Canlıların yapısında miktarca genellikle en fazla bulunan inorganik bileşik hangisidir?
- A) Glikojen zincirleri
- B) Keratin proteinleri
- C) Su molekülleri
- D) Trigliserit molekülleri
- E) DNA nükleotitleri
Doğru cevap: C
Çözüm: Su hücre ve dokularda yaygın bir çözücü ve tepkime ortamıdır; birçok canlıda miktarca en bol bulunan bileşendir.
Canlıların yapısında bulunan aşağıdaki maddelerden hangisi inorganik kabul edilir?
- A) Kalsiyum iyonları içeren mineral tuzu
- B) Amino asitlerden oluşan polipeptit
- C) Glikoz birimlerinden kurulan nişasta
- D) Gliserol ve yağ asitlerinden oluşan yağ
- E) Nükleotitlerden oluşan RNA zinciri
Doğru cevap: A
Çözüm: Su, mineral tuzlar, asitler ve bazlar inorganik bileşiklere örnektir; protein, karbonhidrat ve yağlar organik bileşiklerdir.
Biyolojik ortamda çözünmüş maddelerin taşınmasını kolaylaştıran su özelliği hangisidir?
- A) Suyun tüm maddeleri kimyasal olarak yok etmesi
- B) Suyun hiçbir hidrojen bağı kurmaması
- C) Suyun her koşulda gaz hâlde bulunması
- D) Suyun yalnız yağları çözmesi
- E) Birçok polar ve iyonik maddeyi çözebilmesi
Doğru cevap: E
Çözüm: Su polar moleküler yapısı sayesinde pek çok iyonik ve polar maddeyi çözer ve bunların taşınmasına aracılık eder.
Hemoglobinin yapısında bulunarak oksijen taşınmasında rol alan element hangisidir?
- A) Yalnız iyot iyonu
- B) Demir elementi
- C) Saf silisyum kristali
- D) Sadece flor atomu
- E) Elementel neon gazı
Doğru cevap: B
Çözüm: Hemoglobinin hem grubundaki demir, oksijenin bağlanması ve taşınmasında görev alır; mineral dengesi yaşam için önemlidir.
Tiroid hormonlarının yapımında önemli rol oynayan mineral hangisidir?
- A) Yalnız sodyum metali
- B) Moleküler klor gazı
- C) Saf gümüş elementi
- D) İyot minerali
- E) Kristal kükürt parçacığı
Doğru cevap: D
Çözüm: İyot tiroid hormonlarının sentezinde gerekli bir elementtir; eksikliğinde tiroid işlevlerinde sorunlar oluşabilir.
Karbonhidratların temel yapı taşlarından biri hangisidir?
- A) Gliserolün yağ asidi esteri
- B) Proteinlerdeki peptit bağı
- C) Glikoz monosakkariti
- D) DNA’daki fosfodiester bağı
- E) Kalsiyum karbonat minerali
Doğru cevap: C
Çözüm: Glikoz bir monosakkarittir; daha büyük karbonhidratların oluşumunda kullanılabilir ve hücre için enerji kaynağı olabilir.
İki monosakkaritin birleşmesiyle oluşan karbonhidrat sınıfı hangisidir?
- A) Disakkaritler
- B) Yalnız polipeptitler
- C) İnorganik sülfatlar
- D) Trigliserit çeşitleri
- E) Steroit hormon sınıfı
Doğru cevap: A
Çözüm: Disakkaritler iki monosakkaritin glikozit bağıyla birleşmesinden oluşur; maltoz, laktoz ve sükroz örneklerdir.
Suyun öz ısısının yüksek olması canlıların yaşamı açısından hangi sonucu kolaylaştırır?
- A) Canlı vücudunun her koşulda hiç ısınmamasını
- B) Suyun bütün çözünmüş tuzları yok etmesini
- C) Çevre sıcaklığı değişse de ısının daha yavaş değişmesini
- D) Sıvı suyun her sıcaklıkta anında donmasını
- E) Bütün hücresel proteinlerin kendiliğinden sentezlenmesini
Doğru cevap: C
Çözüm: Suyun yüksek öz ısısı sıcaklık dalgalanmalarını sınırlar; organizmaların ve sucul ortamların ısıl dengelenmesine katkı verir.
Buzun sıvı suyun üzerinde yüzmesi suyun hangi özelliğiyle açıklanır?
- A) Donarken yoğunluğunun azalmasıyla
- B) Su donunca bütün hidrojen bağlarının yok olmasıyla
- C) Katılaşırken molekül kütlesinin ikiye katlanmasıyla
- D) Buzun atomlarının demire dönüşmesiyle
- E) Buzun yalnızca tuzdan oluşmasıyla
Doğru cevap: A
Çözüm: Su donduğunda hidrojen bağları daha açık bir örgü oluşturur; buzun yoğunluğu sıvı sudan küçük olduğu için yüzer.
Bitki köklerinden yapraklara suyun taşınmasında su moleküllerinin birbirini çekmesi hangi özellik olarak adlandırılır?
- A) Farklı yüzeylere tutunma olan adezyon
- B) Besinlerin parçalanması olan hidroliz
- C) Yağların parçalanması olan lipoliz
- D) Hücre bölünmesi olan mitoz
- E) Kohezyon
Doğru cevap: E
Çözüm: Kohezyon su molekülleri arasındaki çekimdir; adezyon ise suyun başka yüzeylere tutunmasıdır, birlikte taşınmaya katkı verebilir.
Amino asitlerin protein oluştururken aralarında bağ kurması sırasında genellikle hangi molekül açığa çıkar?
- A) Bütünüyle serbest moleküler azot oluşur.
- B) Su oluşur, dehidrasyon gerçekleşir.
- C) Her bağda yalnız yeni glikoz açığa çıkar.
- D) Ortamda daima üç oksijen molekülü üretilir.
- E) Peptit kurulurken amino asitler enerji olmadan kaybolur.
Doğru cevap: B
Çözüm: Bir amino asidin karboksil grubu ile diğerinin amino grubu arasındaki peptit bağı oluşurken su açığa çıkar.
Bir disakkaritin su kullanılarak iki monosakkarite ayrılması hangi tepkime türüdür?
- A) Bağ kuran dehidrasyon sentezi
- B) Işığa bağlı karbon sabitleme
- C) Suyun buharla damıtılması
- D) Hidroliz tepkimesi
- E) Polimerleşmeyen fiziksel süzme
Doğru cevap: D
Çözüm: Hidrolizde su bağın kopmasına katılır; dehidrasyonda yapı taşları birleşirken su açığa çıkar.
Bir öğrenci nişasta içeren besine iyot çözeltisi damlatınca mavi-siyah renk gözlüyor. Bu test en doğrudan neyi gösterir?
- A) Aynı örnekte mutlaka glikojen bulunduğunu
- B) Besinde bütün yağların tamamen yok olduğunu
- C) Besinde nişasta varlığını
- D) Tüm amino asitlerin serbest hâlde olduğunu
- E) Sıvının yalnız saf su içerdiğini
Doğru cevap: C
Çözüm: İyot, nişastayla karakteristik koyu renkli kompleks oluşturur; bu tepki nişasta için nitel bir göstergedir.
Glikoz ve fruktozun birleşmesiyle oluşan sükroz hangi karbonhidrat sınıfına girer?
- A) İki monomerli disakkarit
- B) Yapısal bir protein zinciri
- C) Üç yağ asidi taşıyan trigliserit
- D) Nükleik asit polimeri
- E) Tek fosfatlı nükleotit
Doğru cevap: A
Çözüm: Sükroz glikoz ve fruktozdan oluşan disakkarittir; iki monosakkarit dehidrasyonla birleşebilir.
Aynı sıcaklıkta 5 gram glikoz ve 5 gram nişasta tamamen parçalandığında hangi yorum daha uygundur?
- A) Nişasta gram başına yağdan daha fazla enerji verir.
- B) Glikoz yalnız protein olduğundan enerji sağlamaz.
- C) İkisi de karbonhidrat olduğundan yaklaşık benzer birim kütle enerji değerine sahiptir.
- D) Nişastanın yapısında hiç karbon atomu bulunmaz.
- E) Bütün karbonhidratlar mineral oldukları için enerji taşımaz.
Doğru cevap: C
Çözüm: Glikoz ve nişasta karbonhidratlardır; birim kütle başına enerji değerleri yaklaşık aynı gruptadır, yağlarınki daha yüksektir.
Bir deneyde aynı miktarda nişasta ve glikojen ayrı tüplere konuyor. İyotla koyu mavi renk yalnız birinde belirginleşiyor. En olası madde hangisidir?
- A) Belirgin mavi-siyah renk veren tüpte nişasta vardır.
- B) Böyle renk yalnız doymuş trigliseritten gelir.
- C) Koyu renk tüm proteinleri kesin olarak gösterir.
- D) İyot reaksiyonuyla yalnız DNA ayrıştırılır.
- E) Mavi renk karışımdaki suyun yok olduğunu ispatlar.
Doğru cevap: A
Çözüm: İyot nişastanın özellikle amiloz yapısıyla mavi-siyah renk verir; glikojen aynı karakteristik sonucu vermez.
20 glikoz monomerinin doğrusal dehidrasyonla tek polisakkarit zinciri oluşturduğu varsayılırsa kaç su molekülü açığa çıkar?
- A) 20 adet su molekülü
- B) 21 adet su molekülü
- C) 40 adet su molekülü
- D) 10 adet su molekülü
- E) 19 adet su molekülü
Doğru cevap: E
Çözüm: Doğrusal zincirde n monomer n−1 bağla birleşir; her glikozit bağı kurulurken bir su ayrılır, 20−1=19 olur.
Bir disakkarit tam hidroliz edildiğinde oluşan toplam monosakkarit sayısı ile gereken su molekülü sayısı sırasıyla kaçtır?
- A) 1 monosakkarit ve 2 su
- B) 2 monosakkarit ve 1 su
- C) 2 monosakkarit ve 2 su
- D) 3 monosakkarit ve 1 su
- E) 1 monosakkarit ve 1 su
Doğru cevap: B
Çözüm: Disakkaritin iki monomeri arasında tek glikozit bağı vardır; tam hidrolizde bir suyla bağ kopar ve iki monosakkarit oluşur.
Bir trigliserit gliserol ile üç yağ asidinden sentezlenirken kaç ester bağı kurulur ve kaç su açığa çıkar?
- A) İki peptit bağı ve bir su
- B) Üç glikozit bağı ve iki su
- C) Bir fosfodiester bağı ve dört su
- D) Üç ester bağı ve üç su molekülü
- E) Dört hidrojen bağı ve sıfır su
Doğru cevap: D
Çözüm: Gliserolün üç hidroksil grubu, üç yağ asidiyle esterleşerek üç ester bağı ve üç su oluşmasını sağlar.
Bir karbonhidrat polimerinin yapı ve depo görevi birlikte değerlendirildiğinde doğru eşleştirme hangisidir?
- A) Glikojen bitki çeperi; selüloz hayvan deposu; nişasta enzim
- B) Selüloz insan karaciğer deposu; glikojen bitki çeperi; nişasta DNA
- C) Selüloz yapısal; nişasta bitkisel depo; glikojen hayvansal depo
- D) Nişasta peptit yapısı; selüloz steroit; glikojen mineral
- E) Üçü de nükleik asit olup aynı kalıtsal görevi görür
Doğru cevap: C
Çözüm: Selüloz bitki çeperine destek verir; nişasta bitkilerde, glikojen hayvanlarda başlıca depo polisakkaritlerdir.