Arkadaş çatışmaları ve duygu düzenlemeyle baş etme becerilerini geliştirme hangi rehberlik alanına örnektir?
- A) Salt ölçme-değerlendirme
- B) Kişisel-sosyal rehberlik
- C) Okul bütçesi yönetimi
- D) Yalnız üniversite tercih rehberliği
- E) Ücretli iş yerleştirme
Doğru cevap: B
Çözüm: Kişisel-sosyal rehberlik ilişkiler, duygu ve davranış yönetimi, kendini kabul ve sağlıklı uyum gibi alanlarda öğrenci gelişimini destekler.
Öğrencinin güçlü ve gelişime açık yönlerini çeşitli bilgilerle anlamaya yönelik hizmet hangisidir?
- A) Zorunlu mesleğe atama
- B) Notları gizlice değiştirme
- C) Ceza verme
- D) Okul binasını tanıtma
- E) Bireyi tanıma
Doğru cevap: E
Çözüm: Bireyi tanıma öğrenciye ilişkin çok yönlü, geçerli ve etik bilgi toplama sürecidir. Amaç bireyi tek test puanıyla etiketlemek değil uygun desteği planlamaktır.
Sınıf içindeki arkadaş seçimi ve grup ilişkilerini belirlemek için en uygun teknik hangisidir?
- A) Ödül tarifesi
- B) Zekâ yaşını tek başına hesaplama
- C) Klasik koşullanma deneyi
- D) Sosyometri
- E) Boy uzunluğu ölçümü
Doğru cevap: D
Çözüm: Sosyometri belirli ölçütle yapılan arkadaş seçimlerinden grup içi ilişkileri incelemeye yarar. Tek başına kesin kişilik tanısı koymak amacıyla kullanılmaz.
Öğrencinin olaylar karşısındaki davranışının nesnel ve kısa biçimde kaydedilmesi hangi tekniktir?
- A) Projektif oyun
- B) Mesleki ilgi envanteri
- C) Olay kaydı (anekdot)
- D) Korunum testi
- E) Sosyogram
Doğru cevap: C
Çözüm: Olay kaydında gözlenen davranış ve bağlam olabildiğince somut biçimde yazılır; gözlem ile yorum ayrı tutulur. Tek olay kişilik hakkında kesin sonuca götürmez.
Öğrencinin geçmiş yaşamını ve kendisiyle ilgili deneyimlerini yazılı anlatması hangi bireyi tanıma tekniğidir?
- A) Kariyer fuarı
- B) Otobiyografi
- C) Olay kaydı
- D) Sosyometri
- E) Derecelendirme ölçeği
Doğru cevap: B
Çözüm: Otobiyografi bireyin kendi yaşamını ve deneyimlerini yazılı aktardığı tekniktir. İçerik öz bildirime dayandığı için başka gözlemlerle birlikte değerlendirilmelidir.
Öğrencilerin sorun yaşadıkları alanları belirlemeye yarayan liste veya form hangi araçtır?
- A) Sınav cevap anahtarı
- B) Rastgele puan cetveli
- C) Boy-kilo çizelgesi
- D) Problem tarama listesi
- E) Sosyal medya sıralaması
Doğru cevap: D
Çözüm: Problem tarama listesi öğrencilerin yaygın güçlüklerini belirlemeye ve hizmet önceliklerini görmeye yardımcı olur; tek başına tanı aracı değildir.
Danışanın duygu ve düşüncelerini onun bakış açısından anlamaya çalışma hangi beceridir?
- A) Konuyu değiştirme
- B) Etiketleme
- C) Empati
- D) Kınama
- E) Öğüt verme
Doğru cevap: C
Çözüm: Empati danışanın deneyimini onun gözünden anlamaya ve bunu uygun biçimde iletmeye dayanır. Danışanla her görüşte aynı fikirde olmak anlamına gelmez.
Öğretmenin sınıfta akran zorbalığını azaltmak için rehber öğretmenden strateji konusunda görüş alması hangi dolaylı hizmete örnektir?
- A) Mesleğe yerleştirme
- B) Bireysel psikoterapi
- C) Sosyometri uygulaması
- D) Otobiyografi
- E) Müşavirlik (konsültasyon)
Doğru cevap: E
Çözüm: Müşavirlikte rehberlik uzmanı öğretmen veya veli gibi yetişkinlerle iş birliği yaparak öğrenciye sunulan desteği dolaylı biçimde geliştirir.
Bir öğrenci yeni okula geldiğinde derslikler, kurallar ve destek birimleri tanıtılıyor; sonra uyumu görüşülüyor. Birinci ve ikinci hizmet sırasıyla nedir?
- A) Sosyometri ve ceza
- B) Oryantasyon ve izleme
- C) Mesleki yerleştirme ve test
- D) Sınıflama ve sürgün
- E) Psikoterapi ve tanı
Doğru cevap: B
Çözüm: İlk aşama çevreyi tanıtma ve uyum sağlamadır. Sonraki görüşme, sunulan hizmetin etkisini ve yeni gereksinimleri değerlendiren izleme çalışmasıdır.
Çocuklara 'Biri sınırlarınızı ihlal ettiğinde ne yaparsınız?' konusu sınıf genelinde işleniyor. Bu uygulama öncelikle hangi türdedir?
- A) Tıbbi tanılama
- B) Her öğrenciye zorunlu klinik terapi
- C) Gelişimsel ve önleyici grup rehberliği
- D) Yalnız bireysel psikolojik danışma
- E) Sınıfı cezalandırma
Doğru cevap: C
Çözüm: Sınıfın tamamında koruyucu beceri kazandırılması gelişimsel ve önleyici grup rehberliğidir. Belirti yaşayan bireyler için ayrıca bireysel destek gerekebilir.
Danışman 'Sınıfta kimse beni sevmiyor' diyen öğrenciye 'Böyle düşündüğün somut bir olay anlatabilir misin?' sorusunu yöneltiyor. Hangi amaç daha baskındır?
- A) Belirsiz genellemeyi somutlaştırmak
- B) Görüşmeyi sonlandırmak
- C) Bir tanı etiketi koymak
- D) Öğrenciyi arkadaşlarından uzaklaştırmak
- E) Öğrencinin kaygısını küçümsemek
Doğru cevap: A
Çözüm: Somutlaştırma geniş ve belirsiz ifadeleri gözlenebilir örneğe dönüştürerek anlamayı kolaylaştırır. Öğrencinin ifadesini otomatik olarak yanlış ilan etmek değildir.
Rehber öğretmen öğrencinin sorununu konuşurken onu sürekli başka öğrencilerle karşılaştırıyor. Hangi yaklaşım tercih edilmeliydi?
- A) Öğrencinin sözünü gereksiz görme
- B) Yalnız başarı puanı üzerinden konuşma
- C) Bireysel farklılıklara saygı ve koşulsuz kabul
- D) Kişilik etiketlerini yayma
- E) Tek bir standartla herkesin değerini belirleme
Doğru cevap: C
Çözüm: Rehberlik bireyi başkalarıyla yarıştırmaktan çok kendi koşulları, kaynakları ve ihtiyaçları içinde anlamaya çalışır. Kabul, bütün davranışları onaylamak demek değildir.
Öğrenci ilgi envanterinde sanatsal alanlara yüksek ilgi gösteriyor. Danışmanın en uygun sonraki adımı nedir?
- A) Öğrencinin diğer tercihlerini yok saymak
- B) Sonucu öğrenciyle konuşup diğer bilgiler ve seçeneklerle birlikte değerlendirmek
- C) Tek puana bakıp öğrenciyi sanat mesleğine zorlamak
- D) Ölçeği bütün sınıfla isim vererek paylaşmak
- E) Yetenek ve başarıyı ilgiyle aynı saymak
Doğru cevap: B
Çözüm: İlgi envanteri mesleki tercih üzerinde düşünmeye yardımcı olabilir ancak yetenek, değer, fırsat ve bireyin kararı gibi başka verilerle birlikte ele alınmalıdır.
Bir öğrenci meslek tercihi için Holland envanterinde R ve I alanlarında yüksek puan alıyor. Danışmanın en sağlam yorumu nedir?
- A) Her iş çevresi öğrenciye aynı ölçüde uyar
- B) Puanlar gelecek yıllarda asla değişmez
- C) Gerçekçi ve araştırmacı ilgi örüntüsü olası seçenekler için bir başlangıçtır
- D) İlgi puanı zekâ ve değerleri bütünüyle belirler
- E) Öğrenci mutlaka tek bir mesleği seçmelidir
Doğru cevap: C
Çözüm: Holland'ın Gerçekçi ve Araştırmacı tipleri iş/etkinlik tercihlerine ilişkin ipuçları verir. Sonuç kişiye meslek dayatmaz; diğer özellikler ve iş koşullarıyla beraber değerlendirilir.
Bir lise öğrencisi mesleki hedefini yıllar içinde deneyimlerine göre yeniden biçimlendiriyor. Super'ın yaklaşımı bakımından bu hangi düşünceyi destekler?
- A) Kariyer gelişiminin yaşam boyu ilerlemesi ve benlik kavramıyla ilişkili olması
- B) Öğrenci meslekleri hiç araştırmasa da aynı sonuca ulaşması
- C) Kariyeri yalnız aile gelirinin açıklaması
- D) Tek test puanının bütün yaşamı kesin belirlemesi
- E) Meslek seçiminin tek seferlik ve değişmez olması
Doğru cevap: A
Çözüm: Super, kariyer gelişimini yaşam boyu süren, kişinin benlik kavramı ve yaşam rolleriyle ilişkilenen süreç olarak ele alır. Yeni deneyimler tercihlerde değişime yol açabilir.
Bir okulun rehberlik ihtiyacı araştırmasında yalnız bir öğretmenin görüşü alınmış; öğrencilerden ve ailelerden veri toplanmamıştır. En önemli yöntemsel risk nedir?
- A) Öğrencilerin gereksinimlerinin daima aynı olması
- B) Öğretmen görüşünün hiçbir değeri bulunmaması
- C) İhtiyaç analizi yapılmasının rehberliğe aykırı olması
- D) Her araştırmada tek kaynağın yasal olarak zorunlu olması
- E) Önceliklerin tek kaynağın yanlılığını yansıtması ve ihtiyaçların eksik saptanması
Doğru cevap: E
Çözüm: Programın gerçek ihtiyaçları belirleyebilmesi için öğrenci, öğretmen, aile ve mevcut okul verilerinin uygun biçimde birleştirilmesi daha güvenilir bir temel oluşturur.
Öğretmen öğrencinin dersteki konuşmalarını gözlem çizelgesine yazarken 'tembel ve saygısız' notunu düşüyor. Veri kalitesi açısından hangi düzeltme gereklidir?
- A) Davranışın görüldüğü zamanı tamamen silmek
- B) Sadece diğer öğrencilerin söylentilerini aktarmak
- C) Kişilik etiketini daha büyük harfle yazmak
- D) Ölçülebilir davranışı bağlamıyla kaydedip yorumla gözlemi ayırmak
- E) Tek gözlemi genel zekâ puanına dönüştürmek
Doğru cevap: D
Çözüm: Nesnel gözlemde neyin, ne zaman ve hangi koşulda görüldüğü kaydedilir. 'Tembel' gibi yorumlar gözlenen davranışın kendisi olmadığından veri ile çıkarım ayrılmalıdır.
Öğrenci bir görüşmede 'Çok kızdım ama karşılık vermedim' diyor. Danışman 'Öfkelendin, yine de kendini durdurmayı seçtin' diye yanıtlıyor. Bu yanıtın iki işlevi nedir?
- A) Öğrenciyi yargılamak ve sözünü kesmek
- B) Duyguyu yansıtmak ve öğrencinin öz denetim kaynaklarını görünür kılmak
- C) Gizli bilgi paylaşmak ve tanı bildirmek
- D) Sosyometrik seçim sayısını artırmak ve meslek belirlemek
- E) Davranışı otomatik olarak ödüllendirmek ve klinik tanı koymak
Doğru cevap: B
Çözüm: Yanıt öğrencinin öfkesini anladığını yansıtırken kullandığı baş etme davranışını da fark ettirir. Danışanın sözüne yeni tanı veya öğüt eklemez.
Bir çocuk sık devamsızlık yapıyor. Okul yalnız aileyi suçluyor, ulaşım ve akran ilişkilerini araştırmıyor. Bütüncül rehberlik açısından sorun nedir?
- A) Aileyle gönüllü iş birliği kurmayı istemek
- B) Öğrencinin çevresel ve bireysel etkenlerini birlikte incelememek
- C) Gizliliğe dikkat ederek destek önermek
- D) Tek nedene bağlamak yerine çoklu neden aramak
- E) Devamsızlığın gelişimsel etkisini değerlendirmek
Doğru cevap: B
Çözüm: Okul devamsızlığı aile, sağlık, ulaşım, öğrenme ve akran ilişkileri gibi çok sayıda etkenle bağlantılı olabilir. Tek kişi veya kurumu suçlamak uygun müdahaleyi zorlaştırır.
Danışman velinin 'Çocuğumun görüşmede anlattığı her şeyi bana iletin' isteğiyle karşılaşıyor. Etik bakımdan hangi yanıt doğrudur?
- A) Bütün görüşme notlarını kayıtsız şartsız vermek
- B) Gizliliği ve sınırlarını açıklayıp yalnız gerekli paylaşımı uygun usulle değerlendirmek
- C) İstenen bilgileri sınıfa da duyurmak
- D) Aileyle hiçbir iletişimin mümkün olmadığını ileri sürmek
- E) Öğrenciyi dinlemeyi tamamen bırakmak
Doğru cevap: B
Çözüm: Öğrenci mahremiyetiyle velinin destek rolü birlikte gözetilir; gizlilik sınırları açıklanır. Yasal ve güvenlik gereklilikleri dışında gereksiz özel paylaşım yapılmaz.