Şeker pancarı fabrikalarının üretim sahalarına yakın kurulmasını en iyi açıklayan neden hangisidir?
- A) Hacimli ve bekledikçe kalite kaybedebilen ham maddeyi hızlı işlemek
- B) Şeker fabrikalarının mutlaka kıyıda bulunma zorunluluğu
- C) Şeker pancarının yalnız deniz suyunda yetişmesi
- D) Tüm şeker tüketiminin yalnız köylerde yapılması
- E) Pancarın taşınmasının hiçbir maliyet oluşturmaması
Doğru cevap: A
Çözüm: Şeker pancarı hacimli, taşımada maliyetli ve depolamada kalite kaybına açık bir ham maddedir. İşleme tesisleri üretim alanına yakın olursa maliyet ve kayıp azalır.
Pamuk çırçır tesislerinin pamuk yetiştirilen alanlara yakınlığı hangi faktörle açıklanır?
- A) Tekstil ürünlerinin yalnız üretim tarlasında tüketilmesi
- B) Çırçırlama işleminin yalnız deniz suyuyla yapılması
- C) Pamuk lifinin dünyada hiç taşınamaması
- D) Kütlü pamuğun hacmi ve ilk işlem ihtiyacı
- E) Yalnızca başkentte pamuk yetiştirilebilmesi
Doğru cevap: D
Çözüm: Çırçırlama, pamuk lifini çekirdeğinden ayıran ilk işlemdir. Hacimli kütlü pamuğun üretim yöresinde işlenmesi taşıma ve depolama yükünü azaltabilir.
Buğday unu fabrikasının büyük bir tüketim merkezinde kurulabilmesi, buğdayın hangi özelliğiyle desteklenir?
- A) Buğday tüketiminin yalnız hasat köyünde yapılması
- B) Buğdayın taşımaya tamamen elverişsiz olması
- C) Tahılın uygun koşullarda görece uzun süre depolanabilmesi
- D) Buğdayın hasattan sonra saniyeler içinde bozulması
- E) Buğdayın yalnız tropikal seralarda yetişmesi
Doğru cevap: C
Çözüm: Tahıl uygun depolamayla görece dayanıklıdır ve taşıma ağlarıyla tüketim pazarlarına gönderilebilir. Bu yüzden değirmenlerin tamamının tarla bitişiğinde olması gerekmez.
Kurak bir ovada sulama yatırımı sonrasında ürün deseninin çeşitlenmesi öncelikle neyi gösterir?
- A) Bölgenin enleminin değişmesini
- B) Su kısıtının hafiflemesinin tarımsal seçenekleri artırmasını
- C) Yükseltinin otomatik olarak düşmesini
- D) Toprakların bir günde tamamen dönüşmesini
- E) Bütün tarım ürünlerinin aynı suya ihtiyaç duymasını
Doğru cevap: B
Çözüm: Sulama, yetişme dönemindeki su eksikliğini azaltarak bazı ürünlerin ekilmesini mümkün kılabilir. Ancak su verimliliği ve toprak koşulları da gözetilmelidir.
Aynı tarlaya her yıl tek ürün eklemek yerine dönüşümlü ekim yapılmasının önemli yararı hangisidir?
- A) Güneşlenme süresini değiştirmesi
- B) Tarlayı deniz kıyısına taşıması
- C) Toprağın yüz ölçümünü büyütmesi
- D) Toprak verimliliğini ve hastalık yönetimini desteklemesi
- E) Yağış miktarını kesin olarak iki katına çıkarması
Doğru cevap: D
Çözüm: Ekim nöbeti, bitki türlerine göre besin tüketimini ve zararlı-hastalık döngülerini çeşitlendirir. Böylece uygun uygulandığında sürdürülebilir üretimi destekler.
Çok eğimli ve parçalı tarlalarda tarım makinesi kullanımının sınırlı kalmasının başlıca nedeni hangisidir?
- A) Arazi eğiminin ve parsel biçiminin mekanizasyonu zorlaştırması
- B) Ürün fiyatlarının her yerde aynı olması
- C) Kıyılara uzaklığın makineyi tümden yasaklaması
- D) Toprağın her zaman mineral içermemesi
- E) Günün her yerde yirmi dört saat sürmemesi
Doğru cevap: A
Çözüm: Eğim ve küçük düzensiz parseller geniş tarım makinelerinin güvenli ve verimli kullanılmasını zorlaştırır. Bu, verimlilik ve üretim maliyetleri üzerinde etkili olabilir.
Antalya'da kışın sera üretiminin Kars'ın yüksek kesimlerine göre görece kolay olmasının temel nedeni hangisidir?
- A) Antalya'nın deniz seviyesinin her yerde altında olması
- B) Antalya'nın daha yüksek enlemde bulunması
- C) Kars'ta tarımsal toprağın hiç bulunmaması
- D) Kış sıcaklıklarının daha yüksek olması
- E) Kars'ta güneşin hiç doğmaması
Doğru cevap: D
Çözüm: Kıyı Akdeniz iklimi kışın daha ılımandır. Böylece bazı seralarda ısıtma ihtiyacı daha düşüktür; bu durum yetiştiricilik maliyetini etkiler.
Erzurum-Kars yöresindeki çayır ve meraların yazın yeşermesi hangi hayvancılık biçimine özellikle katkı sağlar?
- A) Yalnız çöl deveciliğine
- B) Tropikal ipek böceği üretimine
- C) Sığırların tamamen otlaksız yetişmesine
- D) Mera temelli büyükbaş yetiştiriciliğe
- E) Açık deniz kafes balıkçılığına
Doğru cevap: D
Çözüm: Yaz yağışıyla gelişen çayır örtüsü, sığırların otlatılması için doğal yem kaynağıdır. Sert kışlar nedeniyle yem depolama ve barınak yine önemlidir.
Aşırı otlatmanın uzun dönemde hayvancılık üzerindeki olası etkisi hangisidir?
- A) Bitki örtüsünü zayıflatarak meranın taşıma kapasitesini düşürmesi
- B) Toprağı otomatik olarak sınırsız verimli yapması
- C) Hayvanların yem ihtiyacını ortadan kaldırması
- D) Yağışı sürekli artırması
- E) Bütün erozyon türlerini kesin olarak önlemesi
Doğru cevap: A
Çözüm: Meranın yenilenme hızından fazla otlatılması bitki örtüsünü seyreltebilir, erozyon riskini artırabilir ve gelecek yılların ot verimini düşürebilir.
Tarım üretimiyle ilgili bir bölgede uzun süreli kuraklık beklentisi hangi tedbiri daha anlamlı kılar?
- A) Su tasarruflu sulama ve kuraklığa uyumlu ürün planlaması
- B) Baraj ve yer altı suyu düzeyini yok sayma
- C) Her ürünü en yüksek su ihtiyacına göre seçme
- D) Toprak nemini izlemeyi bırakma
- E) Suyu sınırsız var sayarak tüketimi artırma
Doğru cevap: A
Çözüm: Kuraklık su arzını sınırlar. Damla sulama gibi verimli yöntemler ve uygun ürün planlaması, tarımsal su talebini yönetmek için kullanılabilir.
Küre (Kastamonu), Murgul (Artvin) ve Maden (Elazığ) hangi madenle ilişkilidir?
- A) Taş tuzu
- B) Linyit
- C) Bakır
- D) Bor
- E) Taş kömürü
Doğru cevap: C
Çözüm: Küre, Murgul ve Maden önemli bakır yataklarıyla bilinir. Bakır elektrik ve metal işleme sanayisinde kullanılan metalik bir madendir.
Kırka, Emet ve Bigadiç sahalarının ortak maden özelliği hangisidir?
- A) Demir-çelik fabrikası olmaları
- B) Taş kömürü havzaları olmaları
- C) Bor minerali yatakları olmaları
- D) Ham petrol kuyuları olmaları
- E) Doğal gaz depolama mağarası olmaları
Doğru cevap: C
Çözüm: Eskişehir Kırka, Kütahya Emet ve Balıkesir Bigadiç, Türkiye'de bor minerallerinin çıkarıldığı bilinen sahalardır. Saha ile fabrika aynı kavram değildir.
Batı Anadolu'da jeotermal enerji yatırımlarının gelişmesinde hangi doğal koşul önemlidir?
- A) Yalnız geniş rüzgârsız çöl düzlükleri
- B) Her yerde kalın buzul tabakasının bulunması
- C) Dağların tamamının deniz altında kalması
- D) Bütün akarsuların kurumuş olması
- E) Yer kabuğundaki kırık ve fay sistemleriyle ilişkili sıcak su kaynakları
Doğru cevap: E
Çözüm: Batı Anadolu'daki tektonik yapı ve jeotermal akışkanlar elektrik üretimi veya ısıtmada kullanılabilir. Yüzeye yakın sıcaklık kaynakları önemlidir.
Zonguldak taş kömürüyle Afşin-Elbistan kömürünün farklı sınıflandırılmasının nedeni hangisidir?
- A) İkisinin de ham petrol havzası olması
- B) İlkinin taş kömürü, ikincisinin linyit olması
- C) İkisinin de rüzgâr enerjisi sayılması
- D) İlkinin bor, ikincisinin demir olması
- E) İkisinin de yalnız güneş panelinde kullanılması
Doğru cevap: B
Çözüm: Zonguldak taş kömürü, Afşin-Elbistan ise linyit yataklarıyla bilinir. İkisi fosil yakıttır ancak kömür türleri ve özellikleri farklıdır.
Hidroelektrik santralde yağışın azaldığı bir yılda üretimin düşebilmesi en doğrudan neyle ilgilidir?
- A) Rüzgârın yön değiştirmesiyle
- B) Baraj gövdesinin otomatik büyümesiyle
- C) Güneş paneli sayısının artmasıyla
- D) Demir cevherinin kalitesinin değişmesiyle
- E) Akarsu debisinin ve su depolama olanaklarının azalabilmesiyle
Doğru cevap: E
Çözüm: Hidroelektrik elektrik üretimi kullanılabilir su akışına ve düşüye bağlıdır. Kuraklık akımı azaltırsa santralin üretim kapasitesinin kullanımı da azalabilir.
Güneş enerjisi santrali için yer seçiminde hangi veri doğrudan önemlidir?
- A) Taş kömürü damarının kalınlığı
- B) Hayvan başına süt verimi
- C) Yıllık güneş ışınımı ve güneşlenme potansiyeli
- D) Orman içindeki ağaç yaşı
- E) Balıkçılık av yasağı takvimi
Doğru cevap: C
Çözüm: Fotovoltaik üretim gelen güneş ışınımına bağlıdır. Alanın topoğrafyası, arazi kullanımı ve şebekeye bağlanma olanakları da yer seçiminde değerlendirilir.
Bir montaj fabrikasının büyük pazara ve kara yolu-demir yolu bağlantılarına yakın kurulması en çok hangi avantajı sağlar?
- A) Bölge ikliminin tamamen değişmesini
- B) Ham maddenin kendiliğinden oluşmasını
- C) Deniz seviyesinin sürekli düşmesini
- D) Her fabrikanın enerji ihtiyacının sıfırlanmasını
- E) Ürünlerin müşterilere daha düşük taşıma maliyetiyle ulaştırılmasını
Doğru cevap: E
Çözüm: İyi ulaşım bağlantıları ve pazar yakınlığı, ürünlerin dağıtım süresini ve taşıma maliyetini azaltabilir. Sanayi yer seçiminde birden çok etken birlikte çalışır.
İhracata çalışan bir üretici için demir yolu bağlantılı liman yakınlığının katkısı hangisidir?
- A) Maden yataklarının otomatik olarak oluşması
- B) Tarımda bütün ürünlerin aynı iklimde yetişmesi
- C) Yalnız içme suyu tedarikinin belirlenmesi
- D) Üretimin hiçbir enerjiye gereksinim duymaması
- E) Kara içi taşıma ile deniz taşımacılığı arasında aktarma kolaylığı
Doğru cevap: E
Çözüm: Demir yolu ve liman bağlantısı üretim alanlarından gelen yüklerin deniz ticaretine aktarılmasını kolaylaştırır. Taşıma zincirinin bütünlüğü maliyeti etkiler.
Uludağ veya Erciyes gibi merkezlerde kış turizminin temel doğal koşulu hangisidir?
- A) Tüm yıl çok yüksek deniz sıcaklığı
- B) Uygun yükselti ve kayak yapılabilir kar örtüsü
- C) Sürekli çöl rüzgârı ve kum tepeleri
- D) Yıl boyunca tropikal deniz suyu
- E) Sürekli sıfır yağışlı ılıman kıyı
Doğru cevap: B
Çözüm: Kış turizminde yüksek dağlar, uygun eğimler ve yeterli kar örtüsü temel doğal koşullardır. Ulaşım ve tesis altyapısı da turizmin gelişimini etkiler.
Pamukkale travertenlerini ziyaret etme amacı hangi turizm çekiciliğine dayanır?
- A) Yalnız kömür çıkarma işçiliğine
- B) Doğal jeolojik mirasa
- C) Yalnız konteyner limanına
- D) Yalnız sanayi fuarına
- E) Yalnız tahıl hasadına
Doğru cevap: B
Çözüm: Pamukkale travertenleri jeolojik oluşumlarıyla ilgi çeker; çevresindeki antik mirasla birlikte turizmi çeşitlendirir. Doğal çekicilikle hizmet altyapısı farklı unsurlardır.