1699'da Osmanlı Devleti'nin Avrupa'da önemli toprak kayıpları yaşadığını belgeleyen antlaşma hangisidir?
- A) Pasarofça Antlaşması
- B) Karlofça Antlaşması
- C) Zitvatorok Antlaşması
- D) Amasya Antlaşması
- E) Edirne Antlaşması
Doğru cevap: B
Çözüm: 1699 Karlofça Antlaşması, Kutsal İttifak savaşları sonunda Osmanlıların Avrupa'da geniş toprak kayıplarını kabul ettiği antlaşmadır.
1718 Pasarofça Antlaşması ile başlayan ve 1730'a kadar süren yenilik dönemi hangisidir?
- A) Nizam-ı Cedid Dönemi
- B) Lale Devri
- C) Fetret Devri
- D) Tanzimat Devri
- E) I. Meşrutiyet
Doğru cevap: B
Çözüm: Lale Devri 1718 Pasarofça Antlaşması sonrasında başlayıp 1730 Patrona Halil İsyanı'yla sona ermiştir. Avrupa'yı izleme ve kültürel yenilikler öne çıkar.
Nizam-ı Cedid adı verilen yeni orduyu kuran Osmanlı padişahı kimdir?
- A) III. Selim
- B) III. Ahmed
- C) Abdülmecid
- D) I. Abdülhamid
- E) II. Mahmud
Doğru cevap: A
Çözüm: III. Selim, Nizam-ı Cedid ıslahatları ve yeni askerî teşkilat girişimleriyle tanınır. II. Mahmud ise Yeniçeri Ocağı'nı kaldırmıştır.
1826'da Yeniçeri Ocağı'nı kaldıran Osmanlı padişahı kimdir?
- A) I. Mahmud
- B) III. Selim
- C) II. Mahmud
- D) III. Ahmed
- E) II. Abdülhamid
Doğru cevap: C
Çözüm: II. Mahmud 1826'da Yeniçeri Ocağı'nı kaldırmıştır. Vaka-i Hayriye olarak anılan olay yeni askerî ve idari düzenlemelerin önünü açmıştır.
1839'da ilan edilen Gülhane Hatt-ı Hümayunu'nun diğer adı hangisidir?
- A) Kanun-i Esasi
- B) Sened-i İttifak
- C) Tanzimat Fermanı
- D) Islahat Fermanı
- E) Hatt-ı Hümayun-u Cülus
Doğru cevap: C
Çözüm: Gülhane Hatt-ı Hümayunu, 1839 Tanzimat Fermanı'dır. Can ve mal güvenliği gibi konularda devletin yeni güvencelerini açıklamıştır.
1876'da ilan edilen Osmanlı Devleti'nin ilk anayasasının adı hangisidir?
- A) Tanzimat Fermanı
- B) Islahat Fermanı
- C) Mecelle
- D) Sened-i İttifak
- E) Kanun-i Esasi
Doğru cevap: E
Çözüm: Kanun-i Esasi 1876'da ilan edilmiş Osmanlı Devleti'nin ilk anayasasıdır. I. Meşrutiyet'in anayasal temelini oluşturmuştur.
1571 İnebahtı Deniz Savaşı'nda Osmanlı donanmasının durumu için hangisi doğrudur?
- A) Barbaros'un komutasında büyük zafer kazanmıştır.
- B) Rus donanmasını Kırım'da yenmiştir.
- C) Bizans'ın başkentini denizden fethetmiştir.
- D) Birleşik Hristiyan donanması karşısında yenilgiye uğramıştır.
- E) Henüz Akdeniz'e açılmamıştır.
Doğru cevap: D
Çözüm: 1571 İnebahtı Deniz Savaşı'nda Osmanlı donanması Kutsal İttifak donanmasına yenilmiştir. 1538 Preveze ise Osmanlı zaferidir.
1606 Zitvatorok Antlaşması Osmanlı Devleti'nin hangi devletle ilişkileri çerçevesinde imzalanmıştır?
- A) İngiltere
- B) Avusturya Habsburgları
- C) Safeviler
- D) Rusya
- E) Memlûklar
Doğru cevap: B
Çözüm: 1606 Zitvatorok Antlaşması Osmanlı-Avusturya mücadelesi sonunda imzalanmıştır. Avrupa'daki diplomatik üstünlük anlayışının değişimini yansıtır.
1774 Küçük Kaynarca Antlaşması'nda Kırım'ın Osmanlı Devleti karşısındaki statüsüne ilişkin hangi değişiklik yapılmıştır?
- A) Kırım doğrudan Osmanlı eyaleti yapılmıştır.
- B) Kırım Hanlığı'nın siyasi bağımsızlığı kabul edilmiştir.
- C) Kırım'da ilk Osmanlı medresesi açılmıştır.
- D) Kırım Bizans'a bırakılmıştır.
- E) Kırım Safevi yönetimine verilmiştir.
Doğru cevap: B
Çözüm: 1774 Küçük Kaynarca Antlaşması'yla Kırım Hanlığı'nın siyasi bağımsızlığı kabul edilmiştir. Rusya'nın Kırım'ı ilhakı ise 1783'tedir.
Kırım'ın 1783'te ilhakını gerçekleştiren devlet hangisidir?
- A) Avusturya
- B) İngiltere
- C) Rusya
- D) Fransa
- E) Venedik
Doğru cevap: C
Çözüm: Kırım Hanlığı, Küçük Kaynarca sonrası 1783'te Rusya tarafından ilhak edilmiştir. 1774 bağımsızlık kararıyla 1783 ilhakı farklı olaylardır.
1808'de II. Mahmud döneminde ayanlarla merkezî yönetim arasında düzenlenen belge hangisidir?
- A) Islahat Fermanı
- B) Tanzimat Fermanı
- C) Balta Limanı Antlaşması
- D) Sened-i İttifak
- E) Kanun-i Esasi
Doğru cevap: D
Çözüm: 1808 Sened-i İttifak, merkezî yönetimle ayanların ilişkisini düzenleme girişimidir. 1839 Tanzimat ve 1876 Kanun-i Esasi'den önce gelir.
1856 Islahat Fermanı'nın öne çıkan hedeflerinden biri aşağıdakilerden hangisidir?
- A) İstanbul'u Bizans'tan almak
- B) Osmanlı Beyliği'ni kurmak
- C) Gayrimüslimlerin hukuki ve toplumsal haklarını genişletmek
- D) Tımar sistemini başlatmak
- E) Yeniçeri Ocağı'nı ilk kez kurmak
Doğru cevap: C
Çözüm: 1856 Islahat Fermanı gayrimüslimlerin haklarını genişletmeye yönelik düzenlemeler içermiştir. Tanzimat'ın 1839 tarihinden sonra ilan edilmiştir.
1908'de Osmanlı Devleti'nde yeniden yürürlüğe giren anayasal yönetim dönemi hangisidir?
- A) II. Meşrutiyet
- B) Nizam-ı Cedid
- C) Lale Devri
- D) I. Meşrutiyet
- E) Fetret Devri
Doğru cevap: A
Çözüm: 1908'de II. Meşrutiyet ilan edilerek anayasal-parlamenter yönetime dönüş sağlanmıştır. I. Meşrutiyet ve Kanun-i Esasi 1876'dadır.
Lale Devri, III. Selim'in Nizam-ı Cedid'i ve II. Mahmud'un Vaka-i Hayriye'si için hangi sıralı eşleştirme doğrudur?
- A) Kırım'ın ilhakı – Lale isyanı – İlk Meşrutiyet
- B) Saltanatın kaldırılması – Meşrutiyet – Tanzimat
- C) Yeniçeri Ocağı'nın kurulması – Kaldırılması – Tekrar kurulması
- D) Kültürel yenilik – yeni ordu girişimi – Yeniçeri Ocağı'nın kaldırılması
- E) Anayasa ilanı – İstanbul'un fethi – Mısır'ın alınması
Doğru cevap: D
Çözüm: Lale Devri kültürel yenilik ve Avrupa'ya yönelişle; Nizam-ı Cedid III. Selim'in askerî reformuyla; Vaka-i Hayriye 1826'da yeniçerilerin kaldırılmasıyla ilişkilidir.
1774 Küçük Kaynarca, 1783 Kırım'ın ilhakı ve 1792 Yaş Antlaşması birlikte ele alındığında hangi sonuç desteklenir?
- A) Rusya'nın Karadeniz'e ilgisini tamamen yitirdiği
- B) Kırım'ın 1792'de Safevilere bırakıldığı
- C) Osmanlı'nın Avrupa'daki bütün topraklarını aynı yıl geri aldığı
- D) Kırım'ın 1774'te doğrudan Osmanlı eyaleti hâline geldiği
- E) Rusya'nın Karadeniz ve Kırım üzerindeki etkisinin arttığı
Doğru cevap: E
Çözüm: Küçük Kaynarca'da Kırım'ın bağımsızlığının kabulü, 1783 Rus ilhakı ve 1792 Yaş Antlaşması Kırım'da Rus nüfuzunun genişlemesini gösterir.
1839 Tanzimat, 1856 Islahat ve 1876 Kanun-i Esasi belgeleri hangi ortak yönüyle birlikte değerlendirilebilir?
- A) Hepsinin Yeniçeri Ocağı'nı yeniden kurması
- B) Hepsinin İstanbul'un fethinden önce yürürlüğe girmesi
- C) Hepsinin aynı padişah döneminde ilan edilmesi
- D) Hepsinin yalnız deniz ticaretini düzenlemesi
- E) Devlet ve birey ilişkilerini hukuki düzenlemeler yoluyla yeniden tanımlamaları
Doğru cevap: E
Çözüm: Tanzimat güvenlik ve hukuk güvenceleri, Islahat eşitlik ve hak düzenlemeleri, Kanun-i Esasi ise anayasal çerçeve getirmiştir. Tarih ve kapsamları farklıdır.
I. 'Sened-i İttifak – ayanlarla merkezî yönetim', II. 'Balta Limanı – İngiltere ile ticaret', III. 'Kanun-i Esasi – anayasal yönetim' eşleştirmelerinden hangileri doğrudur?
- A) I ve III
- B) Yalnız I
- C) II ve III
- D) I ve II
- E) I, II ve III
Doğru cevap: E
Çözüm: Sened-i İttifak 1808'de ayanlarla ilişkiyi, Balta Limanı 1838'de İngiltere ile ticareti, Kanun-i Esasi 1876'da anayasal yönetimi konu edinir.
Osmanlı Devleti'nde 1881 Düyûn-ı Umûmiye İdaresi'nin kurulması hangi ekonomik soruna işaret eder?
- A) Dış borçların ödenmesi için bazı gelirlerin alacaklıların denetimine bırakılmasına
- B) Kapitülasyonların 1881'de ilk kez verilmesine
- C) Devşirme sisteminin vergi dairesine dönüşmesine
- D) Tımar sisteminin ilk kez kurulmasına
- E) Tüm dış borçların 1453'te sona ermesine
Doğru cevap: A
Çözüm: Düyûn-ı Umûmiye, Osmanlı dış borçlarına ilişkin gelirlerin denetimi amacıyla kurulmuştur. 19. yüzyıl mali bağımlılık sorunlarını gösterir.
I. Meşrutiyet ile II. Meşrutiyet arasındaki temel ilişkiyi doğru açıklayan seçenek hangisidir?
- A) 1876'da Yeniçeri Ocağı'nın kurulup 1908'de kaldırılması
- B) 1908'de anayasanın ilk kez yazılıp 1876'ya geri tarihlenmesi
- C) İkisinin de 1402 Ankara Savaşı sırasında ilan edilmesi
- D) 1876'da başlayan anayasal düzenin 1908'de yeniden yürürlüğe konulması
- E) İki dönemin de yalnız Avrupa'daki deniz savaşlarını anlatması
Doğru cevap: D
Çözüm: Kanun-i Esasi 1876'da I. Meşrutiyet'le ilan edilmiş, 1908'de II. Meşrutiyet'le anayasal-parlamenter yönetime yeniden dönülmüştür.
1911 Trablusgarp Savaşı, 1912-1913 Balkan Savaşları ve 1914 Osmanlı'nın I. Dünya Savaşı'na girmesi sıralandığında hangi yargı doğrudur?
- A) Osmanlı 1914'te savaşın dışında kalmıştır.
- B) Trablusgarp Savaşı 16. yüzyılda olmuştur.
- C) Üçünün de tek rakibi Safevi Devleti'dir.
- D) Balkan Savaşları I. Dünya Savaşı'ndan sonra başlamıştır.
- E) Üç gelişme de Osmanlı Devleti'nin son döneminde kısa aralıklarla yaşanmıştır.
Doğru cevap: E
Çözüm: Trablusgarp 1911, Balkan Savaşları 1912-1913, I. Dünya Savaşı'na Osmanlı katılımı 1914 tarihindedir. Bu olaylar son dönemin art arda gelen krizleridir.