Bir yerin Ekvator'a göre kuzeyde veya güneyde oluşunu gösteren coğrafi koordinat hangisidir?
- A) Bakı
- B) Enlem
- C) Eğim
- D) Yükselti
- E) Boylam
Doğru cevap: B
Çözüm: Enlem, bir noktanın Ekvator'a olan açısal uzaklığıdır ve kuzey veya güney yönünde belirtilir. Boylam ise başlangıç meridyenine olan açısal uzaklıktır.
Türkiye'de zeytinliklerin yaygın olduğu kıyı kuşağı hangisidir?
- A) Tuz Gölü'nün tuzlu çanağı
- B) Erzurum-Kars yüksek platoları
- C) Ege kıyıları
- D) Doğu Anadolu'nun yüksek dağ zirveleri
- E) İç Anadolu'nun en soğuk yüksek kesimleri
Doğru cevap: C
Çözüm: Zeytin kışın sert donlara duyarlıdır. Ege kıyılarında Akdeniz ikliminin ılıman kışları zeytin tarımının yaygınlaşmasını destekler.
Üniversite eğitimi almak için başka bir kente taşınmanın başlıca göç nedeni hangisidir?
- A) Eğitim
- B) Akarsu aşındırması
- C) Deniz seviyesinin gelgit etkisi
- D) Volkanik patlama zorunluluğu
- E) Buzul aşındırması
Doğru cevap: A
Çözüm: Üniversite öğrenimi için yapılan yer değiştirme eğitim kaynaklı göçe örnektir. Göçün yönü ve süresi ayrıca iç-dış ve geçici-kalıcı olarak sınıflandırılabilir.
Yüz ölçümü bakımından Türkiye'nin en büyük doğal gölü hangisidir?
- A) Eğirdir Gölü
- B) Uluabat Gölü
- C) Tuz Gölü
- D) Beyşehir Gölü
- E) Van Gölü
Doğru cevap: E
Çözüm: Van Gölü Türkiye'nin yüz ölçümü bakımından en büyük doğal gölüdür. Suyu tuzlu-sodalıdır ve göl kapalı havzada bulunur.
Beşerî coğrafyanın temel inceleme konusu hangisidir?
- A) Okyanus dibindeki levha hareketleri
- B) Yalnız atmosferin üst tabakaları
- C) İnsanların mekân üzerindeki nüfus, yerleşme ve göç faaliyetleri
- D) Yalnız kayaçların mineral bileşimi
- E) Dünyanın çekirdeğindeki sıcaklık
Doğru cevap: C
Çözüm: Beşerî coğrafya insanın mekânla ilişkisini; nüfusun dağılışını, yerleşmeleri, göçleri ve ekonomik-sosyal faaliyetlerin mekânsal etkilerini inceler.
Türkiye'de fındık üretimiyle tanınan kıyı illeri hangi seçenektedir?
- A) Sivas ve Yozgat
- B) Konya ve Aksaray
- C) Ordu ve Giresun
- D) Şanlıurfa ve Mardin
- E) Van ve Ağrı
Doğru cevap: C
Çözüm: Ordu ve Giresun, nemli Karadeniz ikliminin etkisindeki önemli fındık üretim alanlarındandır. Karasal iç bölgelerde bu koşullar daha sınırlıdır.
İzmir Limanı'nın ekonomik coğrafya açısından temel işlevi hangisidir?
- A) Yalnızca büyükbaş mera oluşturması
- B) Tahılın biyolojik büyüme hızını belirlemesi
- C) Akarsularda yağış üretmesi
- D) Deniz ticareti ve yük taşımacılığını desteklemesi
- E) Dağların yükseltisini azaltması
Doğru cevap: D
Çözüm: Limanlar iç ve dış ticarette yüklerin deniz yoluyla taşınmasını sağlar. İzmir'in liman bağlantısı ticaret, depolama, lojistik ve sanayi ile ilişkilidir.
Bir kentin çevresine göre daha yoğun nüfus çekmesini sağlayan beşerî faktör hangisidir?
- A) Doğal bitki örtüsünün türü
- B) Sanayi ve istihdam olanaklarının gelişmesi
- C) Günlük sıcaklık farkı
- D) Yer kabuğunun doğal eğimi
- E) Dağ sıralarının yükseltisi
Doğru cevap: B
Çözüm: Sanayi ve istihdam olanakları göç çekerek nüfusun artmasını destekleyebilir. Diğer seçenekler nüfus dağılışıyla ilişkili doğal ortam koşullarıdır.
Batı Anadolu'da dağların Ege Denizi kıyısına göre genel uzanış biçimi nasıldır?
- A) Dairesel
- B) Kıyıya dik
- C) Kıyıya tamamen paralel
- D) Düzensiz ve yönsüz
- E) Yalnız kuzey-güney
Doğru cevap: B
Çözüm: Batı Anadolu'daki birçok dağ sırası Ege kıyılarına genel olarak dik uzanır. Bu durum kıyıların girintili çıkıntılı olmasında ve deniz etkisinin içeri ulaşmasında etkilidir.
Türkiye'de doğup Türkiye sınırları içinden denize dökülen en uzun akarsu hangisidir?
- A) Yeşilırmak
- B) Büyük Menderes
- C) Sakarya
- D) Gediz
- E) Kızılırmak
Doğru cevap: E
Çözüm: Kızılırmak, kaynak ve denize döküldüğü nokta bakımından Türkiye sınırları içinde kalan akarsular arasında en uzun olanıdır; Karadeniz'e ulaşır.
Türkiye'de nemli ve parçalı yamaçlarda dağınık kırsal yerleşmelerin yaygın olduğu alan hangisidir?
- A) İç Anadolu'nun tüm kurak düzlükleri
- B) Karadeniz kıyı kuşağının kırsal kesimleri
- C) Güneydoğu'nun tüm ovaları
- D) Büyük kentlerin merkez iş alanları
- E) Tuz Gölü'nün tamamı
Doğru cevap: B
Çözüm: Karadeniz'in nemli kıyı yamaçlarında su kaynaklarının yaygınlığı ve tarım arazilerinin parçalı olması, dağınık kırsal dokuya zemin hazırlar.
Şeker pancarının fabrikada şekere dönüştürülmesi hangi sektörde değerlendirilir?
- A) Üçüncül sektör
- B) Birincil sektör
- C) Dördüncül sektör
- D) Doğrudan madencilik sektörü
- E) İkincil sektör
Doğru cevap: E
Çözüm: Ham tarım ürününü işleyip yeni bir ürüne dönüştürme sanayi faaliyetidir ve ikincil sektörde yer alır. Pancar yetiştirmek ise birincil sektördür.
Menteşe Yöresi'nin bazı kırsal kesimlerinde nüfusun seyrek olmasının önemli nedeni hangisidir?
- A) Türkiye'nin en büyük metropolü olması
- B) Yıl boyunca düzenli kutup gecesi yaşanması
- C) Tamamının dümdüz ova olması
- D) Her yerde büyük sanayi tesisi bulunması
- E) Engebeli arazi ve ulaşım güçlükleri
Doğru cevap: E
Çözüm: Menteşe'nin dağlık ve engebeli topografyası, ulaşımı ve geniş tarım alanı oluşturmayı güçleştirebilir. Bu durum nüfusun dağılmasına etki eder.
Türkiye'nin kuzey kıyılarında yer alan deniz hangisidir?
- A) Hazar Denizi
- B) Kızıldeniz
- C) Karadeniz
- D) Akdeniz
- E) Ege Denizi
Doğru cevap: C
Çözüm: Türkiye'nin kuzeyinde Karadeniz yer alır. Karadeniz kıyıları nemli iklim ve kuzeyde kıyıya paralel uzanan dağlarla ilişkilidir.
Bir turistin otelde konaklaması ekonomik faaliyetlerin hangi sektörüne örnektir?
- A) Madencilik sektörü
- B) Hizmetler (üçüncül) sektörü
- C) Ormancılık sektörü
- D) Tarımsal üretim sektörü
- E) İmalat sanayisi
Doğru cevap: B
Çözüm: Konaklama, ulaşım, ticaret ve turizm hizmet sunan faaliyetlerdir. Otel işletmeciliği doğrudan ham madde üretmediği için hizmet sektöründe yer alır.
Akarsu debisi ve yükselti farkından elektrik üreten santral türü hangisidir?
- A) Doğal gaz çevrim santrali
- B) Güneş fotovoltaik tesisi
- C) Hidroelektrik santral
- D) Rüzgâr türbini
- E) Kömürlü termik santral
Doğru cevap: C
Çözüm: Hidroelektrik üretimde akarsuyun akışı ve düşüsü türbini döndürür. Su potansiyeli üretimi belirler; kömür ve doğal gaz yakılarak elektrik üretilmez.
Türkiye'de ikamet adreslerine dayalı yıllık nüfus istatistiklerinin temel sistemi hangisidir?
- A) Yalnız tapu kadastro haritası
- B) Yalnız meteoroloji istasyon ağı
- C) Orman amenajman planları
- D) Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi (ADNKS)
- E) Deprem gözlem istasyonları
Doğru cevap: D
Çözüm: TÜİK nüfus istatistiklerini ADNKS'ye dayalı olarak üretir. Sistem ikamet adreslerini temel alır; yalnız doğum yeri veya nüfusa kayıtlı olunan ili saymaz.
Türkiye'nin matematik konumunu belirleyen doğu boylam aralığı hangisidir?
- A) 36°–42° Doğu
- B) 26°–45° Batı
- C) 26°–45° Doğu
- D) 0°–19° Doğu
- E) 45°–64° Doğu
Doğru cevap: C
Çözüm: Türkiye 26°–45° doğu meridyenleri arasında bulunur. 36°–42° değerleri ise boylama değil enleme aittir; yerel saat boylamla ilişkilidir.
Eskişehir Kırka ve Kütahya Emet ile ilişkilendirilen başlıca maden hangisidir?
- A) Elmas
- B) Doğal gaz
- C) Ham petrol
- D) Bor mineralleri
- E) Taş kömürü
Doğru cevap: D
Çözüm: Kırka ve Emet, Türkiye'nin önemli bor minerali yataklarıyla ilişkilendirilir. Bor türevleri cam, seramik ve farklı sanayi uygulamalarında kullanılır.
Yüksek nitelikli çalışanların başka ülkelere göçü için kullanılan kavram hangisidir?
- A) Mevsimlik göç
- B) Yaylacılık
- C) Günlük hareketlilik
- D) Doğal artış
- E) Beyin göçü
Doğru cevap: E
Çözüm: Beyin göçü, eğitimli ve yüksek nitelikli insan gücünün başka ülkelere veya merkezlere yönelmesiyle ilişkilidir; dış göç örnekleri yaygındır.