3 Aralık 1920 Gümrü Antlaşması TBMM Hükûmeti ile hangi devlet arasında imzalanmıştır?
- A) Yunanistan
- B) Ermenistan
- C) İtalya
- D) Fransa
- E) İngiltere
Doğru cevap: B
Çözüm: Gümrü Antlaşması 3 Aralık 1920'de TBMM Hükûmeti ile Ermenistan arasında imzalandı. Doğu Cephesi'ndeki askerî başarıyı diplomatik olarak izledi.
1514 Çaldıran Savaşı'nda Osmanlı ordusunu yöneten padişah kimdir?
- A) III. Murad
- B) II. Selim
- C) II. Bayezid
- D) I. Selim (Yavuz)
- E) I. Süleyman
Doğru cevap: D
Çözüm: Yavuz Sultan Selim 1514 Çaldıran Savaşı'nda Safevi kuvvetlerine karşı zafer kazanmıştır. Savaş Osmanlı-Safevi ilişkilerindeki önemli dönüm noktalarındandır.
1947'de ABD'nin özellikle Türkiye ve Yunanistan'a destek anlayışıyla açıkladığı politika hangisidir?
- A) Varşova Paktı
- B) Marshall Planı
- C) Locarno Antlaşmaları
- D) Monroe Doktrini
- E) Truman Doktrini
Doğru cevap: E
Çözüm: Truman Doktrini 1947'de ABD'nin Sovyet yayılmasını sınırlandırma çerçevesinde Türkiye ve Yunanistan'a destek politikasıdır. Marshall Planı daha çok Avrupa'nın ekonomik toparlanmasına odaklanır.
1718 Pasarofça Antlaşması ile başlayan ve 1730'a kadar süren yenilik dönemi hangisidir?
- A) Nizam-ı Cedid Dönemi
- B) Lale Devri
- C) Fetret Devri
- D) Tanzimat Devri
- E) I. Meşrutiyet
Doğru cevap: B
Çözüm: Lale Devri 1718 Pasarofça Antlaşması sonrasında başlayıp 1730 Patrona Halil İsyanı'yla sona ermiştir. Avrupa'yı izleme ve kültürel yenilikler öne çıkar.
1925'te tekke ve zaviyelerin kapatılması hangi alandaki kurumsal dönüşümle ilişkilidir?
- A) Dinî-sosyal kurumların laik hukuk düzeniyle yeniden yapılandırılması
- B) Yeniçeri Ocağı'nın açılması
- C) İlk Osmanlı medresesinin kurulması
- D) Tımar sisteminin yaygınlaştırılması
- E) Deniz ticareti vergilerinin ilk kez konulması
Doğru cevap: A
Çözüm: 1925'te tekke ve zaviyeler kapatılarak dinî-sosyal kurumların devlet ve toplum içindeki konumu laikleşme sürecinde yeniden düzenlendi.
1964'te ABD Başkanı Lyndon B. Johnson tarafından Türkiye'ye gönderilen mektup hangi sorunla yakından ilişkilidir?
- A) Berlin Duvarı'nın yıkılmasıyla
- B) Kore Savaşı'nın başlamasıyla
- C) Kıbrıs meselesiyle
- D) Boğazların Montrö statüsüyle
- E) Balkan Antantı'nın imzalanmasıyla
Doğru cevap: C
Çözüm: 1964 Johnson Mektubu, Türkiye'nin Kıbrıs konusundaki olası müdahalesine ilişkin ABD'nin tutumuyla bağlantılıdır. Mektup Türk-Amerikan ilişkilerinde gerilim yaratmıştır.
1774 Küçük Kaynarca Antlaşması'nda Kırım'ın Osmanlı Devleti karşısındaki statüsüne ilişkin hangi değişiklik yapılmıştır?
- A) Kırım doğrudan Osmanlı eyaleti yapılmıştır.
- B) Kırım Hanlığı'nın siyasi bağımsızlığı kabul edilmiştir.
- C) Kırım'da ilk Osmanlı medresesi açılmıştır.
- D) Kırım Bizans'a bırakılmıştır.
- E) Kırım Safevi yönetimine verilmiştir.
Doğru cevap: B
Çözüm: 1774 Küçük Kaynarca Antlaşması'yla Kırım Hanlığı'nın siyasi bağımsızlığı kabul edilmiştir. Rusya'nın Kırım'ı ilhakı ise 1783'tedir.
1176 Miryokefalon Savaşı'nda Bizans ordusunu yenen Türkiye Selçuklu hükümdarı kimdir?
- A) II. Kılıç Arslan
- B) Sultan Alp Arslan
- C) Sultan Sencer
- D) Bumin Kağan
- E) Tuğrul Bey
Doğru cevap: A
Çözüm: Miryokefalon'da II. Kılıç Arslan'ın Bizans'a karşı kazandığı zafer, Anadolu'daki Türk hâkimiyetinin kalıcılığını pekiştiren dönüm noktalarındandır.
Erzurum Kongresi'nde 'Manda ve himaye kabul olunamaz' kararının alınması öncelikle hangi amacı ortaya koyar?
- A) Osmanlı borçlarını artırmak
- B) Ülkenin paylaşımını onaylamak
- C) Yönetimi başka ülkeye devretmek
- D) Yabancı bir devletin korumasını istemek
- E) Tam bağımsızlığı korumak
Doğru cevap: E
Çözüm: Erzurum Kongresi'nde manda ve himayenin reddedilmesi, Millî Mücadele'nin yabancı bir devletin korumasına dayanmayan tam bağımsızlık hedefini yansıtır.
Milletler Cemiyeti ile Birleşmiş Milletlerin kurulma dönemleri açısından doğru karşılaştırma hangisidir?
- A) İkisi de Avrupa Birliği'nin organıdır.
- B) İlki 1949, ikincisi 1955'te askerî ittifak olarak kurulmuştur.
- C) İlki I. Dünya Savaşı, ikincisi II. Dünya Savaşı sonrasında ortaya çıkmıştır.
- D) İkisi de 1991'de Sovyetler Birliği'nin dağılmasıyla doğmuştur.
- E) İkisi de Kore Savaşı'ndan sonra kurulmuştur.
Doğru cevap: C
Çözüm: Milletler Cemiyeti I. Dünya Savaşı sonrasının, Birleşmiş Milletler II. Dünya Savaşı sonrasının uluslararası barış arayışlarıdır. İki kurumun tarihsel bağlamı farklıdır.
1516 Mercidabık Savaşı'nın Osmanlı Devleti ile hangi güç arasında yapıldığı söylenebilir?
- A) Safevi Devleti
- B) Memlûk Devleti
- C) Avusturya
- D) İngiltere
- E) Bizans İmparatorluğu
Doğru cevap: B
Çözüm: 1516 Mercidabık Savaşı Yavuz Sultan Selim komutasındaki Osmanlılarla Memlûklar arasında yaşanmıştır; 1517 Ridaniye aynı mücadelenin devamıdır.
Türk-İslam devletlerinde hükümdar çocuklarının yetiştirilmesi ve yöneticilik eğitimiyle görevli kişilere hangi unvan verilmiştir?
- A) Yabgu
- B) Kağan
- C) Atabeg
- D) Tigin
- E) Şad
Doğru cevap: C
Çözüm: Atabeg, özellikle Selçuklu siyasi geleneğinde şehzadelerin yetiştirilmesinden sorumlu kişiyi ifade eder. Tigin ise hükümdar soyundan gelen prensler için kullanılır.
1774 Küçük Kaynarca, 1783 Kırım'ın ilhakı ve 1792 Yaş Antlaşması birlikte ele alındığında hangi sonuç desteklenir?
- A) Rusya'nın Karadeniz'e ilgisini tamamen yitirdiği
- B) Kırım'ın 1792'de Safevilere bırakıldığı
- C) Osmanlı'nın Avrupa'daki bütün topraklarını aynı yıl geri aldığı
- D) Kırım'ın 1774'te doğrudan Osmanlı eyaleti hâline geldiği
- E) Rusya'nın Karadeniz ve Kırım üzerindeki etkisinin arttığı
Doğru cevap: E
Çözüm: Küçük Kaynarca'da Kırım'ın bağımsızlığının kabulü, 1783 Rus ilhakı ve 1792 Yaş Antlaşması Kırım'da Rus nüfuzunun genişlemesini gösterir.
Bozkır yaşamında hayvancılığın ağırlığı, Uygurlarda şehirlerin gelişmesi ve Türkiye Selçuklularında kervansarayların yapılması bir arada değerlendirildiğinde hangi yargı desteklenir?
- A) Türk toplumlarının ekonomik faaliyetleri yer ve zamana göre çeşitlenmiştir.
- B) Türk toplulukları hiçbir zaman tarım yapmamıştır.
- C) Yerleşik yaşam Türk tarihinde hiç görülmemiştir.
- D) Bütün Türk devletlerinde tek geçim kaynağı ticarettir.
- E) Kervansaraylar yalnız dinî amaçlarla yapılmıştır.
Doğru cevap: A
Çözüm: Hayvancılık bozkır yaşamında belirgin, tarım ve şehirli üretim Uygurlarda, ticaret kurumları ise Selçuklularda önemlidir. Bu örnekler tek tip ekonomi varsayımını çürütür.
Bir tarihçi, 'Kök Türkler siyasi öğüt metinleri bıraktı; Uygurlar ise yerleşik kentlerde kitap ve resim sanatını geliştirdi.' diyor. Bu karşılaştırmadan hangisine kesinlikle ulaşılabilir?
- A) Türk topluluklarının kültürel üretimi farklı alanlarda gelişmiştir.
- B) Uygurlar siyasi teşkilat kuramamıştır.
- C) Uygurlarda ticari hayat hiç gelişmemiştir.
- D) Kök Türkler yazıyı hiç kullanmamıştır.
- E) İki topluluk da tarih boyunca yalnız aynı kentte yaşamıştır.
Doğru cevap: A
Çözüm: Orhun Yazıtları Kök Türk yazılı kültürünü, Uygur kentleri ise başka üretim alanlarını gösterir. Veriler hiçbir topluluğun diğer alanlardan bütünüyle uzak kaldığını kanıtlamaz.
Doğu Cephesi'nde Ermenistan, Güney Cephesi'nde Fransız kuvvetleri ve Batı Cephesi'nde Yunan kuvvetleriyle mücadele edilmesi hangi sonucu gösterir?
- A) Güney Cephesi'nde İtalya'ya karşı deniz savaşı yapıldığını
- B) Batı Cephesi'nin hiç kurulmadığını
- C) Ermenistan'ın yalnız Batı Cephesi'nde savaştığını
- D) Millî Mücadele'nin farklı cephelerde farklı rakiplere karşı yürütüldüğünü
- E) Bütün cephelerde tek düşmanın Rusya olduğunu
Doğru cevap: D
Çözüm: Millî Mücadele'nin Doğu, Güney ve Batı cephelerinde farklı rakip ve koşullar vardı. Cepheleri tek devletle eşleştirmek yanlıştır.
Lale Devri, III. Selim'in Nizam-ı Cedid'i ve II. Mahmud'un Vaka-i Hayriye'si için hangi sıralı eşleştirme doğrudur?
- A) Kırım'ın ilhakı – Lale isyanı – İlk Meşrutiyet
- B) Saltanatın kaldırılması – Meşrutiyet – Tanzimat
- C) Yeniçeri Ocağı'nın kurulması – Kaldırılması – Tekrar kurulması
- D) Kültürel yenilik – yeni ordu girişimi – Yeniçeri Ocağı'nın kaldırılması
- E) Anayasa ilanı – İstanbul'un fethi – Mısır'ın alınması
Doğru cevap: D
Çözüm: Lale Devri kültürel yenilik ve Avrupa'ya yönelişle; Nizam-ı Cedid III. Selim'in askerî reformuyla; Vaka-i Hayriye 1826'da yeniçerilerin kaldırılmasıyla ilişkilidir.
Türkiye'nin Kore Savaşı'na asker göndermesi ve 1952'de NATO'ya katılması birlikte hangi dış politika yönelimini destekler?
- A) Varşova Paktı'nın kurucu liderliğini üstlenmeyi
- B) SSCB kaynaklı güvenlik kaygıları karşısında Batı'nın kolektif savunma sistemine yakınlaşmayı
- C) Lozan'daki barış düzenini tamamen ortadan kaldırmayı
- D) Milletler Cemiyeti'ni 1952'de yeniden kurmayı
- E) İkinci Dünya Savaşı'nda Mihver Devletlerine katılmayı
Doğru cevap: B
Çözüm: Kore Savaşı'na katılım ve 1952 NATO üyeliği, Türkiye'nin II. Dünya Savaşı sonrası güvenlik ve Batı ittifakına yönelme tercihleriyle birlikte değerlendirilmelidir.
Montrö Boğazlar Sözleşmesi (1936) ile Hatay'ın Türkiye'ye katılması (1939) için hangi açıklama doğrudur?
- A) Montrö Hatay'ın Fransa'ya bağlanmasını öngörmüştür.
- B) Hatay Türkiye'ye 1936'da Montrö ile katılmıştır.
- C) Montrö Boğazların statüsünü, Hatay'ın katılması ise güney sınırındaki toprak sorununu ilgilendirir.
- D) İki olay da yalnız eğitim sistemiyle ilgilidir.
- E) Her ikisi de 1920 Gümrü Antlaşması'nın maddesidir.
Doğru cevap: C
Çözüm: Montrö 1936'da Boğazların güvenliği ve egemenlik yetkilerini güçlendirdi. Hatay 1939'da, Atatürk'ün ölümünden sonra Türkiye'ye katıldı.
Almanya'nın Polonya'ya saldırmasıyla Japonya'nın Pearl Harbor'a saldırmasının II. Dünya Savaşı içindeki rolleri için hangi yargı doğrudur?
- A) Polonya saldırısı savaşın 1945'te sona ermesini sağlamıştır.
- B) Pearl Harbor saldırısını Sovyetler Birliği Almanya'ya yapmıştır.
- C) İkisi de Kore Savaşı'nın başlangıcıdır.
- D) 1939 saldırısı Avrupa'da savaşı başlatmış, 1941 saldırısı ABD'nin doğrudan katılımında dönüm noktası olmuştur.
- E) İki olay da 1929'da gerçekleşmiştir.
Doğru cevap: D
Çözüm: Almanya'nın 1 Eylül 1939'da Polonya'ya saldırması Avrupa'da II. Dünya Savaşı'nı başlatan gelişmedir. Japonya'nın 7 Aralık 1941 Pearl Harbor saldırısı ABD'yi savaşa sokmuştur.