Bir ilçede çocukların tamamı okula kayıtlı; fakat kırsalda ulaşım imkânı yetersiz olduğundan bazıları düzenli devam edemiyor. Hangi iki kavramı ayırmak gerekir?
- A) Okul öncesinin üniversiteyle aynı düzey olduğunu
- B) Genellik ve eşitlikle fırsat ve imkân eşitliği arasındaki farkı
- C) Şûranın kanun yapma yetkisi bulunduğunu
- D) Meslek derslerinin genel kültürü tamamen ortadan kaldırdığını
- E) Öğretim programıyla sınav kitapçığının aynı şey olduğunu
Doğru cevap: B
Çözüm: Kayıt ve ayrım gözetmeme genellik-eşitlik açısından önemlidir; ulaşım gibi somut engellerin giderilmesi ise fırsat ve imkân eşitliğinin gerektirdiği destekleri gündeme getirir.
Bir lise yöneticisi '12 yıllık zorunlu eğitim yalnız ilköğretimdir; lise isteğe bağlı olduğundan zorunlu değildir' diyor. Hangi düzeltme doğrudur?
- A) İlkokul tek başına on iki yıl sürer
- B) Zorunlu eğitim ilkokul ve ortaokula ek olarak dört yıllık ortaöğretimi de kapsar
- C) Okul öncesi bütün çocuklar için zorunlu dört yıldır
- D) Ortaokul ile lise aynı dört yılın iki adıdır
- E) Yükseköğretim tüm öğrenciler için zorunludur
Doğru cevap: B
Çözüm: 4+4+4 yapısında ilk iki dört yıl ilköğretimin kademeleridir; son dört yıl ortaöğretimdir. Bu nedenle zorunlu eğitim yalnız ilköğretimle sınırlanamaz.
Bir rapor 'okul öncesi genel olarak isteğe bağlıdır, dolayısıyla eğitim sisteminin örgün kısmına girmez' sonucuna ulaşıyor. Hata nedir?
- A) Zorunlu olmama ile örgün eğitimde yer alma koşulunu karıştırmak
- B) Yükseköğretimin ortaöğretim sonrasında geldiğini göstermek
- C) Örgün eğitimin yalnız yetişkinlere yönelik olduğunu savunmamak
- D) İlkokulun dört yıl olduğunu belirtmek
- E) Yaygın eğitimin okul dışı kursları kapsadığını söylemek
Doğru cevap: A
Çözüm: Bir kademe zorunlu olmasa da örgün eğitim içinde yer alabilir. Okul öncesi genel olarak isteğe bağlıdır ama yaşa ve programa dayalı örgün eğitim kademesidir.
Bir yetişkin lise mezunu olduktan sonra halk eğitimi merkezinde yabancı dil kursuna katılıyor. Hangi değerlendirme doğru olur?
- A) Bir kez lise bitiren kişi yeniden öğrenim göremez
- B) Halk eğitimi merkezi lisans diploması veren fakültedir
- C) Örgün eğitimi tamamlamış birey de yaygın eğitim aracılığıyla öğrenmeyi sürdürebilir
- D) Yaygın eğitim yalnız okuma yazma bilmeyenlere açıktır
- E) Eğitim yalnız zorunlu yaş grubunda gerçekleşir
Doğru cevap: C
Çözüm: Yaygın eğitim örgün eğitimin dışında veya yanında yaşam boyu düzenlenebilir. Mezunların yeni beceri kazanması süreklilik ve hayat boyu öğrenmenin doğal örneğidir.
Bir okul özel gereksinimli öğrenciyi 'örgün eğitimde özel eğitime yer yok, ayrı ana sisteme geçmeli' diyerek dışlıyor. En temel yapısal hata hangisidir?
- A) Özel eğitimi örgün-yaygın ayrımına rakip, ayrı bir zorunlu ana bölüm sayması
- B) Öğrencinin güçlü yanlarının tanınması
- C) Fırsat eşitliği için uyarlama yapılması
- D) Kademeler arası erişimin değerlendirilmesi
- E) Eğitimde ihtiyaca göre destek planlaması önermesi
Doğru cevap: A
Çözüm: Türk millî eğitim sisteminin iki ana bölümü örgün ve yaygındır. Özel eğitim gereksinimleri uygun eğitim ortamlarında ve desteklerle karşılanabilir; dışlamak doğru sınıflama değildir.
Bir ortaokul, öğrencilerin ilgi ve yeteneklerini tanımadan bütün sınıfı tek meslek programına yönlendiriyor. Hangi ilkelere öncelikle aykırıdır?
- A) Yurt dışı temsil düzenine
- B) Eğitim şûrasının toplantı takvimine
- C) Yöneltme ile bireysel farklılıklara ve ihtiyaçlara uygunluk anlayışına
- D) Yalnız yükseköğretim araştırma işlevine
- E) Sadece bina bakımına ilişkin kurallara
Doğru cevap: C
Çözüm: Yöneltme öğrencinin ilgi, istidat ve kabiliyetlerini ve seçenekleri dikkate alır; tek bir programa zorunlu toplu sevk etmek bu ilkenin amacını bozar.
Bir ilçe eğitim planında bilimsel veriler bulunmasına rağmen okul yerleri yalnız kişisel yakınlığa göre seçiliyor. En güçlü eleştiri hangisidir?
- A) Öğretmenlerin farklı yöntem kullanabilmesi
- B) Yükseköğretimin örgün eğitim sayılması
- C) Okul öncesinin isteğe bağlılığı
- D) Yaygın eğitimin hayat boyu devam etmesi
- E) Bilimsellik ve planlılığın kaynak kararına yansıtılmaması
Doğru cevap: E
Çözüm: Veri kullanımı göstermelik kalmışsa bilimsel gerekçe ve ihtiyaçlara dayanan planlı karar ilkeleri zedelenir. Kaynak kararları öğrenci, nüfus ve erişim gereksinimleriyle açıklanmalıdır.
Bir kurul toplantısında 'Millî Eğitim Şûrası tavsiye kararı aldı, o hâlde bu karar kendiliğinden bütün okullarda bağlayıcı kanundur' deniyor. Doğru yanıt hangisidir?
- A) Şûra kanunları TBMM yerine çıkarır
- B) Tavsiyeler otomatik olarak öğretim programını değiştirir
- C) Şûra kararları her zaman mahkeme kararıdır
- D) Şûra kararları tavsiye niteliğindedir; bağlayıcı düzenleme ayrı yetkili süreç gerektirir
- E) Şûra kararlarının hiçbir görüş değeri yoktur
Doğru cevap: D
Çözüm: Millî Eğitim Şûrası Bakanlığın bilimsel danışma işlevine katkı sunar. Kararlar yön gösterici olabilir; tek başına kanun veya bağlayıcı yönetmelik yerine geçmez.
Bakanlığın öğretim programına ilişkin bir taslağı uzman incelemesine ve Kurul sürecine sunması hangi kurumsal işlevi örnekler?
- A) İlçe okul kantininin müfredatı doğrudan onaylamasını
- B) Öğrenci kulübünün tek başına kanun yapmasını
- C) Şûranın her okulda zorunlu disiplin cezası vermesini
- D) Eğitim müşavirliğinin tüm lise sınavlarını hazırlamasını
- E) Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığının program inceleme ve karar süreçlerine katkısını
Doğru cevap: E
Çözüm: Öğretim programlarının incelenmesi, geliştirilmesi ve ilgili onay süreçleri Bakanlığın yetkili birimleriyle ve Talim ve Terbiye Kurulu çalışmalarıyla ilişkilidir.
Bir raporda yükseköğretim kurumları örgün eğitim bölümünde gösterilirken tüm üniversiteler 'ilçe millî eğitim müdürlüğünün doğrudan okuludur' diye yazılmış. Hata nedir?
- A) Örgün eğitimin okul programına dayanması
- B) Yaygın eğitimin kurslarla yürüyebileceğini söylemek
- C) Yükseköğretimin ortaöğretim sonrası olduğunu belirtmek
- D) Eğitim sistemindeki kademe sınıflamasıyla kurumların idari örgütlenmesini karıştırmak
- E) İlköğretimin iki kademesi bulunduğunu göstermek
Doğru cevap: D
Çözüm: 1739 sayılı Kanun'da yükseköğretim örgün eğitim kapsamındadır; ancak bu ifade üniversitelerin ilçe millî eğitim müdürlüklerine bağlı okul olduğu anlamına gelmez.
Bir okul yöneticisi 'Eğitimin özel amaçları genel amaçlara uymasa da olur; okul türü bu konuda sınırsız bağımsızdır' görüşünü savunuyor. En uygun değerlendirme nedir?
- A) Her okulun ayrı anayasa hazırlama yetkisi vardır
- B) 1739 sayılı Kanun yalnız üniversitelerde geçerlidir
- C) Özel okul türleri sistem bütünlüğünün tümüyle dışındadır
- D) Eğitim amacı yalnız sınav ortalamasından oluşur
- E) Özel amaçlar Türk millî eğitiminin genel amaç ve ilkeleriyle uyumlu belirlenmelidir
Doğru cevap: E
Çözüm: Eğitimin çeşitli derece ve türlerdeki özel amaçları temel kanunun çizdiği genel amaçlar ve ilkelerle bütünlük içinde oluşturulur; tür farklılığı sınırsız istisna vermez.
Bir belediye, yetişkinlere meslek becerisi kazandıran kursu 'ilkokul sınıfı olmadığı için eğitim sayılamaz' diye tanımlıyor. Neden yanlıştır?
- A) Eğitim yalnız ilkokul diploması veren okulda olur
- B) Yaygın eğitim okul dışı ve yetişkinlere yönelik düzenli öğrenme imkânlarını da kapsar
- C) Yaşam boyu öğrenme yalnız çocuklara yöneliktir
- D) Yükseköğretim bütün kursların genel adıdır
- E) Yetişkinlere eğitim verilmesi 1739'un kapsamı dışındadır
Doğru cevap: B
Çözüm: Türk millî eğitim sistemi örgün okullardan ibaret değildir. Yaygın eğitim toplumsal, kültürel, okuryazarlık ve mesleki öğrenme gereksinimlerine yanıt verir.
Bir lisenin mesleki programında bütün genel kültür dersleri kaldırılıyor ve tek hedefin işe yerleştirme olduğu söyleniyor. Hangi düzeltme gereklidir?
- A) Mesleki-teknik ortaöğretimde genel kültür ile mesleki ve üst öğrenime hazırlık amaçları birlikte gözetilmelidir
- B) Mesleki eğitim yalnız üniversite sonrası yapılmalıdır
- C) Genel kültür yalnız okul dışındaki kurslarda verilir
- D) Bütün lise programları okul öncesi sayılmalıdır
- E) Meslek lisesi zorunlu eğitimin tümüyle dışındadır
Doğru cevap: A
Çözüm: Mesleki-teknik ortaöğretim mesleğe hazırlamayı vurgulasa da öğrenciyi ortak genel kültürden, hayata ve üst öğrenime hazırlık işlevlerinden soyutlamaz.
İl ve ilçe millî eğitim müdürlüklerinin okul hizmetlerini koordine etmesi ile Bakanlık merkez birimlerinin ülke ölçeğinde politika üretmesi hangi yönetim ilişkisini gösterir?
- A) Yerel birimlerin tek başına ulusal kanun çıkarmasını
- B) Yurt dışı teşkilatının ilçe yönetiminin üstüne geçmesini
- C) Üniversite fakültelerinin il müdürlüğü sayılmasını
- D) Bütün okulların Bakanlıktan tamamen bağımsız olmasını
- E) Merkezde yönlendirme ve taşrada yerel yürütmenin ilişkisini
Doğru cevap: E
Çözüm: Merkez teşkilatı ülke ölçeğindeki yönetim ve politika süreçlerinde; taşra teşkilatı ise eğitim hizmetlerinin il ve ilçelerde yürütülmesinde rol alır.
Bakanlığın yurt dışı eğitim müşavirliğine, ilçe içindeki okul servislerinin günlük çizelgesini belirleme görevi yükleniyor. En uygun itiraz hangisidir?
- A) Bütün yabancı temsilcilikler ilkokul yönetim kuruludur
- B) Yurt dışı temsilcilikler yalnız üniversitede bulunabilir
- C) Yurt dışı temsil görevleri ile taşradaki yerel okul yönetimi görevleri karıştırılmıştır
- D) Eğitim ataşeliği taşra ilçe biriminin başka adıdır
- E) Örgün eğitim okullarının Bakanlıkla ilişkisi yoktur
Doğru cevap: C
Çözüm: Eğitim müşavirlikleri ve ataşelikleri yurt dışı teşkilatındadır; yerel okul ve ilçe düzeyi uygulamaları taşra yapısının görev alanıyla ilişkilidir.
Okul öğrenci meclisi çalışması yapıyor; fakat farklı görüş bildiren öğrencileri cezalandırarak katılımı engelliyor. Hangi iki yön arasında çelişki oluşur?
- A) Ortaokulun dört yıl olmasıyla lise süresi arasında
- B) Yaygın eğitim ile halk eğitimi tanımı arasında
- C) Yükseköğretimde araştırma ile bilimsellik arasında
- D) Demokrasi eğitimi amacı ile katılımı bastıran uygulama arasında
- E) Merkez ve yurt dışı teşkilatının varlığı arasında
Doğru cevap: D
Çözüm: Demokrasi eğitimi yalnız demokratik kurumların adını öğretmek değildir; katılım, düşünceye saygı ve sorumluluk gibi demokratik yaşam deneyimlerini gerektirir.
Bir okul, ailelerle iş birliği yapmak adına öğrencilerin tüm kişisel bilgilerini amaç gözetmeksizin açık grupta paylaşıyor. Hangi değerlendirme daha doğrudur?
- A) Mahremiyet eğitime tamamen yabancı bir kavramdır
- B) Aileler hiçbir eğitim kararına katılamaz
- C) Okul-aile iş birliği yalnız ders puanı paylaşmaktır
- D) Okul-aile iş birliği mahremiyet ve amaca uygun iletişim sınırları gözetilerek yürütülmelidir
- E) İş birliği ilkesi tüm öğrenci verilerinin herkese açılmasını zorunlu kılar
Doğru cevap: D
Çözüm: Okul ile ailenin iş birliği öğrenciyi desteklemeyi amaçlar. Kişisel bilgilerin gereksiz biçimde herkese açılması bu amacı güçlendirmez ve güveni zedeler.
Okul dışında kurulan bilim atölyesine katılan öğrencilerin çalışması 'okul binasında olmadığı için eğitim değildir' diye reddediliyor. Hangi temel ilke göz ardı edilir?
- A) Her yerde eğitim
- B) İlköğretimin iki aşamalı olması
- C) Okul öncesinin isteğe bağlı olması
- D) Ortaöğretimin en az dört yıl sürmesi
- E) Yükseköğretimin araştırma yapması
Doğru cevap: A
Çözüm: Her yerde eğitim, eğitimin okul binaları dışındaki uygun toplumsal, kültürel ve bilimsel ortamlarda da gerçekleşmesini destekler. Etkinliğin niteliği amaç ve içerikle değerlendirilir.
Bir planlama raporu 'İlkokulu bitiren öğrenci doğrudan ortaöğretime geçer; ortaokul ise yükseköğretimin parçasıdır' diyor. Hangi sıra doğrudur?
- A) İlkokul → yükseköğretim → okul öncesi → ortaokul
- B) İlkokul → ortaokul → ortaöğretim → yükseköğretim
- C) Okul öncesi → lisansüstü → ilkokul → ortaokul
- D) Ortaöğretim → ilkokul → ortaokul → yükseköğretim
- E) İlkokul → yaygın kurs → yüksek lisans → ortaokul
Doğru cevap: B
Çözüm: Örgün kademelerde okul öncesinden sonra ilköğretimin iki bölümü olan ilkokul ve ortaokul gelir; ardından ortaöğretim ve yükseköğretim yer alır.
Bir okulun çevresi ekonomik dezavantajlı; yöneticiler bütün okullara aynı miktarda destek verildiğinden adalet sağlandığını söylüyor. Hangi çıkarım daha uygundur?
- A) Özel gereksinimler eğitim planlamasında incelenmemelidir
- B) Ulaşım ve öğrenme desteği eğitim hakkı dışında kalır
- C) Fırsat ve imkân eşitliği ihtiyaç farklılıklarını azaltacak ek destekleri de değerlendirmeyi gerektirir
- D) Erişim farklılıklarını ölçmek ilkelere aykırıdır
- E) Her bireye eşit miktar kaynak vermek tüm koşullarda eşit sonucu garanti eder
Doğru cevap: C
Çözüm: Eşitlik yalnız aynı miktarda kaynak vermek değildir. Fırsat ve imkân eşitliğinde dezavantajlar ve somut erişim engelleri değerlendirilerek uygun destekler planlanır.