimleri ve öğretmen gözlemleri birlikte inceleniyor. Amaç hangisidir?
- A) Rehberlik programına ihtiyaç analizi yapmak
- B) Öğrencileri tek gruba ayırmak
- C) Bütün dersleri kaldırmak
- D) Öğrencilerin kişilik tanısını kesinleştirmek
- E) Sadece akademik sıralama hazırlamak
Doğru cevap: A
Çözüm: Çeşitli kaynaklardan sınıf düzeyinde veri toplamak, program hedeflerini gerçek ihtiyaçlara dayandırır. Bireysel tanılama ile sınıf gereksinimi analizi farklıdır.
Okul yönetimi bütün öğrencileri tek bir ilgi testi puanına göre meslek grubuna ayırmak istiyor. En güçlü rehberlik itirazı hangisidir?
- A) Öğrencilerin meslekleri hiç tanımaması gerekir
- B) Meslek seçimi yalnız lise sonunda bir kez yapılır
- C) Tek test karar için yeterli değildir; çoklu veri ve öğrencinin özerk seçimi gereklidir
- D) İlgi testi hiçbir durumda bilgi sağlamaz
- E) Aile ve öğrenci görüşleri daima aynı olmak zorundadır
Doğru cevap: C
Çözüm: İlgi bir veri kaynağıdır; beceriler, değerler, fırsatlar ve bireyin kararı da dikkate alınmalıdır. Zorunlu yerleştirme, rehberliğin özerklik ilkesiyle bağdaşmaz.
Öğrenci 'Bazen kendime zarar vermeyi düşünüyorum ve bir planım var' diyor. Rehber öğretmenin öncelikli yaklaşımı nedir?
- A) Güvenliği değerlendirmek, acil destek ve yetkili koruma süreçlerini harekete geçirmek
- B) Durumu sınıftaki bütün öğrencilere duyurmak
- C) Öğrenciyi suçlayarak konuşmayı kesmek
- D) Konuyu yalnız akademik performans olarak ele almak
- E) Sözü mutlak sır olarak tutup hiçbir adım atmamak
Doğru cevap: A
Çözüm: Yakın ve ciddi güvenlik riski gizlilik ilkesinin sınırlarının bulunduğu durumlardandır. Öncelik öğrencinin güvenliği, uygun acil yardım ve yetkili yetişkin/kurumla güvenli iş birliğidir.
Danışmada öğrenci sınıf arkadaşlarının zorbalığını anlatırken 'Ailem öğrenirse çok kızar' diyor. En uygun ilk yaklaşım hangisidir?
- A) Zorbalığın sorumluluğunu doğrudan öğrenciye yüklemek
- B) Yargısız dinlemek, güvenliği değerlendirmek ve gizlilik sınırları içinde destek planlamak
- C) Öğrencinin anlattıklarını hemen bütün sınıfa duyurmak
- D) Güvenlik durumunu sormadan konuyu kapatmak
- E) Sadece ders notlarını inceleyip ilişkiyi bitirmek
Doğru cevap: B
Çözüm: Akran zorbalığında öğrencinin güvenliği, deneyimini açıklayabilmesi ve uygun koruma desteği birlikte ele alınır. Paylaşım yalnız gerekliyse ve mahremiyete özenle yapılır.
Sınıf öğretmeni bazı çocukların sürekli grup dışında kaldığını fark ediyor ve sosyometri yapmayı öneriyor. Hangi kullanım daha etik ve geçerlidir?
- A) İlk sonuçlara bakıp öğrencilere zorunlu arkadaş seçtirmek
- B) Sosyometrik puanları dönem notuna eklemek
- C) Bir ölçümle kalıcı kişilik tanısı koymak
- D) Akran ilişkilerini desteklemek için bulguları gizli ve çoklu kaynakla değerlendirmek
- E) Seçilmeyen öğrencilerin adlarını sınıf panosuna asmak
Doğru cevap: D
Çözüm: Sosyometri grup içi seçilme örüntülerini gösterebilir. Bulguların teşhir edilmesi damgalamaya yol açabilir; çözüm gizlilik ve destekleyici müdahale ilkeleriyle tasarlanmalıdır.
Danışman 'Kaygılı olduğun için hiç sunum yapamazsın' demek yerine 'Kaygıyı yaşadığında neler yardımcı oldu?' diyor. İkinci tepki neden daha uygundur?
- A) Öğrencinin yeteneğini baştan kesin olarak tanımlar
- B) Duyguları görmezden gelerek sorunu bastırır
- C) Öğrencinin baş etme kaynaklarını keşfeden, açık uçlu ve güçlendirici bir sorudur
- D) Danışmanın kararını öğrencinin yerine koyar
- E) Kesin tanı ve tedavi kararı verir
Doğru cevap: C
Çözüm: Açık uçlu keşif öğrencinin mevcut baş etme örüntüsünü fark etmesine yardım eder. Yeteneksizlik etiketi koymak ise gelişimi sınırlayan ve yargılayıcı bir yaklaşımdır.
Rehberlik programında 'öğrencilerin yardım isteme yollarını bilmesi' hedeflenmiş; sonuç yalnız konferansa katılan kişi sayısıyla ölçülmüştür. Temel değerlendirme hatası nedir?
- A) Faaliyet sayısını öğrenme kazanımıyla eşitlemek
- B) İhtiyaç analizinin yapılması
- C) Öğretmenlerin iş birliğine çağrılması
- D) Hedefin tüm öğrencilere açık olması
- E) Programın önleyici yönünün bulunması
Doğru cevap: A
Çözüm: Katılımcı sayısı uygulamanın erişimini gösterir; öğrencinin hangi yardım yolunu öğrendiğini tek başına kanıtlamaz. Kazanım uygun ölçme ve geri bildirimle ayrıca değerlendirilmelidir.