Bitkilerde glikozun depo edildiği yaygın polisakkarit hangisidir?
- A) Hayvansal depo glikojen
- B) Hayvanlarda bulunan kitin
- C) Hücre zarındaki kolesterol
- D) Kas proteinlerinden aktin
- E) Nişasta
Doğru cevap: E
Çözüm: Nişasta bitkilerde başlıca depo polisakkarittir; glikoz birimlerinden meydana gelir ve gerektiğinde parçalanabilir.
Hayvanlarda karaciğer ve kaslarda depolanabilen polisakkarit hangisidir?
- A) Bitkisel destek selülozu
- B) Glikojen
- C) Bakteri duvarı peptidoglikanı
- D) Yumurta akı albumini
- E) Kandaki hemoglobin proteini
Doğru cevap: B
Çözüm: Glikojen hayvanlarda glikozun depo biçimidir; karaciğer ve kaslar glikojen depolayabilir.
Bitki hücre çeperinde bol bulunan yapısal polisakkarit hangisidir?
- A) Hayvansal depo nişastası
- B) Kaslarda depolanan glikojen
- C) Polimerleşmiş trigliserit
- D) Selüloz
- E) DNA’nın deoksiriboz şekeri
Doğru cevap: D
Çözüm: Selüloz bitki hücre çeperinin önemli bir yapısal bileşenidir; insan sindirim enzimleri selülozu parçalayamaz.
Yağların yapısına katılan temel bileşenlerden biri hangisidir?
- A) Yalnız adenin bazı
- B) Serbest ribozom alt birimi
- C) Gliserol molekülü
- D) Nükleotit fosfat dizisi
- E) Hemoglobinin hem grubu
Doğru cevap: C
Çözüm: Trigliseritlerin yapısında bir gliserol omurgası ve üç yağ asidi bulunur; aralarında ester bağları oluşur.
Hücre zarındaki çift tabakanın başlıca lipit bileşeni hangisidir?
- A) Fosfolipit molekülleri
- B) Nişasta granülleri
- C) Kollajen lifleri
- D) Glikoz monomerleri
- E) Serbest DNA sarmalları
Doğru cevap: A
Çözüm: Fosfolipitler suyu seven baş ve sudan kaçınan kuyruk taşır; bu özellik çift tabaka oluşturmalarını sağlar.
Proteinlerin temel yapı taşı aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Yağ asidi esterleri
- B) Monosakkaritler
- C) Azotlu bazların tek başına dizilimi
- D) Kalsiyum fosfat kristalleri
- E) Amino asitler
Doğru cevap: E
Çözüm: Proteinler amino asitlerin peptit bağlarıyla bağlanması sonucunda oluşan polimerlerdir.
Protein sentezi sırasında iki amino asidi birleştiren bağın adı nedir?
- A) Glikozit bağı
- B) Peptit bağı
- C) Trigliseritteki ester bağı
- D) DNA zincirindeki hidrojen bağı
- E) Metaller arasındaki metalik bağ
Doğru cevap: B
Çözüm: Peptit bağı amino asitlerin karboksil ve amino grupları arasında oluşur; polipeptit zincirini kurar.
Karbonhidrat ve lipitlerin enerjice kıyaslanmasında gram başına daha yüksek enerji genellikle hangi gruptadır?
- A) Karbonhidratlar her zaman yağdan yaklaşık iki kat fazladır.
- B) Mineraller organik besinlerden daha fazla enerji verir.
- C) Vitaminler en yüksek kalorili depo maddeleridir.
- D) Su parçalanması besinlerin tümünden daha fazla enerji verir.
- E) Lipitler, gram başına daha yüksek enerji verir.
Doğru cevap: E
Çözüm: Yağlar gram başına yaklaşık 9 kcal, karbonhidratlar yaklaşık 4 kcal enerji sağlayabilir; bu nedenle lipitlerin enerji yoğunluğu yüksektir.
Doymuş yağ asidi ile doymamış yağ asidini ayıran temel yapısal ölçüt hangisidir?
- A) Yağ asidinin hiçbir karbon atomu taşımaması
- B) Karbon zincirinde C=C çift bağı bulunup bulunmaması
- C) Bütün doymuşların zorunlu olarak protein olması
- D) Doymamışların mutlaka DNA içeriyor olması
- E) Doymuşların yalnız fosfatlardan oluşması
Doğru cevap: B
Çözüm: Doymuş yağ asitlerinde karbonlar arasında çift bağ yoktur; doymamış yağ asitleri bir ya da daha fazla C=C bağı içerir.
Hücre zarında fosfolipitlerin sulu ortamda çift tabaka oluşturması hangi iki yapısal kısmın varlığıyla ilişkilidir?
- A) Yalnız iki adet deoksiriboz içeriyor olması
- B) Her molekülün tek başına bir DNA sarmalı olması
- C) Tümüyle apolar fosfat başı bulundurması
- D) Hidrofilik baş ile hidrofobik kuyruk taşıması
- E) Suyun bütün yağları atomlarına ayrıştırması
Doğru cevap: D
Çözüm: Fosfolipidin polar baş kısmı suyla, apolar kuyruk kısmı suyu dışlayarak etkileşir ve çift tabaka kendiliğinden düzenlenir.
Proteinlerin yüksek sıcaklıkta üç boyutlu yapısının bozulmasına ne denir?
- A) Nükleotitlerin eşlenmesi
- B) Polisakkaritin glikoza ayrılması
- C) Denatürasyon
- D) Hücrenin mitoz bölünmesi
- E) Enerji aktarımının fosforilasyonu
Doğru cevap: C
Çözüm: Denatürasyon proteinin işlevsel katlanmasının bozulmasıdır; primer amino asit dizisi her zaman parçalanmak zorunda değildir.
Aynı uzunlukta iki proteinin farklı işlev görmesine yol açabilecek temel etken hangisidir?
- A) Amino asitlerin türü ve dizilişinin farklı olması
- B) Her ikisinde atom bulunmaması
- C) Proteinlerin tamamının yalnız glikozdan yapılması
- D) Her proteinin aynı üç boyutlu yapıya zorunlu sahip olması
- E) Amino asit bağlarının yalnız metalik bağ olması
Doğru cevap: A
Çözüm: Amino asit dizilişi katlanmayı ve işlevi belirleyen temel etkenlerdendir; benzer uzunluktaki proteinler farklı olabilir.
Enzim miktarı sabitken substrat derişimi sürekli artırılırsa tepkime hızının bir noktadan sonra sabitlenmesi neden beklenir?
- A) Substratın her zaman enzimi kristal hâle çevirmesi
- B) ATP moleküllerinin yalnız büyümeyle yok olması
- C) Ortamdaki bütün suyun aniden gazlaşması
- D) Her enzimin yeni substratla zorunlu çoğalması
- E) Enzimlerin aktif bölgelerinin büyük ölçüde dolması
Doğru cevap: E
Çözüm: Belirli koşullarda enzimler substratla doygunluğa ulaşabilir; aktif bölgeler dolduğunda hız sınırlanır.
Bir bitki hücresinin zarındaki fosfolipitlerin başları hangi tarafa yönelir ve bunun nedeni nedir?
- A) Sulu hücre içi ve dışına; polar başların suyla etkileşmesi
- B) Yalnız zarın apolar merkezine; başların suyu itmesi
- C) Sadece çekirdek DNA’sına; başların kalıtsal olması
- D) Dışarıdaki oksijene; başların yalnız gaz çözmesi
- E) Kloroplast enzimlerine; zarın bütün lipitlerinin protein olması
Doğru cevap: A
Çözüm: Fosfolipitlerin hidrofilik başları sulu ortama, hidrofobik kuyrukları çift tabakanın apolar iç kısmına yönelir.
Bir proteindeki 35 amino asit tek ve dallanmamış polipeptit zinciri oluşturursa zincirde yaklaşık kaç peptit bağı bulunur?
- A) 35 peptit bağı
- B) 36 peptit bağı
- C) 70 peptit bağı
- D) 17 peptit bağı
- E) 34 peptit bağı
Doğru cevap: E
Çözüm: n amino asit tek doğrusal polipeptitte n−1 peptit bağı oluşturur; 35 amino asitte 34 bağ vardır.
Bir enzim 25°C’de yavaş, 37°C’de hızlı, 70°C’de kalıcı olarak işlevsiz hâle gelmiştir. Bu sonucu en iyi hangi açıklama destekler?
- A) Enzim 70°C’de her zaman daha fazla yeni enzim üretir.
- B) Yüksek ısı enzimin üç boyutlu yapısını bozmuş olabilir.
- C) 37°C enzimin bütün kovalent bağlarını yok eder.
- D) 25°C’de düşük hız enzimin mutlaka tamamen parçalandığını gösterir.
- E) Enzim etkinliği sıcaklıkla hiçbir koşulda ilişkili değildir.
Doğru cevap: B
Çözüm: Sıcaklık optimuma kadar tepkime hızını artırabilir; aşırı ısı denatürasyonla aktif bölgeyi bozarak kalıcı etkinlik kaybına yol açabilir.
Bir deneyde enzim miktarı sabitken substrat doygunluğuna ulaşılmıştır. Tepkime hızını artırmak için hangi değişiklik doğrudan etkili olabilir?
- A) Aynı enzime daha çok doymuş substrat eklemek
- B) Ortamı enzimi denatüre edecek kadar ısıtmak
- C) Etkinliği sıfırlayan kuvvetli inhibitör eklemek
- D) Uygun koşullarda aktif enzim miktarını artırmak
- E) Tüm enzimlerin aktif bölgesini kapatmak
Doğru cevap: D
Çözüm: Substrat doygunluğunda daha çok substrat hızı artırmayabilir; aktif enzim miktarının artması toplam katalitik kapasiteyi artırır.
Bir tepkimede enzim varken ve yokken oluşan ürün miktarı aynı dengede eşittir, ancak enzimli tüp dengeye daha hızlı ulaşır. Hangi yargı doğrudur?
- A) Enzim ürünlerin enerji içeriğini sonsuza kadar sıfırlamıştır.
- B) Enzimsiz ortamda enerji korunumu geçerli değildir.
- C) Enzim denge konumunu değiştirmeden tepkime hızını artırmıştır.
- D) Enzim başlangıçtaki bütün substratları kendine dönüştürmüştür.
- E) Enzim karşı tepkimeyi yalnız geri döndürülemez biçimde durdurmuştur.
Doğru cevap: C
Çözüm: Enzim aktivasyon enerjisini düşürerek ileri ve geri tepkimeleri hızlandırır; denge sabitini değiştirmez.
İki özdeş enzimden biri buzdolabında yavaşlamış, diğeri yüksek ısıda denatüre olmuştur. Sıcaklık normale döndüğünde ne beklenir?
- A) Soğukta yavaşlayan yeniden hızlanabilir; denatüre olan her zaman toparlanmayabilir.
- B) Her iki enzim kesinlikle aynı kalıcı DNA hasarını taşır.
- C) Soğukta yavaşlayan enzim mutlaka yapısal olarak tamamen parçalanmıştır.
- D) Aşırı ısıda denatürasyon yalnız substrat miktarını artırır.
- E) Enzim hızı sıcaklık normale dönse de hiçbir koşulda değişmez.
Doğru cevap: A
Çözüm: Düşük sıcaklıkta etkinlik genellikle geçici yavaşlar; yüksek sıcaklıktaki denatürasyon ise kalıcı yapısal bozulmaya neden olabilir.
Bir enzim reaksiyonunda pH 7’den 2’ye indirilince hız çok düşüyor; substrat derişimi değişmiyor. En uygun açıklama hangisidir?
- A) Substrat derişimi sabitken pH hiçbir etki gösteremez.
- B) Enzim bütün koşullarda aynı yük dağılımına sahiptir.
- C) pH yalnızca açığa çıkan ışığın rengini etkiler.
- D) Hız düşüşü mutlaka enzim miktarının artmasından doğar.
- E) pH değişimi enzimin aktif bölgesinin işleyişini bozmuş olabilir.
Doğru cevap: E
Çözüm: pH proteinlerde iyonlaşmayı ve katlanmayı etkileyebilir; optimum dışına çıkıldığında enzim-substrat etkileşimi azalabilir.