Beşerî coğrafyanın temel inceleme konusu hangisidir?
- A) Okyanus dibindeki levha hareketleri
- B) Yalnız atmosferin üst tabakaları
- C) İnsanların mekân üzerindeki nüfus, yerleşme ve göç faaliyetleri
- D) Yalnız kayaçların mineral bileşimi
- E) Dünyanın çekirdeğindeki sıcaklık
Doğru cevap: C
Çözüm: Beşerî coğrafya insanın mekânla ilişkisini; nüfusun dağılışını, yerleşmeleri, göçleri ve ekonomik-sosyal faaliyetlerin mekânsal etkilerini inceler.
Türkiye'de ikamet adreslerine dayalı yıllık nüfus istatistiklerinin temel sistemi hangisidir?
- A) Yalnız tapu kadastro haritası
- B) Yalnız meteoroloji istasyon ağı
- C) Orman amenajman planları
- D) Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi (ADNKS)
- E) Deprem gözlem istasyonları
Doğru cevap: D
Çözüm: TÜİK nüfus istatistiklerini ADNKS'ye dayalı olarak üretir. Sistem ikamet adreslerini temel alır; yalnız doğum yeri veya nüfusa kayıtlı olunan ili saymaz.
Türkiye'de nüfusun dağılışını etkileyen doğal faktör aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Ticaret merkezlerinin konumu
- B) Sanayi kuruluşlarının dağılışı
- C) Liman yatırımları
- D) Yer şekilleri ve yükselti
- E) Üniversitelerin sayısı
Doğru cevap: D
Çözüm: Yer şekilleri ve yükselti doğal çevre faktörleridir. Sanayi, üniversite, ticaret ve liman gibi unsurlar ise insan faaliyetleriyle ilişkili beşerî faktörlerdir.
Bir kentin çevresine göre daha yoğun nüfus çekmesini sağlayan beşerî faktör hangisidir?
- A) Doğal bitki örtüsünün türü
- B) Sanayi ve istihdam olanaklarının gelişmesi
- C) Günlük sıcaklık farkı
- D) Yer kabuğunun doğal eğimi
- E) Dağ sıralarının yükseltisi
Doğru cevap: B
Çözüm: Sanayi ve istihdam olanakları göç çekerek nüfusun artmasını destekleyebilir. Diğer seçenekler nüfus dağılışıyla ilişkili doğal ortam koşullarıdır.
Türkiye'de sanayi ve hizmet sektörlerinin yoğunlaştığı, nüfusu yüksek bölge hangisidir?
- A) Marmara Bölgesi
- B) Menteşe'nin engebeli kırsal alanları
- C) Doğu Anadolu'nun yüksek dağlık alanları
- D) Hakkâri'nin yüksek kesimleri
- E) Tuz Gölü'nün kurak çevresi
Doğru cevap: A
Çözüm: Marmara Bölgesi'nde İstanbul ve Kocaeli gibi merkezlerde sanayi, hizmetler ve ulaşım ağları gelişmiştir. Bu durum nüfusun yoğunlaşmasında etkilidir.
Türkiye'de Tuz Gölü çevresinin geniş alanlarında nüfusun seyrek olmasının temel doğal nedeni hangisidir?
- A) Bütün arazinin buzul altında olması
- B) Kuraklık ve sınırlı su olanakları
- C) Her yerde yoğun sanayi bulunması
- D) Yıl boyunca aşırı nemli orman iklimi
- E) Ulaşımın her yerde deniz yoluyla yapılması
Doğru cevap: B
Çözüm: Tuz Gölü çevresinde yarı kurak iklim, su olanaklarının kısıtlılığı ve bazı alanlarda tarıma elverişsiz koşullar yerleşmeyi sınırlar.
Menteşe Yöresi'nin bazı kırsal kesimlerinde nüfusun seyrek olmasının önemli nedeni hangisidir?
- A) Türkiye'nin en büyük metropolü olması
- B) Yıl boyunca düzenli kutup gecesi yaşanması
- C) Tamamının dümdüz ova olması
- D) Her yerde büyük sanayi tesisi bulunması
- E) Engebeli arazi ve ulaşım güçlükleri
Doğru cevap: E
Çözüm: Menteşe'nin dağlık ve engebeli topografyası, ulaşımı ve geniş tarım alanı oluşturmayı güçleştirebilir. Bu durum nüfusun dağılmasına etki eder.
Aritmetik nüfus yoğunluğu hesaplanırken toplam nüfus hangi büyüklüğe bölünür?
- A) Dağların ortalama yüksekliğine
- B) Deniz kıyısı uzunluğuna
- C) Yüz ölçümüne
- D) Çalışan öğretmen sayısına
- E) Yıllık yağış toplamına
Doğru cevap: C
Çözüm: Aritmetik nüfus yoğunluğu birim alandaki kişi sayısıdır. Toplam nüfusun kilometrekare cinsinden yüz ölçümüne bölünmesiyle hesaplanır.
Türkiye'de 2025 yılı sonu ADNKS verilerine göre en kalabalık il hangisidir?
- A) Ankara
- B) Bursa
- C) İstanbul
- D) Antalya
- E) İzmir
Doğru cevap: C
Çözüm: TÜİK'in 31 Aralık 2025'e dayalı ADNKS sonuçlarına göre nüfus bakımından ilk sıradaki il İstanbul'dur. Bu bilgi belirtilen yıl için geçerlidir.
Bir yerleşmede doğum sayısından ölüm sayısının çıkarılmasıyla bulunan değişim hangisidir?
- A) Aritmetik yoğunluk
- B) Tarımsal verim
- C) Yerel saat farkı
- D) Doğal nüfus artışı
- E) Net göç
Doğru cevap: D
Çözüm: Doğal nüfus artışı doğumlarla ölümler arasındaki farktır. Net göç ise alınan göçten verilen göçün çıkarılmasıyla bulunur; iki ölçüt farklıdır.
Türkiye sınırları içinde bir ilden başka bir ile taşınmak hangi göç türüdür?
- A) Dış göç
- B) Okyanus akıntısı
- C) Kıtalar arası ticaret
- D) İç göç
- E) Jeolojik göç
Doğru cevap: D
Çözüm: Bir ülkenin kendi sınırları içindeki yer değiştirme iç göçtür. Ülke sınırının aşılması dış göç olarak adlandırılır; göçün nedeni farklı olabilir.
Bir kişinin Türkiye'den başka bir ülkeye yerleşmek amacıyla taşınması hangi göç türüdür?
- A) Dış göç
- B) Köy içi arazi paylaşımı
- C) Günlük işe gidiş geliş
- D) Yalnız mevsimlik yaylacılık
- E) Aynı mahalle içinde dolaşım
Doğru cevap: A
Çözüm: Ülke sınırını aşarak yer değiştirme dış göç kapsamındadır. İç göç ise aynı ülke içindeki iller veya yerleşmeler arasında gerçekleşir.
Üniversite eğitimi almak için başka bir kente taşınmanın başlıca göç nedeni hangisidir?
- A) Eğitim
- B) Akarsu aşındırması
- C) Deniz seviyesinin gelgit etkisi
- D) Volkanik patlama zorunluluğu
- E) Buzul aşındırması
Doğru cevap: A
Çözüm: Üniversite öğrenimi için yapılan yer değiştirme eğitim kaynaklı göçe örnektir. Göçün yönü ve süresi ayrıca iç-dış ve geçici-kalıcı olarak sınıflandırılabilir.
Kırsal bir alanda işsizliğin artması, göç kararında nasıl bir faktördür?
- A) Harita ölçeği
- B) Çekici faktör
- C) Yer altı suyu hareketi
- D) İklim elemanı
- E) İtici faktör
Doğru cevap: E
Çözüm: İşsizliğin artması insanları yaşadıkları yerden ayrılmaya yöneltebilen itici bir etkendir. Yeni yerdeki iş fırsatları ise çekici faktör olabilir.
Bir kentte yeni iş olanaklarının açılması, göç açısından nasıl adlandırılır?
- A) İtici faktör
- B) Çekici faktör
- C) Doğal nüfus artışı
- D) Hidrolojik döngü
- E) Güneşlenme süresi
Doğru cevap: B
Çözüm: Yeni iş ve gelir fırsatları başka yerlerde yaşayanları kente çekebilir. İşsizlik, hizmet yetersizliği ve geçim güçlüğü ise kaynak alanda itici faktördür.
Yüksek nitelikli çalışanların başka ülkelere göçü için kullanılan kavram hangisidir?
- A) Mevsimlik göç
- B) Yaylacılık
- C) Günlük hareketlilik
- D) Doğal artış
- E) Beyin göçü
Doğru cevap: E
Çözüm: Beyin göçü, eğitimli ve yüksek nitelikli insan gücünün başka ülkelere veya merkezlere yönelmesiyle ilişkilidir; dış göç örnekleri yaygındır.
Hasat döneminde çalışmak üzere başka bir yöreye geçici gidilmesi hangi hareketliliktir?
- A) Doğal nüfus artışı
- B) Kalıcı dış göç
- C) Günlük şehir içi ulaşım
- D) Zorunlu nüfus mübadelesi
- E) Mevsimlik işçi göçü
Doğru cevap: E
Çözüm: Tarımsal hasat takvimine bağlı geçici yer değiştirmeler mevsimlik göç kapsamında değerlendirilir. Süreklilik göstermeyen bu hareket kalıcı göçten ayrılır.
Türkiye'de nemli ve parçalı yamaçlarda dağınık kırsal yerleşmelerin yaygın olduğu alan hangisidir?
- A) İç Anadolu'nun tüm kurak düzlükleri
- B) Karadeniz kıyı kuşağının kırsal kesimleri
- C) Güneydoğu'nun tüm ovaları
- D) Büyük kentlerin merkez iş alanları
- E) Tuz Gölü'nün tamamı
Doğru cevap: B
Çözüm: Karadeniz'in nemli kıyı yamaçlarında su kaynaklarının yaygınlığı ve tarım arazilerinin parçalı olması, dağınık kırsal dokuya zemin hazırlar.
Türkiye'de kurak ve yarı kurak kırsal alanlarda su kaynaklarının belli noktalarda toplanması hangi yerleşme dokusunu yaygınlaştırır?
- A) Toplu yerleşme
- B) Gökdelen yerleşmesi
- C) Buzul kampı
- D) Dağınık yerleşme
- E) Denizaltı yerleşmesi
Doğru cevap: A
Çözüm: İç Anadolu'nun bazı kırsal alanlarında suyun belli noktalarda bulunması ve düz araziler, evlerin bir arada toplandığı yerleşme dokusunu destekler.
Yazın hayvanların otlatılması için yüksek kesimlerde geçici kullanılan kırsal yerleşme hangisidir?
- A) Liman kenti
- B) Metropol
- C) Yayla
- D) Başkent
- E) Organize sanayi bölgesi
Doğru cevap: C
Çözüm: Yayla, yüksek kesimlerde özellikle yaz mevsiminde hayvancılıkla ilişkili geçici yerleşme tipidir. Köy veya mezra gibi sürekli yerleşmelerden ayrılır.