24 Temmuz 1923'te imzalanan uluslararası barış antlaşması hangisidir?
- A) Ankara Antlaşması
- B) Moskova Antlaşması
- C) Kars Antlaşması
- D) Lozan Barış Antlaşması
- E) Sevr Antlaşması
Doğru cevap: D
Çözüm: Lozan Barış Antlaşması 24 Temmuz 1923'te imzalanmıştır. Yeni Türk devletinin uluslararası statüsü ve sınır meseleleri açısından temel belgedir.
Türkiye'de Cumhuriyet hangi tarihte ilan edilmiştir?
- A) 23 Nisan 1920
- B) 1 Kasım 1922
- C) 29 Ekim 1923
- D) 3 Mart 1924
- E) 24 Temmuz 1923
Doğru cevap: C
Çözüm: Cumhuriyet 29 Ekim 1923'te ilan edildi. Devletin yönetim biçimi anayasal düzeyde açık biçimde cumhuriyet olarak tanımlandı.
Halifelik hangi tarihte kaldırılmıştır?
- A) 1 Kasım 1928
- B) 29 Ekim 1923
- C) 1 Kasım 1922
- D) 3 Mart 1924
- E) 17 Şubat 1926
Doğru cevap: D
Çözüm: Halifelik 3 Mart 1924'te kaldırıldı. Aynı tarihte Tevhid-i Tedrisat Kanunu da kabul edildi; iki işlem ayrı düzenlemelerdir.
Eğitim kurumlarını tek bir çatı altında toplama amacıyla çıkarılan 1924 tarihli kanun hangisidir?
- A) Tevhid-i Tedrisat Kanunu
- B) Türk Medeni Kanunu
- C) Takrir-i Sükûn Kanunu
- D) Kabotaj Kanunu
- E) Soyadı Kanunu
Doğru cevap: A
Çözüm: 3 Mart 1924 Tevhid-i Tedrisat Kanunu, eğitim ve öğretim birliğini sağlayarak farklı okul sistemlerini ortak idari yapıya bağlamayı hedefledi.
Yeni Türk harflerinin kabul edildiği yıl hangisidir?
- A) 1923
- B) 1934
- C) 1928
- D) 1926
- E) 1920
Doğru cevap: C
Çözüm: Türk harflerinin kabul ve tatbiki hakkındaki kanun 1 Kasım 1928'de kabul edildi. Yazı değişimi okuryazarlık ve kültür politikalarıyla ilişkilidir.
'Egemenlik kayıtsız şartsız milletindir' anlayışı en doğrudan Atatürk'ün hangi ilkesini yansıtır?
- A) Devletçilik
- B) Laiklik
- C) Milliyetçilik
- D) Cumhuriyetçilik
- E) İnkılapçılık
Doğru cevap: D
Çözüm: Cumhuriyetçilik, yönetim yetkisinin millete ait olması ve halkın siyasal iradesinin yönetime yansımasıyla ilişkilidir.
1 Kasım 1928'de yeni Türk harflerinin kabul edilmesi hangi alandaki inkılaptır?
- A) Deniz sınırlarının belirlenmesi
- B) Dil, yazı ve eğitim
- C) Toprak mülkiyeti
- D) Gümrük tarifesi
- E) Askerî cephe komutanlığı
Doğru cevap: B
Çözüm: Harf İnkılabı yazı sistemi, okuma-yazma eğitimi ve kültür hayatıyla ilgilidir. Tarihî olayların askerî veya diplomatik sonucu değildir.
1934 Soyadı Kanunu'nun kabul edilmesi öncelikle hangi ihtiyaca yöneliktir?
- A) Kimlik ve resmî işlemlerde adlandırma düzenini sağlamak
- B) Boğazları uluslararası komisyona devretmek
- C) İşgal kuvvetlerini yurttan çıkarmak
- D) Yeniçeri Ocağı'nı kaldırmak
- E) Saltanatı yeniden kurmak
Doğru cevap: A
Çözüm: Soyadı Kanunu 1934'te kabul edilerek kişilerin tanınmasını ve resmî işlemlerini kolaylaştıracak ortak bir adlandırma düzeni getirmiştir.
Kadınlara belediye seçimlerinde seçme ve seçilme hakkı hangi yılda verilmiştir?
- A) 1930
- B) 1920
- C) 1933
- D) 1934
- E) 1924
Doğru cevap: A
Çözüm: Kadınlara belediye seçimlerinde seçme ve seçilme hakkı 1930'da tanındı. Muhtarlık hakkı 1933, milletvekili seçme ve seçilme hakkı 1934'tedir.
Kadınlara muhtarlık seçimlerinde seçme ve seçilme hakkının tanındığı yıl hangisidir?
- A) 1930
- B) 1921
- C) 1934
- D) 1928
- E) 1933
Doğru cevap: E
Çözüm: Kadınların muhtarlık seçimlerinde seçme ve seçilme hakkı 1933'te kabul edildi. Bu hak belediye seçimlerinden sonra, genel seçimlerden öncedir.
Kadınlara milletvekili seçme ve seçilme hakkı hangi yılda tanınmıştır?
- A) 1923
- B) 1926
- C) 1933
- D) 1934
- E) 1930
Doğru cevap: D
Çözüm: Kadınlara 5 Aralık 1934'te milletvekili seçme ve seçilme hakkı verildi. Belediye ve muhtarlık seçimlerindeki düzenlemeler daha öncedir.
1936 Montrö Boğazlar Sözleşmesi Türkiye'ye hangi konuda önemli yetkiler kazandırmıştır?
- A) Yunanistan'da anayasa ilanı
- B) Hatay'ın aynı gün Türkiye'ye katılması
- C) Musul'un Türkiye'ye bırakılması
- D) Kırım'ın doğrudan yönetimi
- E) Boğazların güvenliği ve askerî denetimi
Doğru cevap: E
Çözüm: Montrö Boğazlar Sözleşmesi 1936'da imzalandı ve Türkiye'nin Boğazlar üzerindeki egemenlik ve güvenlik yetkilerini güçlendirdi.
Atatürk ilkelerinden hangisi ekonominin gelişmesi için devletin yönlendirici ve yatırımcı rolünü öne çıkarır?
- A) Halkçılık
- B) Laiklik
- C) Cumhuriyetçilik
- D) Milliyetçilik
- E) Devletçilik
Doğru cevap: E
Çözüm: Devletçilik, ekonomik kalkınmada devletin gerekli alanlarda girişimci ve düzenleyici rol üstlenmesini ifade eder; özel girişimi bütünüyle reddetmez.
Sakarya Meydan Muharebesi ile Büyük Taarruz'un askerî nitelikleri için doğru karşılaştırma hangisidir?
- A) Sakarya savunma başarısı, Büyük Taarruz işgal kuvvetlerini geri püskürten genel taarruzdur.
- B) Her ikisi de 1919'da yapılmıştır.
- C) Sakarya yalnız deniz harekâtıdır.
- D) Her ikisi de Osmanlı-Memlûk savaşıdır.
- E) Büyük Taarruz Yunan ilerleyişinin ilk başladığı savaştır.
Doğru cevap: A
Çözüm: Sakarya 1921'de stratejik savunma zaferidir. Büyük Taarruz 1922'de Türk ordusunun başlattığı geniş çaplı saldırıyla Yunan işgalini sona erdirmiştir.
1921 Anayasası'nın egemenliğin millete ait olduğu anlayışı ile 29 Ekim 1923 Cumhuriyet kararı birlikte değerlendirildiğinde hangisine ulaşılır?
- A) Seçim ve temsil anlayışının reddedildiğine
- B) Mutlak padişah yönetiminin yeniden kurulduğuna
- C) Meclisin bütün yetkilerini yabancı devletlere verdiğine
- D) Saltanatın 1923'te güçlendirilerek devam ettirildiğine
- E) Millî egemenliğe dayalı yönetim düşüncesinin kurumlar ve anayasal biçim üzerinden geliştirildiğine
Doğru cevap: E
Çözüm: 1921 Anayasası millî egemenliği ifade etmiş, 1923 Cumhuriyet kararı devletin yönetim biçimini anayasal olarak açıkça tanımlamıştır.
İzmir İktisat Kongresi'nin 1923'te toplanması ve Lozan'da kapitülasyonların kaldırılması hangi ortak hedefle ilişkilidir?
- A) Feodal toprak düzenine dönüş
- B) Siyasi bağımsızlığı erteleme
- C) Ekonomik bağımsızlık
- D) Manda yönetimi
- E) Kapitülasyonları genişletme
Doğru cevap: C
Çözüm: 1923 İzmir İktisat Kongresi millî ekonomi hedeflerini, Lozan'da kapitülasyonların kaldırılması ise ekonomik bağımsızlık yolundaki hukuki kazanımı yansıtır.
Türkiye'nin Milletler Cemiyeti'ne üyeliği, Balkan Antantı, Montrö ve Sadabat Paktı'nın kronolojik dizilişi hangisidir?
- A) 1934 – 1932 – 1936 – 1937
- B) 1932 – 1934 – 1937 – 1936
- C) 1937 – 1932 – 1934 – 1936
- D) 1932 – 1934 – 1936 – 1937
- E) 1932 – 1936 – 1934 – 1937
Doğru cevap: D
Çözüm: Türkiye Milletler Cemiyeti'ne 1932'de katıldı; Balkan Antantı 1934, Montrö 1936, Sadabat Paktı 1937 tarihlidir.
Montrö Boğazlar Sözleşmesi (1936) ile Hatay'ın Türkiye'ye katılması (1939) için hangi açıklama doğrudur?
- A) Montrö Hatay'ın Fransa'ya bağlanmasını öngörmüştür.
- B) Hatay Türkiye'ye 1936'da Montrö ile katılmıştır.
- C) Montrö Boğazların statüsünü, Hatay'ın katılması ise güney sınırındaki toprak sorununu ilgilendirir.
- D) İki olay da yalnız eğitim sistemiyle ilgilidir.
- E) Her ikisi de 1920 Gümrü Antlaşması'nın maddesidir.
Doğru cevap: C
Çözüm: Montrö 1936'da Boğazların güvenliği ve egemenlik yetkilerini güçlendirdi. Hatay 1939'da, Atatürk'ün ölümünden sonra Türkiye'ye katıldı.
I. 'Saltanatın kaldırılması – 1922', II. 'Halifeliğin kaldırılması – 1924', III. 'Atatürk ilkelerinin anayasaya girmesi – 1937' eşleştirmelerinden hangileri doğrudur?
- A) I ve II
- B) Yalnız I
- C) I, II ve III
- D) II ve III
- E) I ve III
Doğru cevap: C
Çözüm: Saltanat 1 Kasım 1922'de, halifelik 3 Mart 1924'te kaldırıldı. Altı Atatürk ilkesi 1937'de anayasal hükümlere yansıtıldı.
I. 'Manda ve himayenin reddi – tam bağımsızlık', II. 'Millî cemiyetlerin birleşmesi – ortak örgütlenme', III. 'Kuvay-ı Millîye'den düzenli orduya geçiş – ortak komuta' eşleştirmelerinden hangileri doğrudur?
- A) I, II ve III
- B) Yalnız I
- C) II ve III
- D) I ve II
- E) I ve III
Doğru cevap: A
Çözüm: Manda reddi bağımsızlık iradesini, Sivas'ta cemiyetlerin birleşmesi örgüt birliğini ve düzenli orduya geçiş askerî komuta birliğini güçlendirmiştir.