Organik besinini dışarıdan hazır almak yerine inorganik maddelerden üreten canlıya ne denir?
- A) Zorunlu heterotrof tüketici
- B) Yalnız saprofit ayrıştırıcı
- C) Sadece parazit hayvan
- D) Beslenmeyen cansız yapı
- E) Ototrof canlı
Doğru cevap: E
Çözüm: Ototrof canlılar fotosentez ya da kemosentez gibi süreçlerle inorganik kaynaklardan organik madde üretebilir.
Hazır organik maddeleri çevresinden alarak beslenen canlıların beslenme biçimi hangisidir?
- A) Sadece fotosentezle besin üretimi
- B) Heterotrof beslenme
- C) Yalnız inorganik karbon sabitleme
- D) Sürekli foton yayarak beslenme
- E) Besinsiz yaşamı sürdürme
Doğru cevap: B
Çözüm: Heterotroflar ihtiyaç duydukları organik karbonu diğer canlılardan veya onların ürettiği organik maddelerden sağlar.
Hücrelerin kullanabileceği enerjinin aktarılmasında doğrudan görev yapan molekül hangisidir?
- A) Yalnız moleküler oksijen gazı
- B) Sadece selüloz polimeri
- C) Her koşulda DNA çift sarmalı
- D) ATP
- E) Saf mineral tuz kristali
Doğru cevap: D
Çözüm: ATP, hücresel enerji aktarımında doğrudan kullanılan moleküldür; enerji gerektiren olaylarla eşleştirilir.
Bir bitkinin ışığa doğru büyümesi canlıların hangi ortak özelliğini örneklendirir?
- A) Tüm canlılarda aynı vücut şekli
- B) Yalnız cansız kristallerin çoğalması
- C) Uyarılara tepki verme
- D) Genetik bilginin bütünüyle yok olması
- E) Canlıların enerjiye ihtiyaç duymaması
Doğru cevap: C
Çözüm: Işık bir çevresel uyarandır; sürgünün ışık yönüne büyümesi canlıların çevresel değişimlere yanıt verebildiğini gösterir.
Canlıda bulunan fazla veya zararlı metabolik maddelerin uzaklaştırılması hangi ortak işleve örnektir?
- A) Boşaltım
- B) Dış döllenme olayının başlaması
- C) Organizmaların tür adı alması
- D) Hücresel besin biriktirmenin durması
- E) Yaşam alanının haritalanması
Doğru cevap: A
Çözüm: Boşaltım, metabolik süreçlerin oluşturduğu atıkların veya fazlalıkların uzaklaştırılmasını sağlayan yaşamsal işlevdir.
Bir organizmanın hücre sayısının artması veya hücrelerinin büyümesi hangi ortak özellik ile ilişkilidir?
- A) Yalnız kalıtsal varyasyon
- B) Sadece aktif yer değiştirme
- C) Türler arası çiftleşme
- D) Mineralin kimyasal bozunması
- E) Büyüme
Doğru cevap: E
Çözüm: Büyüme tek hücrelilerde hacimsel, çok hücrelilerde çoğunlukla hücre sayısı ve boyut artışıyla gerçekleşebilir.
Bir canlının yaşam sürecinde yapı ve işlev bakımından olgunlaşması ne olarak adlandırılır?
- A) Isı alışverişinin tamamen kesilmesi
- B) Gelişme
- C) Bütün hücrelerin aynı anda erimesi
- D) Yaşanan yerin enlem değişimi
- E) Organik maddenin yalnız kristallenmesi
Doğru cevap: B
Çözüm: Gelişme, niceliksel büyümeden farklı olarak yapı ve görevlerdeki değişimi ve olgunlaşmayı kapsar.
Farklı sıcaklıklarda tutulan eşit miktarda mayanın ürettiği CO₂ hacmi ölçülüyor. Bağımlı değişken nedir?
- A) Düzeneğe uygulanan sıcaklık derecesi
- B) Deney tüplerinin ortak cam türü
- C) Her düzenekte eşit tutulan besin miktarı
- D) Aynı sürede yapılan ölçümlerin takvimi
- E) Üretilen karbondioksit gazı hacmi
Doğru cevap: E
Çözüm: Sıcaklık araştırmacının değiştirdiği etkendir; sıcaklığa göre değişip değişmediği ölçülen CO₂ hacmi bağımlı değişkendir.
Bilim insanının deney sonuçları beklentisine uymadığında hangi davranışı bilim etiğine uygundur?
- A) Uyuşmayan değerleri gizlice değiştirmesi
- B) Verileri olduğu gibi kaydedip yorumunu gözden geçirmesi
- C) Hiç yapılmamış tekrarı yapılmış gibi bildirmesi
- D) Başka araştırmacının bulgusunu kaynak vermeden sahiplenmesi
- E) Örneklem sayısını raporda gerçeğinden fazla göstermesi
Doğru cevap: B
Çözüm: Bilimde dürüst raporlama esastır; sonuç hipotezi desteklemezse hipotez yeniden değerlendirilir, veri çarpıtılmaz.
Bir hücrede amino asitlerin birleşerek protein oluşturması hangi süreçtir?
- A) Proteinlerin yalnız hidrolizle yıkımı
- B) Sadece hücre dışı mekanik çözülme
- C) Hücre zarının geçici renk değişimi
- D) Enerji gerektiren anabolik sentez
- E) Popülasyon düzeyinde göç davranışı
Doğru cevap: D
Çözüm: Protein sentezi küçük yapı taşlarından büyük bir molekül oluşturur; bu nedenle anabolik ve enerji gerektiren süreçtir.
Bir canlının aldığı besin moleküllerini parçalayarak ATP üretmesi hangi ilişkinin örneğidir?
- A) Üreme ile bir anda yeni tür oluşması
- B) ATP kullanılmadan doku gelişmesi
- C) Katabolik tepkimelerle enerji aktarımı
- D) Organik moleküllerin kendiliğinden cansızlaşması
- E) Enerji dönüşümünün yalnız fiziksel büyüme olması
Doğru cevap: C
Çözüm: Besin molekülleri uygun hücresel yollarla parçalanabilir; açığa çıkan enerjinin bir bölümü ATP üretiminde kullanılır.
Kışın soğuğa çıkan insanın titremesi hangi canlılık işlevine örnek oluşturur?
- A) Isı dengesini korumaya yönelik fizyolojik tepki
- B) Çekirdeksiz hücre oluşumunun zorunluluğu
- C) Fotosentezle glikoz sentezi
- D) Türler arası gen alışverişi
- E) Yeni bir popülasyonun kurulması
Doğru cevap: A
Çözüm: Titreme kas etkinliğini artırarak ısı oluşumuna katkı verir; sıcaklık dengesini korumaya dönük homeostatik yanıttır.
Bir tohumun çimlenip yapraklı bitkiye dönüşmesi hangi iki ortak özelliği birlikte gösterir?
- A) Yalnız beslenme ve boşaltım
- B) Sadece mutasyon ve göç
- C) Sınıflandırma ile adlandırma
- D) DNA’nın bütünüyle ortadan kalkması
- E) Büyüme ve gelişme
Doğru cevap: E
Çözüm: Çimlenirken hücre sayısı ve büyüklüğü artar; kök, gövde ve yaprak gibi farklı yapıların oluşması gelişmeye örnektir.
Biyoloji deneyinde ölçüm aygıtı hatalı kalibre edilmiş ve bütün ölçümler aynı yönde sapmıştır. En doğru adım hangisidir?
- A) Kalibrasyonu düzeltip deneyleri yeniden yaparak hatayı açıklamak
- B) Hatalı sonuçları yüksek doğrulukla yayımlamak
- C) Yalnız beğenilmeyen değerlerin üzerini örtmek
- D) Yanlış ölçümleri teorik değerlere eşitlemek
- E) Aygıtın arızasını göz ardı edip kesin hüküm vermek
Doğru cevap: A
Çözüm: Sistematik ölçüm hatası verileri saptırır; ölçüm doğruluğunu yeniden sağlayıp güvenilir veri toplamak gerekir.
Kontrol grubuyla deney grubu arasında rastgele örnek seçimi yapılmayan bir araştırmada hangi sorun doğabilir?
- A) Rastgele seçimsizlik bağımlı değişkeni matematiksel olarak yok eder.
- B) Bütün hipotezlerin doğruluğu kendiliğinden kesinleşir.
- C) Deneyin hiçbir koşulda tekrarlanmasına gerek kalmaz.
- D) Kontrol grubundaki canlılar aniden cansız varlığa dönüşür.
- E) Başlangıç farklılıkları sonuç üzerinde karıştırıcı etki oluşturabilir.
Doğru cevap: E
Çözüm: Gruplar başlangıçta farklıysa sonuç farkı yalnız uygulamadan kaynaklanmayabilir; rastgele atama yanlılığı azaltır.
Aynı türün yüksek rakımda yaşayan bireylerinde hemoglobin düzeyi yükselmiş ve bireyler sonra deniz seviyesine dönmüştür. Hangi değerlendirme uygundur?
- A) Hemoglobin artışı her zaman yeni türün oluşması demektir.
- B) Bu fizyolojik uyum tek başına kalıtsal evrim kanıtı değildir.
- C) Yüksek rakım bütün bireylerde kalıcı DNA dizisi değişimi yaratır.
- D) Bu değişim bireysel homeostaziyle ilişkilendirilemez.
- E) Rakım değişikliği canlılarda hiçbir fizyolojik etki oluşturmaz.
Doğru cevap: B
Çözüm: Rakımın oksijen koşullarına bireysel uyum fizyolojik bir değişim olabilir; evrim için kuşaklar arası kalıtsal değişim gerekir.
Bir canlıda metabolizma bulunması, yalnız üremesinin gözlenmemesi ve hareket etmemesi birlikte değerlendirildiğinde hangi sonuç çıkar?
- A) Aktif yer değiştirmeyen tüm varlıklar kesin cansızdır.
- B) Üremeyen her bireyin hücresel yapısı anında kaybolur.
- C) Metabolizması olan bütün varlıklar aynı türdendir.
- D) Hareket ve üremenin gözlenmemesi canlı olmadığını kanıtlamaz.
- E) Canlılığı değerlendirmek için tek ölçüt uçabilmektir.
Doğru cevap: D
Çözüm: Bitki ve mantar gibi canlılar aktif yer değiştirmeyebilir; üreme birey düzeyinde zorunlu değildir, çoklu ölçüt gerekir.
Tek hücreli bir maya hücresi büyüyüp bölünüyor. Bir öğrencinin “büyüme daima yeni hücre oluşumudur” iddiası neden yanlıştır?
- A) Mayada hiç hücre zarı bulunmaz.
- B) Bölünme yalnız cansız kristallerde görülür.
- C) Tek hücrelilerde bölünmeden önce hacim artışı da büyümedir.
- D) Maya fotosentezi zorunlu olarak ışıkla yapar.
- E) Canlı büyümesi yalnız birey sayısının azalmasıdır.
Doğru cevap: C
Çözüm: Tek hücrelilerde hücre hacmi büyüyebilir; çok hücrelilerde hücre sayısı artışı daha belirgin olsa da tek tanım değildir.
Canlılarda evrensel kabul edilen hangi özellik, mitokondrisi olmayan bir bakteri için de doğrudur?
- A) Enerji dönüşümlerinin hücresel tepkimelerle yürütülmesi
- B) Elektron taşımanın yalnız mitokondri iç zarında yapılması
- C) ATP’nin mutlaka kloroplast içinde sentezlenmesi
- D) Her canlıda çekirdek zarı bulunması
- E) Solunumun yalnız akciğerle yapılması
Doğru cevap: A
Çözüm: Bakterilerde mitokondri bulunmaz ancak hücre zarında ve sitoplazmada yürütülen süreçlerle enerji dönüşümü ve ATP sentezi olabilir.
Bir virüs parçacığı DNA ya da RNA taşıyor, ancak hücre dışında ATP üretemiyor. Bu bilgi neden hücresel canlı sayılmamasını destekler?
- A) Genetik materyali olan bütün yapılar zorunlu çok hücrelidir.
- B) Virüslerin tamamı organlardan oluşmuş canlılardır.
- C) ATP üretememek tüm hücresel canlılar için olağandır.
- D) Virüslerde mitokondri ve ribozom zorunlu bulunur.
- E) Genetik materyal taşıması bağımsız hücresel metabolizma bulunduğu anlamına gelmez.
Doğru cevap: E
Çözüm: Virüslerde genetik materyal bulunabilir fakat sitoplazma, ribozom ve bağımsız metabolik örgütlenme bulunmadığından konak gerekir.