Mantarların enerji ve karbon kaynağı sağlama biçimi hangisidir?
- A) Kloroplastla zorunlu ışık bağımlı ototrofluk
- B) Gövdesinde yalnız madensel demir depolama
- C) Ribozomsuz hücrelerde fotosentez yapma
- D) Organik maddeleri dış ortamda parçalayarak emmeye dayalı heterotrofluk
- E) Bütün mantarların avlarını ağızla yutması
Doğru cevap: D
Çözüm: Mantarlar organik maddelerden yararlanır; çoğu, enzimleri dışarı salgılayıp parçalanan besinleri emerek beslenir.
Bitki ve hayvan hücrelerinin ortak temel yapısı hangisidir?
- A) Her ikisinde de selüloz hücre çeperi bulunması
- B) İkisinin de bakteriye ait nükleoit taşıması
- C) Zarla çevrili çekirdeğe sahip olmaları
- D) Hayvanların kloroplast içermesinin zorunlu olması
- E) Bitkilerin ribozomsuz olması
Doğru cevap: C
Çözüm: Bitki ve hayvanlar ökaryottur; her ikisinde de zarla çevrili çekirdek ve pek çok ortak hücresel yapı bulunur.
Omurgalı hayvanlarda vücudun eksenini destekleyen ayırt edici yapı hangisidir?
- A) Omurga yapısı
- B) Bitkisel lignin çeperi
- C) Mantarın kitin ağı
- D) Bakteride plazmit halkası
- E) Virüsün kapsid proteinleri
Doğru cevap: A
Çözüm: Omurgalıların temel ayırt edici anatomik özelliği omurgadır; omurgasız hayvanlarda omurga bulunmaz.
Virüslerin hücresel canlılardan ayrılan belirgin özelliği hangisidir?
- A) Bütün virüslerde çok sayıda mitokondri bulunması
- B) Virüslerin her koşulda hücre zarı üretmesi
- C) Virüslerin bağımsız protein sentezleyebilmesi
- D) Bütün virüslerin selüloz çeper taşıması
- E) Hücresel yapıya ve kendi ribozomlarına sahip olmamaları
Doğru cevap: E
Çözüm: Virüslerin kendi hücre ve ribozom düzeni yoktur; çoğalmak için konak hücrenin biyokimyasal sistemlerinden yararlanırlar.
Bir virüsün kalıtsal bilgisi hangi nükleik asit biçiminde olabilir?
- A) Yalnız kitin polisakkariti
- B) DNA veya RNA
- C) Sadece fosfolipit çift tabaka
- D) Hiçbir koşulda nükleik asit değil
- E) Yalnız peptidoglikan duvar
Doğru cevap: B
Çözüm: Virüslerin genomu DNA veya RNA olabilir; genel olarak tek virionda genetik materyal bunlardan birine dayanır.
Canlıları akrabalık ilişkilerine göre sınıflandırmayı amaçlayan yaklaşım hangisidir?
- A) Yalnız renk benzerliğine göre rastgele gruplama
- B) Bulunulan ülkenin posta koduna göre dizme
- C) Canlının günlük ağırlığını ölçme
- D) Filogenetik sınıflandırma
- E) Sadece alfabetik Türkçe ada göre ayırma
Doğru cevap: D
Çözüm: Filogenetik sınıflandırma ortak atadan gelme ve evrimsel akrabalık ilişkilerini araştırarak gruplar oluşturur.
Protistler hakkında modern sınıflandırma açısından hangi yaklaşım doğrudur?
- A) Bütün protistler sadece tek bir bakteriyel türdür.
- B) Çeşitli ökaryot soyları içerir; tek ve doğal bir akrabalık grubu sayılması sorunludur.
- C) Protistlerin hiçbirinde hücre çekirdeği bulunmaz.
- D) Tüm protistler yalnız çok hücreli kara bitkisidir.
- E) Protistlerin tamamı beslenme bakımından özdeştir.
Doğru cevap: B
Çözüm: Protist adı eğitimde çeşitli ökaryot canlıları kapsamak için kullanılır; modern filogenide bu canlıların tek bir doğal dal oluşturmadığı bilinir.
Virüslerin geleneksel hücresel canlı sınıflandırmasına alınmamasının önemli nedeni nedir?
- A) Bütün virüslerin büyük çekirdekli hücreler olması
- B) Virüslerin tamamının bitki çeperi taşıması
- C) Virüs genomunun hiçbir zaman bulunamaması
- D) Kendi hücresel metabolizma ve ribozom sistemlerinin olmaması
- E) Virüslerin kendi başına canlı bir dokuyu oluşturması
Doğru cevap: D
Çözüm: Virüsler hücre yapısına ve kendi ribozomlarına sahip değildir; çoğalmaları konak hücrenin sistemlerine bağımlıdır.
Bir virüsün kendini çoğaltabilmesi için genel olarak hangi koşul gerekir?
- A) Yalnız steril saf suda bağımsız ribozom üretmesi
- B) Hücre dışında zorunlu mitokondri oluşturması
- C) Uygun konak hücrenin biyokimyasal sistemlerinden yararlanması
- D) Kloroplastını kullanarak tek başına fotosentez yapması
- E) Peptidoglikan duvarla bağımsız mitoz yapması
Doğru cevap: C
Çözüm: Virüsler çoğalmak için konak hücreye gereksinim duyar; hücresel protein sentezi ve diğer makinelere bağımlıdır.
İkili adlandırmada Canis lupus adının italik ve doğru yazılışı hangi kurala uyar?
- A) Cins büyük, ikinci sözcük küçük harfle başlayacak biçimde yazılır.
- B) İki sözcüğün de yalnız tamamı büyük harfle yazılması gerekir.
- C) Önce familya sonra takım adı yazılması zorunludur.
- D) Tür tanımlayıcısının cins olmadan tek başına kullanılması esastır.
- E) Tür adı yalnız bulunduğu ülke dilinde oluşturulur.
Doğru cevap: A
Çözüm: Bilimsel tür adı cins ile küçük harfle başlayan ikinci tanımlayıcı sözcükten oluşur; basılı metinde genellikle italik yazılır.
Bir teşhis anahtarında “çeper var/yok” ve sonra “kloroplast var/yok” diye seçim yapılması hangi tekniğe örnektir?
- A) DNA’yı yalnız rastgele silmeye dayalı yönteme
- B) Yalnız popülasyon büyüklüğü hesabına
- C) Canlıları alfabetik sıralayan tesadüfi tabloya
- D) Bütün türleri aynı cins olarak adlandırmaya
- E) İkili ayrım kullanan dikotomik anahtara
Doğru cevap: E
Çözüm: Dikotomik anahtar her aşamada iki alternatif özelliği karşılaştırıp sonraki adıma yönlendirerek organizmayı tanımlamaya yardımcı olur.
Aynı familyaya yerleştirilen iki farklı cins için hangi ifade geçerlidir?
- A) Her iki cins mutlaka tek bir biyolojik türdür.
- B) Familya ortaklığı vardır, ancak cinsleri aynı değildir.
- C) Bu cinslerin aynı kromozom sayısına sahip olması şarttır.
- D) İki canlının farklı üst âlemlere ait olması zorunludur.
- E) Familya cinsin altında bulunan daha dar bir basamaktır.
Doğru cevap: B
Çözüm: Familya birden fazla cinsi içerebilir; cinsler farklı olsa da daha geniş bir taksonomik grupta ortaklaşırlar.
Canlıların benzer görünüşlerinin her zaman yakın akrabalık göstermemesinin nedeni hangisidir?
- A) Bütün morfolojik özelliklerin genetikten tamamen bağımsız olması
- B) Farklı türlerin hiçbir zaman aynı görevi yapan yapı taşımaması
- C) Çevrenin bir türün adını otomatik değiştirmesi
- D) Benzer çevre koşullarının bağımsız soyda benzer uyumlar oluşturabilmesi
- E) Ortak atanın bütün biyolojik izlerini yok etmesi
Doğru cevap: D
Çözüm: Yakınsak evrim sonucunda farklı soylar benzer işlev ve görünümler geliştirebilir; soy ilişkileri için moleküler ve homolog veriler önemlidir.
Aynı DNA bölgesinde iki tür arasında 4, başka iki tür arasında 22 baz farkı bulunursa hangi dikkatli yorum yapılabilir?
- A) İlk çiftin mutlaka aynı biyolojik türde olduğu kanıtlanır.
- B) Aynı koşullarda ilk çiftin incelenen bölgede dizisel benzerliği daha fazladır.
- C) İkinci çiftin kesinlikle ortak atası bulunmamaktadır.
- D) Tek gen bölgesiyle tüm evrim ağacı hatasız çizilebilir.
- E) Baz farkı çok olan canlılarda protein sentezi hiç olmaz.
Doğru cevap: B
Çözüm: Aynı uzunlukta karşılaştırılabilir dizilerde daha az fark daha yüksek yerel benzerlik gösterir; tür veya tüm genom akrabalığı için ek veri gerekir.
İki farklı tür farklı coğrafyalarda yaşıyor fakat aynı ekolojik görev nedeniyle benzer vücut biçimi geliştirmiş. Bu benzerlik hangi ilkeyle açıklanabilir?
- A) Her iki türün bir anda aynı cins adına dönüşmesiyle
- B) Biyolojik çeşitliliğin tamamen yok olmasıyla
- C) Bütün homolog organların görevlerinin değişmezliğiyle
- D) Yakınsak evrim ve analog benzerlik oluşumuyla
- E) Genetik bilginin canlılarda hiç bulunmamasıyla
Doğru cevap: D
Çözüm: Farklı soylar benzer seçilim baskıları altında benzer işlevsel özellikler kazanabilir; dış görünüş yakın akrabalığın tek ölçütü değildir.
Üç canlı sırasıyla aynı tür, aynı cins fakat farklı tür ve farklı cins fakat aynı familya ilişkisi taşıyorsa en dar ortak basamakları nasıl sıralanır?
- A) Âlem, takım, tür
- B) Cins, familya, sınıf
- C) Tür, cins, familya
- D) Familya, tür, takım
- E) Şube, cins, üst âlem
Doğru cevap: C
Çözüm: Aynı tür en dar ortak basamaktır; aynı cins farklı türlerde cins, farklı cins aynı familyada ise familya en dar ortak taksondur.
Mantar hücresinde kitin çeperi ve depo glikojen, bitkide selüloz çeperi ve nişasta bulunması hangi sonucu destekler?
- A) İki grup ökaryot olsa da çeper ve depo bileşenleri bakımından ayrılır.
- B) Her iki grup bakteriyel peptidoglikanla örtülüdür.
- C) Mantarların tamamı kloroplastlıdır.
- D) Bitki hücrelerinde hiçbir depo karbonhidratı oluşmaz.
- E) Mantarlar genetik bilgi olarak yalnız RNA taşır.
Doğru cevap: A
Çözüm: Bitki ve mantarlar ökaryottur fakat hücre çeperlerinde ve depo besinlerinde yaygın ayırt edici farklılıklar vardır.
Bir virüsün konak hücreye girmeden önce hücre dışında protein sentezleyememesi en doğrudan neyle açıklanır?
- A) Virüs genomunun her zaman çift zincirli DNA olmasıyla
- B) Virüslerin tamamının bitki hücresi olmasıyla
- C) Kapsit proteinlerinin genetik materyal içermemesiyle
- D) Virüslerin konak hücreyle hiçbir etkileşim kurmamasıyla
- E) Kendisine ait ribozom ve bağımsız hücresel protein sentez sistemi bulunmamasıyla
Doğru cevap: E
Çözüm: Virüsler kendi ribozomları olmadığından protein sentezi için konak hücrenin translasyon düzenine bağımlıdır.
Farklı üst âlemlerden seçilen bakteri, arke ve ökaryot hücrelerinin ortak özelliği hangisidir?
- A) Üç grubun tamamında zarlı çekirdek bulunması
- B) Genetik bilgi ve protein senteziyle ilişkili ribozom taşımaları
- C) Her hücrede fotosentetik kloroplast olması
- D) Bütün türlerde peptidoglikan çeper bulunması
- E) Her birinde zorunlu mitokondri bulunması
Doğru cevap: B
Çözüm: Üç üst âlemdeki hücresel canlılar DNA temelli kalıtsal bilgiye ve ribozomlara sahiptir; zarlı organeller yalnız ökaryotlarda bulunur.
Bir sınıflandırma çalışmasında “türleri yalnız bulundukları kıtaya göre ayırma” yaklaşımının temel sakıncası nedir?
- A) Kıtaların hiçbir zaman biyolojik araştırmayla ilişkili olmaması
- B) Canlıların dünyada birbirinden farklı habitatlarda yaşamaması
- C) Bütün türlerin sadece tek bir kıtada yaşamak zorunda olması
- D) Coğrafi dağılım tek başına evrimsel akrabalık ve tür sınırı göstermez.
- E) Sınıflandırmada genetik verilerin kullanılmasının yasak olması
Doğru cevap: D
Çözüm: Farklı akraba türler farklı coğrafyalarda yaşayabilir ve uzak akrabalar aynı yerde bulunabilir; filogeni için çoklu kanıt gerekir.