Suyun öz ısısının yüksek olması canlıların yaşamı açısından hangi sonucu kolaylaştırır?
- A) Canlı vücudunun her koşulda hiç ısınmamasını
- B) Suyun bütün çözünmüş tuzları yok etmesini
- C) Çevre sıcaklığı değişse de ısının daha yavaş değişmesini
- D) Sıvı suyun her sıcaklıkta anında donmasını
- E) Bütün hücresel proteinlerin kendiliğinden sentezlenmesini
Doğru cevap: C
Çözüm: Suyun yüksek öz ısısı sıcaklık dalgalanmalarını sınırlar; organizmaların ve sucul ortamların ısıl dengelenmesine katkı verir.
Buzun sıvı suyun üzerinde yüzmesi suyun hangi özelliğiyle açıklanır?
- A) Donarken yoğunluğunun azalmasıyla
- B) Su donunca bütün hidrojen bağlarının yok olmasıyla
- C) Katılaşırken molekül kütlesinin ikiye katlanmasıyla
- D) Buzun atomlarının demire dönüşmesiyle
- E) Buzun yalnızca tuzdan oluşmasıyla
Doğru cevap: A
Çözüm: Su donduğunda hidrojen bağları daha açık bir örgü oluşturur; buzun yoğunluğu sıvı sudan küçük olduğu için yüzer.
Bitki köklerinden yapraklara suyun taşınmasında su moleküllerinin birbirini çekmesi hangi özellik olarak adlandırılır?
- A) Farklı yüzeylere tutunma olan adezyon
- B) Besinlerin parçalanması olan hidroliz
- C) Yağların parçalanması olan lipoliz
- D) Hücre bölünmesi olan mitoz
- E) Kohezyon
Doğru cevap: E
Çözüm: Kohezyon su molekülleri arasındaki çekimdir; adezyon ise suyun başka yüzeylere tutunmasıdır, birlikte taşınmaya katkı verebilir.
Amino asitlerin protein oluştururken aralarında bağ kurması sırasında genellikle hangi molekül açığa çıkar?
- A) Bütünüyle serbest moleküler azot oluşur.
- B) Su oluşur, dehidrasyon gerçekleşir.
- C) Her bağda yalnız yeni glikoz açığa çıkar.
- D) Ortamda daima üç oksijen molekülü üretilir.
- E) Peptit kurulurken amino asitler enerji olmadan kaybolur.
Doğru cevap: B
Çözüm: Bir amino asidin karboksil grubu ile diğerinin amino grubu arasındaki peptit bağı oluşurken su açığa çıkar.
Bir disakkaritin su kullanılarak iki monosakkarite ayrılması hangi tepkime türüdür?
- A) Bağ kuran dehidrasyon sentezi
- B) Işığa bağlı karbon sabitleme
- C) Suyun buharla damıtılması
- D) Hidroliz tepkimesi
- E) Polimerleşmeyen fiziksel süzme
Doğru cevap: D
Çözüm: Hidrolizde su bağın kopmasına katılır; dehidrasyonda yapı taşları birleşirken su açığa çıkar.
Bir öğrenci nişasta içeren besine iyot çözeltisi damlatınca mavi-siyah renk gözlüyor. Bu test en doğrudan neyi gösterir?
- A) Aynı örnekte mutlaka glikojen bulunduğunu
- B) Besinde bütün yağların tamamen yok olduğunu
- C) Besinde nişasta varlığını
- D) Tüm amino asitlerin serbest hâlde olduğunu
- E) Sıvının yalnız saf su içerdiğini
Doğru cevap: C
Çözüm: İyot, nişastayla karakteristik koyu renkli kompleks oluşturur; bu tepki nişasta için nitel bir göstergedir.
Glikoz ve fruktozun birleşmesiyle oluşan sükroz hangi karbonhidrat sınıfına girer?
- A) İki monomerli disakkarit
- B) Yapısal bir protein zinciri
- C) Üç yağ asidi taşıyan trigliserit
- D) Nükleik asit polimeri
- E) Tek fosfatlı nükleotit
Doğru cevap: A
Çözüm: Sükroz glikoz ve fruktozdan oluşan disakkarittir; iki monosakkarit dehidrasyonla birleşebilir.
Karbonhidrat ve lipitlerin enerjice kıyaslanmasında gram başına daha yüksek enerji genellikle hangi gruptadır?
- A) Karbonhidratlar her zaman yağdan yaklaşık iki kat fazladır.
- B) Mineraller organik besinlerden daha fazla enerji verir.
- C) Vitaminler en yüksek kalorili depo maddeleridir.
- D) Su parçalanması besinlerin tümünden daha fazla enerji verir.
- E) Lipitler, gram başına daha yüksek enerji verir.
Doğru cevap: E
Çözüm: Yağlar gram başına yaklaşık 9 kcal, karbonhidratlar yaklaşık 4 kcal enerji sağlayabilir; bu nedenle lipitlerin enerji yoğunluğu yüksektir.
Doymuş yağ asidi ile doymamış yağ asidini ayıran temel yapısal ölçüt hangisidir?
- A) Yağ asidinin hiçbir karbon atomu taşımaması
- B) Karbon zincirinde C=C çift bağı bulunup bulunmaması
- C) Bütün doymuşların zorunlu olarak protein olması
- D) Doymamışların mutlaka DNA içeriyor olması
- E) Doymuşların yalnız fosfatlardan oluşması
Doğru cevap: B
Çözüm: Doymuş yağ asitlerinde karbonlar arasında çift bağ yoktur; doymamış yağ asitleri bir ya da daha fazla C=C bağı içerir.
Hücre zarında fosfolipitlerin sulu ortamda çift tabaka oluşturması hangi iki yapısal kısmın varlığıyla ilişkilidir?
- A) Yalnız iki adet deoksiriboz içeriyor olması
- B) Her molekülün tek başına bir DNA sarmalı olması
- C) Tümüyle apolar fosfat başı bulundurması
- D) Hidrofilik baş ile hidrofobik kuyruk taşıması
- E) Suyun bütün yağları atomlarına ayrıştırması
Doğru cevap: D
Çözüm: Fosfolipidin polar baş kısmı suyla, apolar kuyruk kısmı suyu dışlayarak etkileşir ve çift tabaka kendiliğinden düzenlenir.
Proteinlerin yüksek sıcaklıkta üç boyutlu yapısının bozulmasına ne denir?
- A) Nükleotitlerin eşlenmesi
- B) Polisakkaritin glikoza ayrılması
- C) Denatürasyon
- D) Hücrenin mitoz bölünmesi
- E) Enerji aktarımının fosforilasyonu
Doğru cevap: C
Çözüm: Denatürasyon proteinin işlevsel katlanmasının bozulmasıdır; primer amino asit dizisi her zaman parçalanmak zorunda değildir.
Aynı uzunlukta iki proteinin farklı işlev görmesine yol açabilecek temel etken hangisidir?
- A) Amino asitlerin türü ve dizilişinin farklı olması
- B) Her ikisinde atom bulunmaması
- C) Proteinlerin tamamının yalnız glikozdan yapılması
- D) Her proteinin aynı üç boyutlu yapıya zorunlu sahip olması
- E) Amino asit bağlarının yalnız metalik bağ olması
Doğru cevap: A
Çözüm: Amino asit dizilişi katlanmayı ve işlevi belirleyen temel etkenlerdendir; benzer uzunluktaki proteinler farklı olabilir.
Enzim miktarı sabitken substrat derişimi sürekli artırılırsa tepkime hızının bir noktadan sonra sabitlenmesi neden beklenir?
- A) Substratın her zaman enzimi kristal hâle çevirmesi
- B) ATP moleküllerinin yalnız büyümeyle yok olması
- C) Ortamdaki bütün suyun aniden gazlaşması
- D) Her enzimin yeni substratla zorunlu çoğalması
- E) Enzimlerin aktif bölgelerinin büyük ölçüde dolması
Doğru cevap: E
Çözüm: Belirli koşullarda enzimler substratla doygunluğa ulaşabilir; aktif bölgeler dolduğunda hız sınırlanır.
Çoğu enzimin belirli pH aralığında en etkin çalışmasının nedeni hangisidir?
- A) Tüm enzimlerin pH’dan bağımsız kristal olması
- B) Aktif bölgenin yapısı ve yük durumunun pH’dan etkilenmesi
- C) pH’ın yalnız yıldızların yörüngesini değiştirmesi
- D) Enzimlerin canlı dışında hiçbir koşulda çalışamaması
- E) Her pH değişiminde DNA’nın tümüyle erimesi
Doğru cevap: B
Çözüm: pH değişimleri protein yapılarını ve aktif bölge etkileşimlerini etkileyebilir; optimum aralığın dışında etkinlik azalabilir.
Bir enzimin katalizlediği tepkimenin başlangıç ve ürünler arasındaki enerji farkı enzimsiz tepkimeye göre nasıldır?
- A) Her zaman başlangıç enerjisinin tamamına eşitlenir.
- B) Tepkime enerji farkı zorunlu olarak sıfırlanır.
- C) Ürünler enzime dönüşerek reaksiyon sona erer.
- D) Değişmez; enzim yalnız aktivasyon enerjisini azaltır.
- E) Enzim tek başına enerjinin korunumu yasasını kaldırır.
Doğru cevap: D
Çözüm: Enzimler tepkimenin hızını etkiler; girenlerle ürünlerin serbest enerji farkını ve denge konumunu değiştirmez.
Vücutta uzun süre daha fazla depolanabilen vitamin grubu genellikle hangisidir?
- A) Suda çözünen C ve B vitaminlerinin tümü
- B) Yalnız glikoz ve fruktoz şekerleri
- C) A, D, E ve K gibi yağda çözünen vitaminler
- D) Serbest amino asitlerin tamamı
- E) Her çeşit mineral tuzunun aynı karışımı
Doğru cevap: C
Çözüm: Yağda çözünen vitaminler yağ dokusu ve karaciğerde birikebilir; suda çözünenlerin önemli bir kısmının fazlası atılır.
Bir DNA nükleotidinde hangi üç temel bileşen birlikte bulunur?
- A) Fosfat, deoksiriboz ve azotlu baz
- B) Gliserol, üç yağ asidi ve mineral tuz
- C) Yalnız riboz, yağ asidi ve peptit
- D) İki amino asit ile enzim aktif bölgesi
- E) Selüloz zinciri, nişasta ve glikojen
Doğru cevap: A
Çözüm: DNA nükleotidi fosfat grubu, beş karbonlu deoksiriboz şekeri ve bir azotlu bazdan oluşur.
DNA’daki A-T ve G-C eşleşmelerini sağlayan bağ türü hangisidir?
- A) Yan yana amino asitler arasındaki peptit bağları
- B) Gliserol ile yağ asidi arasındaki ester bağları
- C) Bir nişasta zincirindeki glikozit bağları
- D) Bakır ve kalay atomları arasındaki metalik bağlar
- E) Tamamlayıcı bazlar arasında hidrojen bağları
Doğru cevap: E
Çözüm: Karşılıklı bazlar arasında hidrojen bağları vardır; aynı DNA zincirinin şeker-fosfat iskeleti ise kovalent bağlarla kurulur.
ATP’de bir fosfatın ayrılmasıyla oluşan yaygın molekül çifti hangisidir?
- A) DNA ve RNA polimerleri
- B) ADP ve inorganik fosfat
- C) Glikoz ile fruktoz karışımı
- D) Üç yeni amino asit monomeri
- E) İki farklı yağ asidi esteri
Doğru cevap: B
Çözüm: ATP hidrolizinde çoğu zaman ADP ve Pi oluşur; açığa çıkan enerji hücresel işlerle eşleştirilerek kullanılabilir.
ATP’nin canlı hücrelerde uzun süreli enerji deposu sayılmamasının temel nedeni hangisidir?
- A) Yalnız canlı dışı kristallerde birikmesi
- B) Adenin bazının biyolojide hiç bulunmaması
- C) Ribozun yalnızca yağ asitlerinden oluşması
- D) İhtiyaca göre hızla üretilip tüketilen bir aktarım aracı olması
- E) Hücrede hiçbir tepkimeyle ilişki kurmaması
Doğru cevap: D
Çözüm: ATP, hücrede enerji aktarımını sağlar ve sürekli döngü hâlinde üretilip tüketilir; uzun süreli depolama için glikojen ve lipitler kullanılır.