Canlıların ortak özelliklerine ve akrabalıklarına göre gruplandırılması hangi bilimsel çalışmadır?
- A) Yalnız canlıların ağırlığını ölçme
- B) Protein moleküllerini parçalama
- C) Biyolojik sınıflandırma
- D) Hücrede ATP sentezini durdurma
- E) Organizmanın günlük besin hesabı
Doğru cevap: C
Çözüm: Sınıflandırma canlıların çeşitliliğini düzenlemeye, tanımlamaya ve canlılar arasındaki akrabalıkları araştırmaya yardımcı olur.
Sınıflandırmada türleri tanımlama ve adlandırma ile yakından ilgili disiplin hangisidir?
- A) Taksonomi
- B) Kayaçların yaşını ölçen jeokronoloji
- C) Havanın basıncını inceleyen meteoroloji
- D) Yalnız kas kasılmasını inceleyen fizyoloji
- E) Saf maddelerin kaynama noktasını ölçme
Doğru cevap: A
Çözüm: Taksonomi canlıların tanınması, adlandırılması ve sınıflandırılmasıyla ilgilenir; sistematik evrimsel ilişkileri de kapsayan daha geniş bir yaklaşımdır.
İkili adlandırmada ilk yazılan kelime aşağıdakilerden hangisini gösterir?
- A) Habitatın sıcaklık sınıfını
- B) Canlının birey sayısını
- C) Ailenin Türkçe ortak adını
- D) Bulunduğu ülkenin kodunu
- E) Cins adını
Doğru cevap: E
Çözüm: İkili bilimsel adlandırmada ilk kelime cins adıdır ve büyük harfle başlar; ikinci kelime küçük harfle yazılan tanımlayıcı addır.
Homo sapiens bilimsel adındaki Homo sözcüğü neyi belirtir?
- A) Türün bulunduğu biyomu
- B) Cinsi
- C) Canlının beslenme biçimini
- D) Takımın bütün üyelerini
- E) Evrimleşmenin tarihini
Doğru cevap: B
Çözüm: Homo cins adıdır; sapiens ikinci tanımlayıcı sözcüktür. İki sözcük birlikte türün bilimsel adını oluşturur.
İkili adlandırmada cins adının ilk harfi nasıl yazılır?
- A) Sayıyla başlayan bir kod olarak
- B) Her zaman üç küçük harfle
- C) Yalnız Roma rakamıyla
- D) Büyük harfle
- E) Küçük harf kullanılması zorunlu olarak
Doğru cevap: D
Çözüm: Bilimsel ikili adlandırmada cins adı büyük harfle, onu izleyen tür tanımlayıcısı küçük harfle başlar.
Sınıflandırmadaki temel ve en dar geleneksel kategori hangisidir?
- A) Üst âlem kategorisi
- B) Âlem kategorisi
- C) Tür kategorisi
- D) Şube veya bölüm kategorisi
- E) Sınıf kategorisi
Doğru cevap: C
Çözüm: Tür, geleneksel taksonomide temel birimdir; üst kategoriler giderek daha fazla farklı türü ve grubu birleştirir.
Aşağıdaki taksonomik kategorilerden hangisi cinsin hemen üstündedir?
- A) Familya kategorisi
- B) Cinsin altında bulunan tür düzeyi
- C) Takımdan da geniş olan âlem düzeyi
- D) Takımın üstünde bulunan sınıf düzeyi
- E) Âlemin de üstündeki domain düzeyi
Doğru cevap: A
Çözüm: Geleneksel sıra üstten alta âlem, şube/bölüm, sınıf, takım, familya, cins ve tür şeklindedir; cinsin üstünde familya bulunur.
Canlıların üst âlem (domain) düzeyinde yerleştirildiği üç ana grup hangisidir?
- A) Bitki, Hayvan ve Mantar âlemleri
- B) Omurgalı, Omurgasız ve Böcekler
- C) Tek hücreli, Çok hücreli ve Koloni
- D) Fotosentez, Solunum ve Fermantasyon
- E) Bakteri, Arke ve Ökarya
Doğru cevap: E
Çözüm: Üç üst âlem sistemi Bacteria, Archaea ve Eukarya gruplarını temel alır; ilk iki grup prokaryot, sonuncusu ökaryottur.
Bakteriler hücre yapısı bakımından hangi grupta yer alır?
- A) Zarla çevrili çekirdekli mantarlar
- B) Prokaryot organizmalar
- C) Çok hücreli hayvan dokuları
- D) Kloroplastlı kara bitkileri
- E) Çekirdek porlu protistler
Doğru cevap: B
Çözüm: Bakterilerin zarla çevrili çekirdeği ve zarlı organelleri yoktur; DNA nükleoit bölgede bulunur ve ribozomları vardır.
Arkelerin temel hücre tipi hangisidir?
- A) Mitokondrili hayvan hücresi
- B) Selüloz çeperli kara bitkisi hücresi
- C) Kitin çeperli mantar hifi
- D) Çekirdeksiz prokaryot hücre
- E) Kloroplastlı çok hücreli alg hücresi
Doğru cevap: D
Çözüm: Arkeler prokaryot hücre yapısına sahiptir; bakterilerden bazı hücre zarı, hücre çeperi ve genetik özellikleriyle ayrılır.
Zarla çevrili çekirdeği bulunan canlıların üst âlemi hangisidir?
- A) Arke üst âleminin tüm türleri
- B) Bakteri üst âleminin tüm üyeleri
- C) Ökarya (Eukarya)
- D) Virüslerin kapsit grubu
- E) Prionların protein topluluğu
Doğru cevap: C
Çözüm: Ökarya üst âlemi zarla çevrili çekirdeğe sahip canlıları içerir; bitki, hayvan, mantar ve farklı protist soyları bu kapsamda ele alınır.
Mantarların hücre çeperinde yaygın olarak hangi madde bulunur?
- A) Kitin polisakkariti
- B) Bakterilere özgü peptidoglikan ağı
- C) Bitkilerde baskın selüloz lifleri
- D) Hayvan dokusundaki keratin
- E) Mitokondri matriksindeki ATP
Doğru cevap: A
Çözüm: Mantarların hücre çeperinde kitin yaygındır; fotosentez yapmazlar ve organik maddeleri emerek heterotrof beslenirler.
Bitkilerin birçok grubunda fotosentez için kullanılan temel organel hangisidir?
- A) Hayvan hücresindeki sentrozom
- B) Bakterinin nükleoit bölgesi
- C) Mantarın kitin çeperi
- D) Hücrenin protein sentezleyen ribozomu
- E) Kloroplast organeli
Doğru cevap: E
Çözüm: Çoğu yeşil bitki hücresinde kloroplast bulunur; fotosentez sayesinde ışık enerjisinden organik madde sentezlenebilir.
Hayvanlar âleminin genel beslenme biçimi hangisidir?
- A) Her türde zorunlu kloroplastlı ototrof beslenme
- B) Besinini diğer organizmalardan alan heterotrof beslenme
- C) Yalnız inorganik mineralle enerji üretimi
- D) Bütün türlerde hücre dışı fotosentez
- E) DNA taşımadan güneş enerjisiyle yaşama
Doğru cevap: B
Çözüm: Hayvanlar ökaryot ve genel olarak çok hücreli heterotroflardır; besinlerini dışarıdan alıp sindirerek kullanırlar.
Mantarların enerji ve karbon kaynağı sağlama biçimi hangisidir?
- A) Kloroplastla zorunlu ışık bağımlı ototrofluk
- B) Gövdesinde yalnız madensel demir depolama
- C) Ribozomsuz hücrelerde fotosentez yapma
- D) Organik maddeleri dış ortamda parçalayarak emmeye dayalı heterotrofluk
- E) Bütün mantarların avlarını ağızla yutması
Doğru cevap: D
Çözüm: Mantarlar organik maddelerden yararlanır; çoğu, enzimleri dışarı salgılayıp parçalanan besinleri emerek beslenir.
Bitki ve hayvan hücrelerinin ortak temel yapısı hangisidir?
- A) Her ikisinde de selüloz hücre çeperi bulunması
- B) İkisinin de bakteriye ait nükleoit taşıması
- C) Zarla çevrili çekirdeğe sahip olmaları
- D) Hayvanların kloroplast içermesinin zorunlu olması
- E) Bitkilerin ribozomsuz olması
Doğru cevap: C
Çözüm: Bitki ve hayvanlar ökaryottur; her ikisinde de zarla çevrili çekirdek ve pek çok ortak hücresel yapı bulunur.
Omurgalı hayvanlarda vücudun eksenini destekleyen ayırt edici yapı hangisidir?
- A) Omurga yapısı
- B) Bitkisel lignin çeperi
- C) Mantarın kitin ağı
- D) Bakteride plazmit halkası
- E) Virüsün kapsid proteinleri
Doğru cevap: A
Çözüm: Omurgalıların temel ayırt edici anatomik özelliği omurgadır; omurgasız hayvanlarda omurga bulunmaz.
Virüslerin hücresel canlılardan ayrılan belirgin özelliği hangisidir?
- A) Bütün virüslerde çok sayıda mitokondri bulunması
- B) Virüslerin her koşulda hücre zarı üretmesi
- C) Virüslerin bağımsız protein sentezleyebilmesi
- D) Bütün virüslerin selüloz çeper taşıması
- E) Hücresel yapıya ve kendi ribozomlarına sahip olmamaları
Doğru cevap: E
Çözüm: Virüslerin kendi hücre ve ribozom düzeni yoktur; çoğalmak için konak hücrenin biyokimyasal sistemlerinden yararlanırlar.
Bir virüsün kalıtsal bilgisi hangi nükleik asit biçiminde olabilir?
- A) Yalnız kitin polisakkariti
- B) DNA veya RNA
- C) Sadece fosfolipit çift tabaka
- D) Hiçbir koşulda nükleik asit değil
- E) Yalnız peptidoglikan duvar
Doğru cevap: B
Çözüm: Virüslerin genomu DNA veya RNA olabilir; genel olarak tek virionda genetik materyal bunlardan birine dayanır.
Canlıları akrabalık ilişkilerine göre sınıflandırmayı amaçlayan yaklaşım hangisidir?
- A) Yalnız renk benzerliğine göre rastgele gruplama
- B) Bulunulan ülkenin posta koduna göre dizme
- C) Canlının günlük ağırlığını ölçme
- D) Filogenetik sınıflandırma
- E) Sadece alfabetik Türkçe ada göre ayırma
Doğru cevap: D
Çözüm: Filogenetik sınıflandırma ortak atadan gelme ve evrimsel akrabalık ilişkilerini araştırarak gruplar oluşturur.