Sınıf öğretmeni öğrenciye sınav kaygısıyla baş etme atölyesi düzenliyor; ağır ve sürekli belirti gördüğünde uzman desteğine yönlendiriyor. En doğru değerlendirme hangisidir?
- A) Sevk her zaman öğrenciyi okuldan uzaklaştırmak demektir
- B) Öğretmen bütün klinik tedavileri tek başına üstlenmelidir
- C) Önleyici rehberlik yalnız başarısız öğrencilere verilir
- D) Sınav kaygısı yalnız disiplin sorunudur
- E) Önleyici çalışma ile gerektiğinde sevk hizmeti birbirini tamamlar
Doğru cevap: E
Çözüm: Atölye genel gelişim ve önleme işlevi görür. Öğretmenin yetkinlik sınırını aşan durumlarda uygun uzmana yönlendirmesi güvenli ve etik hizmetin parçasıdır.
Rehber öğretmen bir öğrenci hakkında yalnız arkadaş yorumlarına dayanarak 'uyumsuz' etiketini kullanıyor. Hangi ilke ihlal edilmiştir?
- A) Bireyi çok kaynaktan ve önyargısız tanıma
- B) Öğrencinin seçeneklere erişimini sağlama
- C) Eğitsel fırsat sunma
- D) Hizmetlerin sürekli olması
- E) Bilginin mahremiyetini koruma
Doğru cevap: A
Çözüm: Tek, dolaylı ve doğrulanmamış bilgiye dayanmak geçerli değerlendirme değildir. Bireyi tanıma çoklu kaynak, nesnellik ve öğrencinin bağlamını dikkate almayı gerektirir.
Bir öğrenci yanlış meslek seçmekten korktuğunu söylüyor. Danışman 'Tüm öğrenciler mühendis olmalı' diyor. En belirgin hata hangisidir?
- A) Seçenekleri birlikte değerlendirmek
- B) Öğrenci adına karar verip yönlendirici tutum sergilemek
- C) Kariyer bilgisi vermek
- D) Kararın sonuçlarını konuşturmak
- E) Öğrencinin ilgilerini sorgulamak
Doğru cevap: B
Çözüm: Mesleki rehberlikte danışman seçenekleri tanıtır ve öğrencinin özellikleriyle karşılaştırmasına yardım eder. Kendi tercih ettiği mesleği dayatması özerkliği ihlal eder.
Öğrenci 'Hiçbir konuda başarılı olamam' deyince danışman 'Şu an kendini yetersiz hissediyorsun' diyor. Hangi beceri kullanılmıştır?
- A) Suç yükleme
- B) Konu dışı soru sorma
- C) Yargılayıcı eleştiri
- D) Emir verme
- E) Duygu yansıtma
Doğru cevap: E
Çözüm: Duygu yansıtma danışanın sözlerinde görülen duygusal yaşantıyı kısa ve yargısız biçimde geri iletmektir. Danışmanın öğrenciyi etiketlemesi değildir.
Öğrenci 'Ailem baskı yapıyor; sınavda da zorlanıyorum' diyor. Danışman 'Hem evde baskı hissediyor hem sınav kaygısı yaşıyorsun' diyor. Hangi beceri?
- A) Kınama
- B) Hemen öğüt verme
- C) Teşhis koyma
- D) İçeriği ve duyguyu anlamı koruyarak yeniden ifade etme
- E) Söz kesme
Doğru cevap: D
Çözüm: Danışmanın yaşantının özünü kendi sözleriyle geri vermesi anlaşıldığını gösterir ve öğrencinin düşüncesini açmasını kolaylaştırır. Bu tepki otomatik çözüm dayatması değildir.
Sosyal grupta kimin kiminle çalışma arkadaşı olmak istediğini belirleyen verilerden ilişkiler çiziliyor. Kullanılan görsel gösterim hangisidir?
- A) Otobiyografi
- B) Problem tarama listesi
- C) Yaşam çizgisi
- D) Gözlem formu
- E) Sosyogram
Doğru cevap: E
Çözüm: Sosyometriyle elde edilen seçme ve seçilme ilişkilerinin çizgilerle gösterildiği şema sosyogramdır. Sosyogram yorumlanırken etiketleyici sonuçlardan kaçınılır.
Bir sınıfta en sık yaşanan ihtiyaçları belirlemek üzere öğrencilerin anonim geri bildirimleri ve öğretmen gözlemleri birlikte inceleniyor. Amaç hangisidir?
- A) Rehberlik programına ihtiyaç analizi yapmak
- B) Öğrencileri tek gruba ayırmak
- C) Bütün dersleri kaldırmak
- D) Öğrencilerin kişilik tanısını kesinleştirmek
- E) Sadece akademik sıralama hazırlamak
Doğru cevap: A
Çözüm: Çeşitli kaynaklardan sınıf düzeyinde veri toplamak, program hedeflerini gerçek ihtiyaçlara dayandırır. Bireysel tanılama ile sınıf gereksinimi analizi farklıdır.
Öğretmenin sınıfta akran zorbalığını azaltmak için rehber öğretmenden strateji konusunda görüş alması hangi dolaylı hizmete örnektir?
- A) Mesleğe yerleştirme
- B) Bireysel psikoterapi
- C) Sosyometri uygulaması
- D) Otobiyografi
- E) Müşavirlik (konsültasyon)
Doğru cevap: E
Çözüm: Müşavirlikte rehberlik uzmanı öğretmen veya veli gibi yetişkinlerle iş birliği yaparak öğrenciye sunulan desteği dolaylı biçimde geliştirir.
Bir öğrenci yeni okula geldiğinde derslikler, kurallar ve destek birimleri tanıtılıyor; sonra uyumu görüşülüyor. Birinci ve ikinci hizmet sırasıyla nedir?
- A) Sosyometri ve ceza
- B) Oryantasyon ve izleme
- C) Mesleki yerleştirme ve test
- D) Sınıflama ve sürgün
- E) Psikoterapi ve tanı
Doğru cevap: B
Çözüm: İlk aşama çevreyi tanıtma ve uyum sağlamadır. Sonraki görüşme, sunulan hizmetin etkisini ve yeni gereksinimleri değerlendiren izleme çalışmasıdır.
Çocuklara 'Biri sınırlarınızı ihlal ettiğinde ne yaparsınız?' konusu sınıf genelinde işleniyor. Bu uygulama öncelikle hangi türdedir?
- A) Tıbbi tanılama
- B) Her öğrenciye zorunlu klinik terapi
- C) Gelişimsel ve önleyici grup rehberliği
- D) Yalnız bireysel psikolojik danışma
- E) Sınıfı cezalandırma
Doğru cevap: C
Çözüm: Sınıfın tamamında koruyucu beceri kazandırılması gelişimsel ve önleyici grup rehberliğidir. Belirti yaşayan bireyler için ayrıca bireysel destek gerekebilir.
Danışman 'Sınıfta kimse beni sevmiyor' diyen öğrenciye 'Böyle düşündüğün somut bir olay anlatabilir misin?' sorusunu yöneltiyor. Hangi amaç daha baskındır?
- A) Belirsiz genellemeyi somutlaştırmak
- B) Görüşmeyi sonlandırmak
- C) Bir tanı etiketi koymak
- D) Öğrenciyi arkadaşlarından uzaklaştırmak
- E) Öğrencinin kaygısını küçümsemek
Doğru cevap: A
Çözüm: Somutlaştırma geniş ve belirsiz ifadeleri gözlenebilir örneğe dönüştürerek anlamayı kolaylaştırır. Öğrencinin ifadesini otomatik olarak yanlış ilan etmek değildir.
Rehber öğretmen öğrencinin sorununu konuşurken onu sürekli başka öğrencilerle karşılaştırıyor. Hangi yaklaşım tercih edilmeliydi?
- A) Öğrencinin sözünü gereksiz görme
- B) Yalnız başarı puanı üzerinden konuşma
- C) Bireysel farklılıklara saygı ve koşulsuz kabul
- D) Kişilik etiketlerini yayma
- E) Tek bir standartla herkesin değerini belirleme
Doğru cevap: C
Çözüm: Rehberlik bireyi başkalarıyla yarıştırmaktan çok kendi koşulları, kaynakları ve ihtiyaçları içinde anlamaya çalışır. Kabul, bütün davranışları onaylamak demek değildir.
Öğrenci ilgi envanterinde sanatsal alanlara yüksek ilgi gösteriyor. Danışmanın en uygun sonraki adımı nedir?
- A) Öğrencinin diğer tercihlerini yok saymak
- B) Sonucu öğrenciyle konuşup diğer bilgiler ve seçeneklerle birlikte değerlendirmek
- C) Tek puana bakıp öğrenciyi sanat mesleğine zorlamak
- D) Ölçeği bütün sınıfla isim vererek paylaşmak
- E) Yetenek ve başarıyı ilgiyle aynı saymak
Doğru cevap: B
Çözüm: İlgi envanteri mesleki tercih üzerinde düşünmeye yardımcı olabilir ancak yetenek, değer, fırsat ve bireyin kararı gibi başka verilerle birlikte ele alınmalıdır.
Öğrenci kendi tercihleri hakkında bilgi toplarken mesleklerin gerektirdiği eğitim ve çalışma koşullarını öğreniyor. Bu çalışma hangi hizmettir?
- A) Öğrenciyi zorla yerleştirme
- B) Krize müdahale
- C) Bilgi toplama ve yayma
- D) Sosyogram çizme
- E) Bireysel psikoterapi
Doğru cevap: C
Çözüm: Meslek ve eğitim fırsatları konusunda doğru, güncel ve anlaşılır bilgi sağlamak rehberlikte bilgi toplama-yayma hizmetidir. Kararı danışman değil öğrenci verir.
Bir öğrenci özel gereksinimi nedeniyle farklı sunum yollarıyla öğreniyor. Öğretmenin rehberlik ilkelerine en uygun tutumu hangisidir?
- A) Öğrenciyi bütün etkinliklerden otomatik çıkarmak
- B) Başarısızlıkla etiketleyip yöneltmeyi kesmek
- C) Tek ölçme yöntemini herkese dayatmak
- D) Erişilebilir öğretim ve gerekli destekleri öğrenciyi dışlamadan planlamak
- E) Öğrencinin mahrem bilgilerini sınıfa duyurmak
Doğru cevap: D
Çözüm: Kapsayıcı okul yaklaşımı öğrencinin katılımını, onurunu ve uygun destekleri gözetir. Gereksinimleri görmezden gelmek veya öğrenciyi dışlamak rehberliğe aykırıdır.
Kariyer etkinliğinde öğrencilere Holland'ın altı mesleki ilgi tipi tanıtılıyor. Bu yaklaşımın temel amacı nedir?
- A) Sadece genel zekâ puanına göre meslek belirlemek
- B) Kişilik/ilgi örüntüsüyle çevresel iş özelliklerinin uyumunu incelemek
- C) Her birey için tek bir değişmez işi dayatmak
- D) Bütün öğrencileri aynı kariyer yoluna sokmak
- E) Yalnız gelir düzeyine bakmak
Doğru cevap: B
Çözüm: Holland'ın RIASEC yaklaşımı bireyin mesleki ilgi örüntüsü ile çalışma çevresinin özellikleri arasındaki uygunluğa odaklanır.
Öğrenci bir kariyere karar vermeden önce ilgilerini, becerilerini ve meslek bilgilerini karşılaştırıyor. Bu, Parsons'ın hangi anlayışıyla uyumludur?
- A) Sadece koşulsuz kabul
- B) Gelişim yalnız cezayla hızlanır anlayışı
- C) Sosyometrik akran seçimi
- D) Özellik-etmen eşleştirmesi
- E) Yalnız oyun yoluyla terapi
Doğru cevap: D
Çözüm: Parsons'ın özellik-etmen yaklaşımı kişinin özelliklerini anlamayı, işin gereklerini tanımayı ve bunları akılcı biçimde eşleştirmeyi vurgular.
Öğretmen grup çalışmasında yalnız popüler öğrencileri seçiyor. Rehberlik açısından hangi risk özellikle artar?
- A) Dışlanan öğrencilerin aidiyet ve katılım fırsatlarının azalması
- B) Sosyometrinin klinik tanı yerine geçmesi
- C) Bireysel farklılıklara otomatik saygının artması
- D) Sınıfın bütün üyelerinin eşit temsil edilmesi
- E) Her öğrencinin sosyal gücünün aynı olması
Doğru cevap: A
Çözüm: Sürekli seçilenlerin kayırılması bazı öğrencilerin dışlanmasına ve aidiyet duygusunun zayıflamasına yol açabilir. Etkinlikler kapsayıcı biçimde tasarlanmalıdır.
Öğrenci danışmana 'Kaygımı daha iyi yönetiyorum' diyor. Danışman görüşmelerin etkisini gözleyip hedefleri gözden geçiriyor. Bu hangi süreçtir?
- A) Yalnız ilk tanışma
- B) Sosyometrik sınıflama
- C) İzleme ve değerlendirme
- D) Meslek eşleştirmesi
- E) Disiplin cezası
Doğru cevap: C
Çözüm: Rehberlikte hedefe ne kadar yaklaşıldığını öğrenciyle birlikte incelemek, gerektiğinde planı düzenlemek izleme ve değerlendirme işlevini gösterir.
Danışman öğrencinin anlattıklarını velisiyle paylaşmadan önce gizlilik sınırlarını ve paylaşımın gerekçesini açıklıyor. Hangi etik yaklaşım öne çıkar?
- A) Bilgi güvenliğinin gereksiz sayılması
- B) Bütün bilgileri koşulsuz herkese açma
- C) Klinik yetki sınırlarının kaldırılması
- D) Bilgilendirme ve mahremiyetin korunması
- E) Öğrenciden izin almadan sosyal medyada paylaşma
Doğru cevap: D
Çözüm: Danışma ilişkisinde gizliliğin sınırları önceden açıkça anlatılmalı ve yalnız gerekli bilgi yetkili kişilerle uygun şekilde paylaşılmalıdır.