Canlıların ortak özelliklerine ve akrabalıklarına göre gruplandırılması hangi bilimsel çalışmadır?
- A) Yalnız canlıların ağırlığını ölçme
- B) Protein moleküllerini parçalama
- C) Biyolojik sınıflandırma
- D) Hücrede ATP sentezini durdurma
- E) Organizmanın günlük besin hesabı
Doğru cevap: C
Çözüm: Sınıflandırma canlıların çeşitliliğini düzenlemeye, tanımlamaya ve canlılar arasındaki akrabalıkları araştırmaya yardımcı olur.
Sınıflandırmada türleri tanımlama ve adlandırma ile yakından ilgili disiplin hangisidir?
- A) Taksonomi
- B) Kayaçların yaşını ölçen jeokronoloji
- C) Havanın basıncını inceleyen meteoroloji
- D) Yalnız kas kasılmasını inceleyen fizyoloji
- E) Saf maddelerin kaynama noktasını ölçme
Doğru cevap: A
Çözüm: Taksonomi canlıların tanınması, adlandırılması ve sınıflandırılmasıyla ilgilenir; sistematik evrimsel ilişkileri de kapsayan daha geniş bir yaklaşımdır.
İkili adlandırmada ilk yazılan kelime aşağıdakilerden hangisini gösterir?
- A) Habitatın sıcaklık sınıfını
- B) Canlının birey sayısını
- C) Ailenin Türkçe ortak adını
- D) Bulunduğu ülkenin kodunu
- E) Cins adını
Doğru cevap: E
Çözüm: İkili bilimsel adlandırmada ilk kelime cins adıdır ve büyük harfle başlar; ikinci kelime küçük harfle yazılan tanımlayıcı addır.
Homo sapiens bilimsel adındaki Homo sözcüğü neyi belirtir?
- A) Türün bulunduğu biyomu
- B) Cinsi
- C) Canlının beslenme biçimini
- D) Takımın bütün üyelerini
- E) Evrimleşmenin tarihini
Doğru cevap: B
Çözüm: Homo cins adıdır; sapiens ikinci tanımlayıcı sözcüktür. İki sözcük birlikte türün bilimsel adını oluşturur.
İkili adlandırmada cins adının ilk harfi nasıl yazılır?
- A) Sayıyla başlayan bir kod olarak
- B) Her zaman üç küçük harfle
- C) Yalnız Roma rakamıyla
- D) Büyük harfle
- E) Küçük harf kullanılması zorunlu olarak
Doğru cevap: D
Çözüm: Bilimsel ikili adlandırmada cins adı büyük harfle, onu izleyen tür tanımlayıcısı küçük harfle başlar.
Sınıflandırmadaki temel ve en dar geleneksel kategori hangisidir?
- A) Üst âlem kategorisi
- B) Âlem kategorisi
- C) Tür kategorisi
- D) Şube veya bölüm kategorisi
- E) Sınıf kategorisi
Doğru cevap: C
Çözüm: Tür, geleneksel taksonomide temel birimdir; üst kategoriler giderek daha fazla farklı türü ve grubu birleştirir.
Aşağıdaki taksonomik kategorilerden hangisi cinsin hemen üstündedir?
- A) Familya kategorisi
- B) Cinsin altında bulunan tür düzeyi
- C) Takımdan da geniş olan âlem düzeyi
- D) Takımın üstünde bulunan sınıf düzeyi
- E) Âlemin de üstündeki domain düzeyi
Doğru cevap: A
Çözüm: Geleneksel sıra üstten alta âlem, şube/bölüm, sınıf, takım, familya, cins ve tür şeklindedir; cinsin üstünde familya bulunur.
İki canlının bilimsel adları Panthera leo ve Panthera tigris ise hangi sonuç kesin çıkar?
- A) Her iki canlının aynı biyolojik türde olduğu kesinleşir.
- B) Canlıların farklı familyalara ait olduğu zorunludur.
- C) İki canlı aynı cins içinde farklı türler olarak adlandırılmıştır.
- D) Birinin bakteri diğerinin arke olduğu gösterilir.
- E) İki canlının bütün kromozomları özdeştir.
Doğru cevap: C
Çözüm: İkili adlandırmada ilk kelime cinsi gösterir. Panthera ortak olduğundan cinsleri aynı, ikinci kelimeler farklı olduğundan türleri ayrıdır.
Felis catus ve Canis lupus bilimsel adları için hangisi kesin olarak doğrudur?
- A) Cins adları farklıdır; tür adları da farklıdır.
- B) İkisi de Felis cinsinin üyeleridir.
- C) İkinci kelimeleri aynı olduğu için aynı türdürler.
- D) Her iki tür zorunlu olarak aynı ekosistemde bulunur.
- E) Farklı cins olmaları farklı üst âlem gerektirir.
Doğru cevap: A
Çözüm: İlk sözcükler Felis ve Canis olduğundan cinsler farklıdır; iki sözcüğün tamamı da aynı olmadığı için tür adları farklıdır.
Âlemden türe doğru gidildikçe genellikle hangi değişim beklenir?
- A) Kapsanan bütün türlerin sayısı zorunlu artar.
- B) Akrabalık ölçütlerinin anlamı tamamen yok olur.
- C) Her basamakta canlıların kromozom sayısı iki katına çıkar.
- D) Grup genişlerken bütün bireyler aynı tür olur.
- E) Kapsanan canlı sayısı azalır, ortak özelliklerin oranı artar.
Doğru cevap: E
Çözüm: Taksonomik hiyerarşide tür düzeyine indikçe gruplar daralır; bireyler arasında daha yakın akrabalık ve daha çok ortak özellik beklenir.
Familyadan takıma çıkıldığında sınıflandırmanın kapsamı hakkında hangi ifade doğrudur?
- A) Her zaman aynı tek birey tanımlanır.
- B) Daha geniş bir taksonomik gruba geçilir.
- C) Takım yalnız bir hücrenin parçasıdır.
- D) Daha alt düzey olan türe inilir.
- E) Cins sayısı zorunlu olarak sıfıra düşer.
Doğru cevap: B
Çözüm: Familya takımın altında yer alır; takıma çıkmak daha çok familyayı ve dolayısıyla daha geniş bir canlı grubunu kapsayabilir.
Dış görünüşleri benzer olan iki canlının filogenetik akrabalığını daha güvenilir belirlemeye ne yardımcı olur?
- A) Yalnız yaşadıkları ilin sıcaklık ortalaması
- B) İkisine aynı yerel ismin verilmesi
- C) Sadece bedenlerinin aynı renge boyanması
- D) DNA dizilerinin ve homolog yapıların karşılaştırılması
- E) Tek başına ağırlıklarının eşit olması
Doğru cevap: D
Çözüm: DNA/protein dizileri ve ortak atadan kalma homolog özellikler, yüzeysel dış benzerlikten daha güvenilir evrimsel ipuçları sağlayabilir.
Homolog organların sınıflandırmada önemli görülmesinin nedeni nedir?
- A) Mutlaka bütün homolog yapıların aynı görevi yapması
- B) Her homolog organın yalnız bakterilerde bulunması
- C) Ortak atadan gelen yapısal kökeni yansıtmaları
- D) Canlıların rastgele seçilen renkleriyle belirlenmeleri
- E) Tek görevli bütün yapıların aynı kökenden gelmesi
Doğru cevap: C
Çözüm: Homolog yapılar farklı işlevlere uyarlanmış olsalar bile ortak atadan miras kalan temel kökenlerini paylaşabilir.
Kuş kanadı ile böcek kanadının uçma işlevi benzer olsa da kökenleri farklıysa hangi kavram uygulanır?
- A) Analog yapı örneği
- B) Birebir homolog organ zorunluluğu
- C) Aynı tür olmanın kesin kanıtı
- D) Sınıflandırmanın tür basamağı
- E) Genetik kodun tamamının eşitliği
Doğru cevap: A
Çözüm: Analog yapılar benzer işlevi farklı evrimsel kökenlerle kazanabilir; benzer görev tek başına yakın akrabalık kanıtlamaz.
İki tür aynı cins, üçüncü bir tür aynı familya fakat farklı cins içinde yer alıyorsa en güvenli yorum hangisidir?
- A) Üç türün bütün genleri ve fenotipleri birebir aynıdır.
- B) Üçüncü tür başka üst âleme ait olmalıdır.
- C) İlk iki türün sınıflandırmada daha dar ortak taksonu vardır.
- D) Aynı familyada bulunmak tür düzeyinde özdeşliktir.
- E) İlk iki tür farklı cinslerde sınıflandırılmıştır.
Doğru cevap: C
Çözüm: Aynı cins, aynı familyadan daha dar bir sınıflandırma ortaklığıdır; bu durum ilk iki türün daha yakın taksonomik ilişkisini destekler.
Aynı cinste bulunan iki canlının biyolojik tür kavramına göre farklı tür olmasını destekleyen temel bulgu hangisidir?
- A) Doğal koşullarda birbirleriyle verimli döl oluşturamamaları
- B) İkisinin de kromozomlarda DNA taşıması
- C) Aynı organların pek çoğuna sahip olmaları
- D) Birbirleriyle aynı üst âlemde bulunmaları
- E) Genetik kodun genel kurallarını paylaşmaları
Doğru cevap: A
Çözüm: Biyolojik tür kavramı eşeyli üreyen birçok canlıda doğal koşullarda verimli döl verebilme ve üreme izolasyonu üzerinden değerlendirilir.
Aynı türün iki popülasyonu yalnız farklı renkler gösteriyorsa hangisi kesin olarak söylenemez?
- A) Renk farkının kalıtsal varyasyondan kaynaklanabileceği
- B) Yaşam alanlarının fenotipi etkileyebileceği
- C) Ortak tür özelliklerinin korunabileceği
- D) Bireyler arasında doğal çeşitlilik bulunabileceği
- E) Sırf renk farklılığına dayanarak iki ayrı tür oldukları
Doğru cevap: E
Çözüm: Fenotip farklılığı tek başına tür ayrımı için kesin kanıt değildir; üreme, genetik ve filogenetik bilgilerle birlikte değerlendirilmelidir.
Bir bilimsel adda cins ortak, ikinci sözcük farklı olduğunda hangi sonuç zorunludur?
- A) İki sözcüğün de familya adı olduğu kesinleşir.
- B) İkili adlandırmayla ifade edilen iki farklı tür adı vardır.
- C) Aynı cins adına rağmen farklı üst âleme yerleştirilirler.
- D) İkinci sözcük farklıysa kromozom sayıları mutlaka farklıdır.
- E) Cins ortaksa iki canlı kesinlikle genetik açıdan özdeştir.
Doğru cevap: B
Çözüm: Cins adı aynı olsa da iki kelimelik bilimsel adın tamamı farklıysa iki farklı tür adı belirtilir; genetik benzerlik derecesi ayrıca incelenir.
Bir filogenetik ağaçta A ve B aynı en yakın ortak ata düğümünden ayrılırken C daha önce ayrılmışsa hangi ifade uygundur?
- A) C günümüzde yaşayan tek gerçek atadır.
- B) A ve B mutlaka birbirinin doğrudan atasıdır.
- C) Ağacın sayfa üzerindeki sağ-sol sırası genetik uzaklığın tek ölçütüdür.
- D) Gösterilen ağaca göre A ile B kardeş soy olarak değerlendirilir.
- E) Üç canlı da zorunlu olarak tek biyolojik türdür.
Doğru cevap: D
Çözüm: A ve B’nin en yakın ortak ata düğümü paylaşması kardeş soy olduklarını destekler; dalların sırayla çizilmesi tek başına akrabalığı değiştirmez.
Bir filogenetik ağacın bir düğümü etrafında dallar döndürülerek çizim değiştirilirse hangi özellik korunur?
- A) Mutlaka bütün canlıların tür adlarının değişmesi
- B) Genetik kodun her dalda yeniden yazılması
- C) Dalların ortak ata ilişkilerinden oluşan topolojisi
- D) Ağacın farklı bir evrimsel tarihe dönüşmesi
- E) En yakın akraba çiftlerinin zorunlu değişmesi
Doğru cevap: C
Çözüm: Düğüm çevresinde dalların görsel yerini değiştirmek ortak ata–soy ilişkilerini değiştirmez; önemli olan dallanmanın yapısıdır.