Canlıların yapısını, işleyişini ve çevreyle ilişkilerini inceleyen bilim dalı hangisidir?
- A) Jeolojik katmanları inceleyen jeoloji
- B) Gök cisimlerini araştıran astronomi
- C) Biyoloji bilimi
- D) Maddenin hareketini araştıran mekanik
- E) Yerkürenin haritalarını hazırlayan kartografya
Doğru cevap: C
Çözüm: Biyoloji; canlıların yapı, işlev, çeşitlilik ve çevreyle etkileşimlerini bilimsel yöntemlerle inceleyen temel bilim dalıdır.
Canlıların temel yapı ve görev birimi aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Hücre
- B) Yalnızca doku parçası
- C) Sadece organ sistemi
- D) Tek başına molekül düzeyi
- E) Yalnızca tüm organizma
Doğru cevap: A
Çözüm: Hücre, canlılık faaliyetlerini gerçekleştirebilen en küçük yapı ve işlev birimidir; bütün hücresel canlılarda bulunur.
Hücrelerinde çekirdek zarı bulunmayan canlılar hangi grupta değerlendirilir?
- A) Yalnız çok hücreli hayvanlar
- B) Tüm çiçekli bitkiler
- C) Ökaryot mantar hücreleri
- D) Çekirdekli protistlerin tamamı
- E) Prokaryot canlılar
Doğru cevap: E
Çözüm: Prokaryot hücrelerde zarla çevrili çekirdek bulunmaz; bakteriler ve arkeler prokaryot hücre yapısına sahiptir.
Bir canlının dış ortam değişse de iç koşullarını belirli sınırlar içinde tutmasına ne denir?
- A) Bütün dokuların aynı anda ölmesi
- B) Homeostazi
- C) Yalnız fiziksel büyüklük artışı
- D) Kesintisiz eşeysiz bölünme
- E) Organik besinin sentezlenmesi
Doğru cevap: B
Çözüm: Homeostazi; sıcaklık, su dengesi ve pH gibi iç ortam özelliklerinin uygun aralıklarda korunmasıdır.
Canlılarda gerçekleşen yapım ve yıkım tepkimelerinin tümüne verilen ad hangisidir?
- A) Yalnız üreme döngüsü
- B) Sadece pasif su taşınımı
- C) Bir organizmanın dış görünüşü
- D) Metabolizma
- E) Popülasyonun tür çeşitliliği
Doğru cevap: D
Çözüm: Metabolizma; enerji ve madde dönüşümünü içeren anabolik yapım ve katabolik yıkım tepkimelerinin tümüdür.
Basit moleküllerden daha karmaşık moleküller sentezlenmesi hangi süreçtir?
- A) Katabolik parçalanma olayı
- B) Yalnız mekanik öğütme
- C) Anabolizma (yapım)
- D) Buharlaşma ile ayrışma
- E) Sadece idrarla boşaltım
Doğru cevap: C
Çözüm: Anabolizmada küçük yapı taşlarından daha büyük moleküller oluşturulur; protein sentezi buna örnek verilebilir.
Büyük moleküllerin daha küçük moleküllere ayrılması metabolizmanın hangi yönüdür?
- A) Katabolizma (yıkım)
- B) Yeni dokuların birleşmesi
- C) Bütün enzimlerin denatürasyonu
- D) Tür içi eşleşme davranışı
- E) Biyolojik sınıflandırma faaliyeti
Doğru cevap: A
Çözüm: Katabolizma, karmaşık moleküllerin parçalanmasını kapsar; tepkimelerde uygun koşullarda enerji açığa çıkabilir.
Organik besinini dışarıdan hazır almak yerine inorganik maddelerden üreten canlıya ne denir?
- A) Zorunlu heterotrof tüketici
- B) Yalnız saprofit ayrıştırıcı
- C) Sadece parazit hayvan
- D) Beslenmeyen cansız yapı
- E) Ototrof canlı
Doğru cevap: E
Çözüm: Ototrof canlılar fotosentez ya da kemosentez gibi süreçlerle inorganik kaynaklardan organik madde üretebilir.
Hazır organik maddeleri çevresinden alarak beslenen canlıların beslenme biçimi hangisidir?
- A) Sadece fotosentezle besin üretimi
- B) Heterotrof beslenme
- C) Yalnız inorganik karbon sabitleme
- D) Sürekli foton yayarak beslenme
- E) Besinsiz yaşamı sürdürme
Doğru cevap: B
Çözüm: Heterotroflar ihtiyaç duydukları organik karbonu diğer canlılardan veya onların ürettiği organik maddelerden sağlar.
Hücrelerin kullanabileceği enerjinin aktarılmasında doğrudan görev yapan molekül hangisidir?
- A) Yalnız moleküler oksijen gazı
- B) Sadece selüloz polimeri
- C) Her koşulda DNA çift sarmalı
- D) ATP
- E) Saf mineral tuz kristali
Doğru cevap: D
Çözüm: ATP, hücresel enerji aktarımında doğrudan kullanılan moleküldür; enerji gerektiren olaylarla eşleştirilir.
Bir bitkinin ışığa doğru büyümesi canlıların hangi ortak özelliğini örneklendirir?
- A) Tüm canlılarda aynı vücut şekli
- B) Yalnız cansız kristallerin çoğalması
- C) Uyarılara tepki verme
- D) Genetik bilginin bütünüyle yok olması
- E) Canlıların enerjiye ihtiyaç duymaması
Doğru cevap: C
Çözüm: Işık bir çevresel uyarandır; sürgünün ışık yönüne büyümesi canlıların çevresel değişimlere yanıt verebildiğini gösterir.
Canlıda bulunan fazla veya zararlı metabolik maddelerin uzaklaştırılması hangi ortak işleve örnektir?
- A) Boşaltım
- B) Dış döllenme olayının başlaması
- C) Organizmaların tür adı alması
- D) Hücresel besin biriktirmenin durması
- E) Yaşam alanının haritalanması
Doğru cevap: A
Çözüm: Boşaltım, metabolik süreçlerin oluşturduğu atıkların veya fazlalıkların uzaklaştırılmasını sağlayan yaşamsal işlevdir.
Bir organizmanın hücre sayısının artması veya hücrelerinin büyümesi hangi ortak özellik ile ilişkilidir?
- A) Yalnız kalıtsal varyasyon
- B) Sadece aktif yer değiştirme
- C) Türler arası çiftleşme
- D) Mineralin kimyasal bozunması
- E) Büyüme
Doğru cevap: E
Çözüm: Büyüme tek hücrelilerde hacimsel, çok hücrelilerde çoğunlukla hücre sayısı ve boyut artışıyla gerçekleşebilir.
Bir canlının yaşam sürecinde yapı ve işlev bakımından olgunlaşması ne olarak adlandırılır?
- A) Isı alışverişinin tamamen kesilmesi
- B) Gelişme
- C) Bütün hücrelerin aynı anda erimesi
- D) Yaşanan yerin enlem değişimi
- E) Organik maddenin yalnız kristallenmesi
Doğru cevap: B
Çözüm: Gelişme, niceliksel büyümeden farklı olarak yapı ve görevlerdeki değişimi ve olgunlaşmayı kapsar.
Yeni bireylerin meydana getirilmesi canlıların hangi özelliğidir?
- A) Proteinlerin hidrolizi
- B) Yalnız hücre zarı seçiciliği
- C) Oksijenin suda çözünmesi
- D) Üreme
- E) Canlıların sınıflandırılması
Doğru cevap: D
Çözüm: Üreme türün devamlılığına katkı sağlar; tek bir bireyin yaşamını sürdürmesi için her zaman zorunlu değildir.
Kalıtsal bilginin kuşaktan kuşağa aktarılmasında temel rol oynayan molekül hangisidir?
- A) Yalnız depolanan trigliserit
- B) Saf karbondioksit molekülü
- C) DNA
- D) İnorganik kalsiyum karbonat
- E) Sadece oksijen atomu
Doğru cevap: C
Çözüm: Hücresel canlılarda kalıtsal bilgi DNA üzerinde kodlanır; bölünme ve üreme süreçlerinde aktarılabilir.
Bir canlı türünde kuşaklar boyunca kalıtsal özelliklerin değişebilmesi hangi kavramla ilişkilidir?
- A) Evrim
- B) Tek bir bireyin günlük terlemesi
- C) Sadece suyun kaynama süreci
- D) Yalnız anlık kalp atımı
- E) Mekanik kaya aşınması
Doğru cevap: A
Çözüm: Evrim, popülasyonların kalıtsal özelliklerinin kuşaklar boyunca değişmesiyle ilgilidir; bireyin günlük tepkisi değildir.
Bilimsel araştırmada sınanabilir geçici açıklamaya ne ad verilir?
- A) Her koşulda kesinleşmiş dogma
- B) Değişkenlerin rastgele adı
- C) Ölçümden bağımsız kişisel slogan
- D) Yalnız deney raporunun kapağı
- E) Hipotez
Doğru cevap: E
Çözüm: Hipotez gözlem ve bilgiye dayanarak kurulur, gözlem veya deneyle sınanabilir ve yeni kanıtlarla değiştirilebilir.
Deneyde araştırmacının bilinçli olarak değiştirdiği değişken hangisidir?
- A) Sonuçta ölçülen bağımlı değişken
- B) Bağımsız değişken
- C) Değişmeden tutulan kontrol değişkeni
- D) Deney sonunda çıkan hata payı
- E) Yalnız örneklem büyüklüğü
Doğru cevap: B
Çözüm: Bağımsız değişken deneyde etkisi araştırılmak üzere düzenlenir; bağımlı değişken bu değişime bağlı olarak ölçülür.
Bir araştırmada gözlenen veya ölçülen sonuç hangi değişkendir?
- A) Deneyi başlatan araştırmacı adı
- B) Deneyde sabit tutulan ortam
- C) Yalnız veri tablosunun başlığı
- D) Bağımlı değişken
- E) Hipotezin önceden seçilmiş doğruluğu
Doğru cevap: D
Çözüm: Bağımlı değişken, bağımsız değişkene tepki olarak değişip değişmediği gözlenen veya ölçülen sonuçtur.