Canlıların birbirleriyle ve fiziksel çevreleriyle ilişkilerini inceleyen biyoloji alanı hangisidir?
- A) Canlıların yalnız kromozomlarını sınıflandıran dal histolojidir.
- B) Organların sadece iç yapısını inceleyen alan paleontolojidir.
- C) Canlı-çevre etkileşimlerini inceleyen bilim dalı ekolojidir.
- D) Atomların çekirdek tepkimelerini inceleyen dal taksonomidir.
- E) Bütün canlıların yalnız embriyo gelişimini inceleyen dal ekolojiden bağımsızdır.
Doğru cevap: C
Çözüm: Ekoloji; birey, popülasyon, komünite ve ekosistem düzeylerinde canlıların çevre ve diğer canlılarla etkileşimlerini ele alır.
Aynı türden bireylerin belirli bir yerde ve zamanda oluşturduğu topluluk nedir?
- A) Belirli alandaki aynı türe ait bireyler popülasyonu oluşturur.
- B) Bir alandaki tüm türlerin toplamı tek tür popülasyonudur.
- C) Sadece taş, su ve sıcaklığın birleşimi popülasyon sayılır.
- D) Dünyanın bütün canlı-cansız bileşenlerine tek popülasyon denir.
- E) Bir canlıdaki bütün organeller popülasyon oluşturur.
Doğru cevap: A
Çözüm: Popülasyon, belirli bir zaman ve alanda bulunan aynı tür bireylerinin oluşturduğu topluluktur.
Aynı bölgede yaşayan farklı türlere ait popülasyonların oluşturduğu canlılar topluluğu nasıl adlandırılır?
- A) Komünite yalnız cansız çevre faktörlerini kapsar.
- B) Tek bir bireyin bütün hücreleri komünitedir.
- C) Komünite yalnız yeryüzünün atmosfer tabakasıdır.
- D) Bir popülasyondaki bütün bireylerin DNA toplamına komünite denir.
- E) Farklı türlerin popülasyonları birlikte komünite oluşturur.
Doğru cevap: E
Çözüm: Komünite, belirli bir alandaki farklı türlerin popülasyonlarını kapsayan biyotik topluluktur.
Bir gölün canlılarıyla su, ışık, sıcaklık ve mineralleri birlikte ele alındığında hangi yapı incelenmiş olur?
- A) Gölün yalnız balıkları biyosferin cansız bölümünü oluşturur.
- B) Canlı ve cansız bileşenlerin bütünü göl ekosistemini oluşturur.
- C) Su ve minerallerin toplamı ayrı bir canlı türü sayılır.
- D) Göldeki bütün canlılar tek bir bireysel organizmadır.
- E) Işık ve sıcaklık doğrudan birer tüketici popülasyonudur.
Doğru cevap: B
Çözüm: Ekosistem, komüniteyi ve onunla etkileşimde bulunan abiyotik çevreyi birlikte içerir.
Dünya üzerinde yaşamın bulunduğu tüm ekosistemlerin toplamına ne denir?
- A) Dünya üzerindeki tek bir çayırın hayvanları biyosferin tamamıdır.
- B) Biyosfer yalnız bir ormandaki ağaç türünün adıdır.
- C) Sadece toprak mineralleri biyosferi oluşturur.
- D) Yaşamın yayılış gösterdiği küresel bütün biyosferdir.
- E) Gezegenin bütün maden yataklarına komünite denir.
Doğru cevap: D
Çözüm: Biyosfer, Dünya üzerinde yaşamın görüldüğü alanları ve ekosistemleri kapsayan geniş düzeydir.
Aşağıdakilerden hangisi ekosistemin biyotik bileşenlerinden biridir?
- A) Toprağın ortalama sıcaklığı biyotik faktördür.
- B) Güneş ışığının şiddeti canlı bir bileşendir.
- C) Çayırda yaşayan çekirgeler canlı, yani biyotik faktördür.
- D) Yağışın yıllık toplamı doğrudan üreticidir.
- E) Toprağın asitlik derecesi tüketici sayılır.
Doğru cevap: C
Çözüm: Biyotik bileşenler üretici, tüketici ve ayrıştırıcı gibi canlılardır; fiziksel-kimyasal çevre abiyotiktir.
Aşağıdaki çevre koşullarından hangisi abiyotik faktördür?
- A) Ortamın ışık şiddeti canlı olmayan çevresel bir etkendir.
- B) Bir kovandaki işçi arılar abiyotik etkendir.
- C) Ormandaki mantarların tamamı cansız faktör sayılır.
- D) Göldeki fitoplanktonlar abiyotik topluluktur.
- E) Bir bölgede avlanan kurtlar ışık faktörüdür.
Doğru cevap: A
Çözüm: Işık, sıcaklık, su, toprak pH değeri ve mineral miktarı gibi etkenler abiyotiktir.
Karbondioksit ve su gibi inorganik maddelerden organik madde üretebilen canlı hangi beslenme grubundadır?
- A) Sadece başka canlıyı avlayan canlıya ototrof denir.
- B) Organik maddeleri parçalayan her canlı zorunlu tüketicidir.
- C) Yalnız güneş ışığını yansıtan canlı ototrof kabul edilir.
- D) Başka canlıya bağımlı her parazit üretici sınıfındadır.
- E) Kendi organik besinini üreten canlı ototroftur.
Doğru cevap: E
Çözüm: Ototroflar ışık veya kimyasal enerji kullanarak inorganik maddelerden organik madde sentezler.
Çayır ekosisteminde fotosentez yapan otlar hangi trofik düzeyde yer alır?
- A) Otlar her besin zincirinin üçüncül tüketicisidir.
- B) Otlar besin zincirinin üretici basamağında bulunur.
- C) Fotosentez yapan otlar yalnız ayrıştırıcıdır.
- D) Otlar besin zincirinde mutlaka son avcıdır.
- E) Yeşil bitkiler enerji piramidinin dışında kalır.
Doğru cevap: B
Çözüm: Fotosentezle organik madde üreten yeşil bitkiler besin zincirinin ilk basamağındaki üreticilerdir.
Bir tavşanın otla beslenmesi, onun besin zincirinde hangi grupta olduğunu gösterir?
- A) Ot yiyen tavşan bütün besin ağında üreticidir.
- B) Tavşan yalnız mineral ayrıştırıcısı olarak görev yapar.
- C) Bitkiyle beslenen tavşan üçüncül tüketici olmak zorundadır.
- D) Otla beslenen tavşan birincil tüketicidir.
- E) Tavşanın beslenmesi enerji üretici basamakta olduğunu kanıtlar.
Doğru cevap: D
Çözüm: Üreticilerle doğrudan beslenen otçullar, ilgili besin zincirinde birincil tüketici olarak adlandırılır.
Ölü canlı kalıntılarını ve atıkları parçalayarak maddelerin geri dönüşümüne katkı sağlayan canlı grubu hangisidir?
- A) Her ayrıştırıcı yalnız canlı avlayarak enerji alır.
- B) Ayrıştırıcılar topraktaki bütün mineralleri kalıcı olarak yok eder.
- C) Bakteri ve mantarlar arasında bulunan ayrıştırıcılar madde döngülerine katkı sağlar.
- D) Bütün bitki kökleri ayrıştırıcı mantarlarla özdeştir.
- E) Ayrıştırıcı canlıların ekosistemde hiçbir madde akışına etkisi yoktur.
Doğru cevap: C
Çözüm: Ayrıştırıcı bakteri ve mantarlar organik kalıntıları parçalayarak besin elementlerinin dolaşımına katkı verir.
Sadece bitki kökenli besinlerle beslenen bir canlı hangi beslenme kategorisindedir?
- A) Bitkilerle beslenen canlı otçul, yani herbivordur.
- B) Yalnız bitki yiyen canlı zorunlu etçildir.
- C) Bitkiyle beslenen canlı her zaman saprofit mantardır.
- D) Herbivor, yalnız inorganik madde üreten prokaryota denir.
- E) Bitki tüketen hayvanlar kesinlikle kemosentetik ototroftur.
Doğru cevap: A
Çözüm: Otçullar üreticilerden enerji alan tüketicilerdir; otla beslenen tavşan buna örnektir.
Başka hayvanlarla beslenen bir tüketici için hangi beslenme biçimi kullanılır?
- A) Hayvanlarla beslenen her canlı zorunlu fotosentez yapar.
- B) Etçil canlılar besin zincirinde daima en alt üreticidir.
- C) Karnivor, yalnız su ve mineralden besin üreten canlıdır.
- D) Diğer hayvanları yiyen canlı yalnız abiyotik faktördür.
- E) Hayvansal besin tüketen canlı etçil, yani karnivor olabilir.
Doğru cevap: E
Çözüm: Etçiller diğer hayvanları tüketir; aynı tür birden çok besin zincirinde farklı tüketici basamaklarında yer alabilir.
Hem bitkisel hem hayvansal besinlerden yararlanan canlı nasıl adlandırılır?
- A) Her iki kaynakla beslenen canlı yalnız üreticidir.
- B) Bitkisel ve hayvansal beslenen canlı hepçildir.
- C) Hepçil canlılar sadece inorganik maddeleri kullanır.
- D) Hem ot hem et yiyen hayvan mutlaka ayrıştırıcı mantardır.
- E) Hepçil beslenmede organik maddeler hiç tüketilmez.
Doğru cevap: B
Çözüm: Hepçil, yani omnivor canlılar bitki ve hayvan kökenli besinleri tüketebilen heterotroflardır.
Ot → çekirge → kurbağa → yılan zincirinde ok işaretinin anlamı nedir?
- A) Ok daima son tüketiciden üreticiye geri akan enerji döngüsünü gösterir.
- B) Ok, bütün canlıların eşit sayıda bulunduğunu belirtir.
- C) Ok işareti yalnız canlıların üreme sırasını bildirir.
- D) Ok besinden tüketiciye doğru enerji ve madde aktarım yönünü gösterir.
- E) Ok, türler arasında doğrudan gen aktarımı olduğunu kanıtlar.
Doğru cevap: D
Çözüm: Besin zincirindeki oklar yenilen canlıdan yiyen canlıya doğru ilerleyen madde ve enerji aktarımını ifade eder.
Bir ekosistemde çeşitli besin zincirlerinin birbirine bağlanmasıyla oluşan yapı nedir?
- A) Besin ağı yalnız bir canlıdaki bütün damarların adıdır.
- B) Birbirinden tamamen kopuk mineral taneciklerine besin ağı denir.
- C) Birbirine bağlı besin zincirleri besin ağını oluşturur.
- D) Besin ağı, fotosentezin karanlık evresinin diğer adıdır.
- E) Bir türün bütün kromozomları ekolojik besin ağı oluşturur.
Doğru cevap: C
Çözüm: Besin ağı, farklı türler arasındaki çok yönlü beslenme ilişkilerini; tek bir zincirden daha gerçekçi biçimde gösterir.
Enerji piramidinde genel olarak en fazla kullanılabilir enerji hangi düzeyde bulunur?
- A) En büyük enerji havuzu genellikle üreticilerin yer aldığı tabandadır.
- B) Enerji yalnız en üst avcı basamağında birikir.
- C) Birincil tüketiciler fotosentezle piramidin tüm enerjisini üretir.
- D) Enerji piramidinde her basamakta tamamen aynı enerji bulunur.
- E) Üreticilerde hiç enerji olmadığı için piramit tabanı boştur.
Doğru cevap: A
Çözüm: Üreticiler sisteme giren enerjiyi organik maddede depolar; trofik aktarım sırasında kullanılabilir enerji azalır.
Ekosistemde enerji akışı ile ilgili doğru ifade hangisidir?
- A) Enerji bütün basamaklarda kayıpsız biçimde sonsuza kadar döner.
- B) Ayrıştırıcılar bütün ısı enerjisini tekrar Güneş ışığına çevirir.
- C) Her trofik aktarımda enerji miktarı zorunlu olarak iki katına çıkar.
- D) Enerji akışı yalnız son tüketiciden ilk üreticiye doğrudur.
- E) Enerji trofik basamaklardan geçer ve büyük bölümü ısı olarak çevreye dağılır.
Doğru cevap: E
Çözüm: Ekosistemde enerji akışı tek yönlüdür; canlıların metabolik süreçlerinde kullanılabilir enerji azalır ve ısı yayılır.
Karbon, azot ve su gibi maddelerin ekosistemdeki hareketi enerji akışından hangi yönüyle ayrılır?
- A) Maddeler her trofik aktarımda mutlaka tamamen yok olur.
- B) Madde canlı ve cansız ortam arasında döngüsel biçimde dolaşabilir.
- C) Karbon ve azotun ekosistemde yeniden kullanılması mümkün değildir.
- D) Madde döngüsü yalnız üreticiler yaşadığında bir kez gerçekleşir.
- E) Su molekülleri ekosistemde hiçbir fiziksel hâl değiştiremez.
Doğru cevap: B
Çözüm: Enerji tek yönlü akar; karbon, azot ve su gibi maddeler ise ekosistemde farklı biçimlere dönüşerek dolaşabilir.
Bir ortamın uzun süre destekleyebileceği birey sayısını sınırlayan kavram hangisidir?
- A) Taşıma kapasitesi ekosistemdeki toplam Güneş ışığı rengine eşittir.
- B) Taşıma kapasitesi bir bireyin taşıdığı kromatit sayısıdır.
- C) Sınırsız kaynak varsayımında her popülasyon zorunlu aynı sayıda kalır.
- D) Kaynaklara bağlı sürdürülebilir üst nüfus düzeyi taşıma kapasitesidir.
- E) Bir hayvanın tek öğünde yediği besine taşıma kapasitesi denir.
Doğru cevap: D
Çözüm: Taşıma kapasitesi, kaynakların ve diğer koşulların belirli bir ortamda uzun vadede destekleyebildiği popülasyon büyüklüğünü ifade eder.