Türkiye Cumhuriyeti'nin yönetim biçimi Anayasa'nın 1. maddesinde nasıl belirtilir?
- A) Monarşi
- B) Konfederasyon
- C) Cumhuriyet
- D) Parlamenter krallık
- E) Federasyon
Doğru cevap: C
Çözüm: Anayasa'nın 1. maddesi devletin şeklinin Cumhuriyet olduğunu düzenler. Bu kural 4. madde gereğince değiştirilmesi teklif edilemeyen hükümler arasındadır.
Anayasa'nın 2. maddesindeki devlet nitelikleri arasında aşağıdakilerden hangisi vardır?
- A) Dinî kurallarla yönetilen devlet olmak
- B) Temel hakları idari kararla kaldırabilmek
- C) Demokratik, laik ve sosyal hukuk devleti olmak
- D) Hanedan egemenliğine dayanmak
- E) Eyaletlerin bağımsızlığını tanımak
Doğru cevap: C
Çözüm: Türkiye Cumhuriyeti'nin demokratik, laik, sosyal bir hukuk devleti olduğu 2. maddede belirtilir; bu nitelikler kamu gücünün kullanılması açısından bağlayıcıdır.
Anayasa'ya göre Türkiye Cumhuriyeti'nin başkenti neresidir?
- A) Ankara
- B) Bursa
- C) İstanbul
- D) Edirne
- E) İzmir
Doğru cevap: A
Çözüm: Anayasa'nın 3. maddesi başkentin Ankara olduğunu açıkça belirtir. Aynı maddede devletin dili, bayrağı ve millî marşıyla ilgili esaslar da yer alır.
Anayasa'nın ilk üç maddesinin hukuki koruması hangi maddede düzenlenir?
- A) 74. maddede dilekçe hakkıyla
- B) 7. maddede yürütme yetkisiyle
- C) 20. maddede özel hayatın gizliliğiyle
- D) 4. maddede değiştirilme ve teklif edilme yasağıyla
- E) 42. maddede eğitim hakkıyla
Doğru cevap: D
Çözüm: Anayasa'nın 4. maddesi ilk üç maddedeki hükümlerin değiştirilemeyeceğini ve değiştirilmesinin teklif dahi edilemeyeceğini düzenler.
Anayasa'nın 6. maddesine göre egemenlik kime aittir?
- A) Kayıtsız şartsız millete
- B) Yalnız yürütme organına
- C) İl ve ilçe idarelerine
- D) Siyasi partilerin yönetim kurullarına
- E) Bakanlık müsteşarlarına
Doğru cevap: A
Çözüm: 6. madde egemenliğin kayıtsız şartsız millete ait olduğunu belirler. Anayasal yetki kullanımı, kaynağını Anayasa'dan alan organlar aracılığıyla gerçekleşir.
Türkiye'de yasama yetkisi Anayasa'ya göre hangi organa aittir?
- A) Sayıştay Başkanlığına
- B) Türkiye Büyük Millet Meclisine
- C) Anayasa Mahkemesine
- D) Cumhurbaşkanlığı Kabinesine
- E) Yüksek Seçim Kuruluna
Doğru cevap: B
Çözüm: Anayasa'nın 7. maddesi Türk milleti adına yasama yetkisinin TBMM'ye ait olduğunu ve bu yetkinin devredilemeyeceğini hükme bağlar.
Anayasa'nın 8. maddesinde yürütme yetkisi ve görevi kime verilmiştir?
- A) TBMM Başkanına
- B) Kamu Denetçiliği Kurumuna
- C) Danıştay Genel Kuruluna
- D) Cumhurbaşkanına
- E) Yargıtay Başkanına
Doğru cevap: D
Çözüm: Anayasa'nın 8. maddesi yürütme yetkisi ve görevinin Cumhurbaşkanı tarafından Anayasa ve kanunlara uygun olarak kullanılıp yerine getirileceğini düzenler.
Okul yönetimi, bir öğrencinin özel mesajlarını hiçbir hukuki dayanak olmadan üçüncü kişilerle paylaşıyor. En doğrudan hangi anayasal güvence gündemdedir?
- A) Yasama yetkisinin devredilmezliği
- B) Seçme ve seçilme hakkı
- C) Vergi ödevi
- D) Özel hayatın gizliliği ve haberleşmenin gizliliği
- E) Siyasi parti kurma hakkı
Doğru cevap: D
Çözüm: Özel mesajların paylaşılması kişisel yaşam alanı ile haberleşmenin gizliliğine müdahale oluşturabilir. İlgili anayasal çerçeve 20 ve 22. maddelerde yer alır.
Bir okul, öğrenci başvurularını dil, din veya benzeri sebeplerle keyfî biçimde farklı değerlendiriyor. Öncelikle hangi anayasal ilke tartışılır?
- A) Sadece konut dokunulmazlığı
- B) Yasama dokunulmazlığı
- C) Devletin ülkesiyle bölünmez bütünlüğü
- D) Yalnız bütçe hakkı
- E) Kanun önünde eşitlik ilkesi
Doğru cevap: E
Çözüm: Benzer durumdaki kişilere haklı ve nesnel neden olmaksızın farklı işlem yapılması eşitlik ilkesini gündeme getirir. Anayasa'nın 10. maddesi temel ölçüttür.
Temel bir hakka müdahalenin yalnızca idarenin genelgesiyle getirilmesi, genel sınırlama rejiminde öncelikle hangi koşula aykırılık doğurabilir?
- A) Bütçe görüşmelerinin açıklığına
- B) Kanunla sınırlama koşuluna
- C) Seçimlerin beş yılda bir yapılması kuralına
- D) TBMM Başkanının seçim usulüne
- E) Başkent belirleme kuralına
Doğru cevap: B
Çözüm: Anayasa'nın 13. maddesine göre temel hak ve hürriyetler yalnızca kanunla sınırlanabilir. İdarî genelge tek başına bu koşulun yerine geçmez.
Bir kanunla getirilen sınırlama, amaç için gerekli olandan çok daha ağır sonuçlar doğuruyorsa hangi ilke özellikle incelenir?
- A) İdari vesayet
- B) Ölçülülük
- C) Kamu tüzel kişiliği
- D) Seçim çevresi
- E) Yasama sorumsuzluğu
Doğru cevap: B
Çözüm: Ölçülülük, müdahalenin elverişli, gerekli ve orantılı olmasını arar. Sınırlama meşru amaç taşısa bile gereksiz ağırsa anayasal sorun doğabilir.
Bir kamu görevlisinin, kanundan üstün saydığı kişisel talimatla öğrencilerin kanuni haklarını ortadan kaldırması hangi anlayışla bağdaşmaz?
- A) Dersler arası ilişkilendirme
- B) Öğretimde materyal çeşitliliği
- C) Ölçme güvenirliği
- D) İstatistiksel örnekleme
- E) Hukuk devleti ve Anayasa'nın üstünlüğü
Doğru cevap: E
Çözüm: Hukuk devleti, kamusal işlemlerin önceden belirlenmiş hukuk kurallarına bağlı yürütülmesini gerektirir. Anayasa'nın 11. maddesi üstünlük ve bağlayıcılık ilkesini koyar.
Eğitimde fırsatların sosyal ve ekonomik engeller nedeniyle kullanılamaması durumunda devletin engelleri azaltmaya çalışması Anayasa'nın hangi yaklaşımıyla ilişkilidir?
- A) Sadece basın özgürlüğü
- B) Yasama dokunulmazlığının kaldırılması
- C) Sadece yürütme organının seçim takvimi
- D) Sosyal hukuk devleti ve devletin temel amaçları
- E) Yalnız siyasi parti kapatma usulü
Doğru cevap: D
Çözüm: Anayasa'nın 2. ve 5. maddeleri sosyal hukuk devleti, kişilerin gelişim şartlarını hazırlama ve temel hakların kullanımını güçleştiren engelleri azaltma hedefini destekler.
Bir kişi mahkeme kararı olmadan suçlu ilan edilip cezalandırılmak isteniyor. Hangi anayasal ilke doğrudan ilgilidir?
- A) Masumiyet karinesi
- B) Yasama organının toplantı yeri
- C) Anayasa'nın başlangıç kısmının tarihçesi
- D) Seçim barajı
- E) Bütçe tasarısının takvimi
Doğru cevap: A
Çözüm: Anayasa'nın 38. maddesine göre suçluluğu hükmen sabit oluncaya kadar kimse suçlu sayılamaz. Bu güvence idari ve toplumsal değerlendirmelerde de önem taşır.
Bir hak sınırlaması kanunla yapılmış ve meşru amaca dayanmıştır; fakat hakkın özünü ortadan kaldırmaktadır. Anayasa'nın 13. maddesine göre hangi değerlendirme doğrudur?
- A) İlk üç madde değiştirilebildiğinde sınırlama otomatik geçerli olur
- B) Kanun varsa hakkın özünün kaldırılması her zaman serbesttir
- C) Yalnız idarî makamın rızasıyla ölçülülük tamamen kalkar
- D) Mahkeme denetimi sadece özel hukuk sözleşmelerine uygulanır
- E) Kanunilik tek başına yetmez; özüne dokunma yasağı nedeniyle anayasal sorun vardır
Doğru cevap: E
Çözüm: 13. madde sınırlamanın kanuniliği yanında hakkın özü, demokratik toplum düzeni ve ölçülülük gibi güvenceler arar. Yalnız kanun çıkarmak müdahaleyi meşrulaştırmaz.
Okul, tüm öğrencilerin telefonlarını sınırsız süreyle aramakta ve özel içeriklerini saklamaktadır. 'Güvenlik' amacı ileri sürülse bile en doğru anayasal yorum hangisidir?
- A) Öğrenci olmak bütün temel hakların sona ermesi demektir
- B) Meşru amaç olsa da kanuni dayanak, gereklilik ve ölçülülük ayrıca denetlenir
- C) Sadece öğretmenin meslek yılına bakılarak ihlal kararı verilir
- D) Düşünce özgürlüğü bulunduğu için özel hayat hükümleri uygulanmaz
- E) İdarenin güvenlik demesi her türlü veri toplamayı meşru kılar
Doğru cevap: B
Çözüm: Özel hayat ve kişisel verilerin korunması haklarına müdahale, meşru amacın yanı sıra kanunilik ve ölçülülük açısından da incelenir. Genel ve sınırsız toplama sorun doğurabilir.
Bir öğretmen adayı, kamu görevine alınırken yalnız mezun olduğu mahallenin dikkate alındığını öğreniyor. Eşitlik ve kamu hizmetine giriş hakkı bakımından en doğru yaklaşım hangisidir?
- A) Bu işlem anayasal ilkelerden tamamen bağımsızdır
- B) Görevle ilgili nesnel gerekçe yoksa 10. ve 70. maddeler yönünden ayrımcılık sorunu doğabilir
- C) Kamu görevine giriş Anayasa'da hiç düzenlenmemiştir
- D) Yerleşim mahallesi her zaman tek hukuki ölçüttür
- E) Her işe alım koşulu yalnız mülkiyet hakkının konusudur
Doğru cevap: B
Çözüm: Kamu hizmetlerine girişte görevin gerektirdiği nitelikler esas olmalıdır. Keyfî yerleşim yeri ayrımı eşitlik ilkesi ve 70. madde açısından sorun yaratabilir.
Bir kişi kanunun temel haklara ilişkin bir milletlerarası antlaşmayla aynı konuda çatıştığını ileri sürüyor. Uygulayıcı hangi adımı esas almalıdır?
- A) Antlaşmanın usulüne göre yürürlükte olup olmadığını ve çatışmanın temel hak konusuna ilişkinliğini araştırmalı
- B) Her imzalı anlaşmayı Anayasa'dan üstün kabul etmeli
- C) Hiçbir zaman 90. maddeyi dikkate almamalı
- D) Uyuşmazlıkta otomatik olarak yerel genelgeyi seçmeli
- E) Antlaşmanın adında 'Avrupa' bulunmuyorsa tümünü yok saymalı
Doğru cevap: A
Çözüm: 90. maddedeki özel üstünlük, usulüne göre yürürlüğe konmuş temel hak antlaşmalarıyla kanun arasında aynı konuda farklı hüküm bulunması hâline özgüdür.
Bir temel hak ihlali iddiasında kişi olağan mahkemeye hiç başvurmadan doğrudan Anayasa Mahkemesine gitmektedir. Genel kabul edilebilirlik kuralı yönünden hangi sorun vardır?
- A) Herkes önce Avrupa Birliği Adalet Divanına gitmelidir
- B) İç hukuk yolları hiçbir zaman önem taşımaz
- C) AYM yalnızca dernek başvurularını kabul eder
- D) Başvuru yollarını tüketme şartı kural olarak yerine getirilmemiştir
- E) Başvuru ancak Cumhurbaşkanı tarafından yapılabilir
Doğru cevap: D
Çözüm: Bireysel başvuru olağan kanun yollarının alternatifi değildir; temel kural, etkili olağan hukuk yollarının tüketilmesidir. İstisnalar somut olayda ayrıca değerlendirilir.
Bir başvurucu, idari düzenleyici işlemin Anayasa'ya aykırı olduğunu ileri sürüp hiçbir bireysel uygulama ve hak ihlali göstermiyor. AYM bireysel başvurusu açısından en doğru ifade hangisidir?
- A) Düzenleyici işlemlere karşı doğrudan bireysel başvuru kural olarak mümkün değildir
- B) Bireysel başvuruda yalnız vergi tarhiyatı incelenebilir
- C) Önce Avrupa Parlamentosundan görüş alınması zorunludur
- D) Her soyut iddia bireysel başvuruda otomatik kabul edilir
- E) AYM bütün yönetmelikleri ilk derece mahkemesi gibi kendiliğinden iptal eder
Doğru cevap: A
Çözüm: 6216 sayılı Kanun, yasama işlemleri ile düzenleyici idari işlemlere karşı doğrudan bireysel başvuruyu dışlar. Somut kamu gücü ihlali ve kabul edilebilirlik şartları aranır.