Zigotun art arda mitoz geçirmesinin başlıca sonucu hangisidir?
- A) Her mitozda kromozom sayısının bir öncekinin yarısına inmesi.
- B) Embriyonun her hücresinin zorunlu olarak farklı tür olması.
- C) Bütün hücrelerin yeniden gamete dönüşerek birleşmesi.
- D) Embriyodaki hücre sayısının artması ve gelişimin başlaması.
- E) Mayoz I’deki homolog ayrılmasının sürekli tekrarlanması.
Doğru cevap: D
Çözüm: Zigotun mitozları, aynı kromozom takımı korunurken hücre sayısını artırarak çok hücreli gelişime katkı sağlar.
Suyun seçici geçirgen bir zar üzerinden net hareketi hangi olay olarak adlandırılır?
- A) Peptit bağlarının hidrolizi
- B) Granüllü ER’de protein sentezi
- C) Ozmoz
- D) Mitokondride ETS tepkimesi
- E) Golgi’de protein paketlenmesi
Doğru cevap: C
Çözüm: Ozmoz suyun seçici geçirgen zar boyunca su potansiyeli farkına bağlı net hareketidir; temel düzeyde çözünen madde derişimleriyle ilişkilendirilir.
Canlıların üst âlem (domain) düzeyinde yerleştirildiği üç ana grup hangisidir?
- A) Bitki, Hayvan ve Mantar âlemleri
- B) Omurgalı, Omurgasız ve Böcekler
- C) Tek hücreli, Çok hücreli ve Koloni
- D) Fotosentez, Solunum ve Fermantasyon
- E) Bakteri, Arke ve Ökarya
Doğru cevap: E
Çözüm: Üç üst âlem sistemi Bacteria, Archaea ve Eukarya gruplarını temel alır; ilk iki grup prokaryot, sonuncusu ökaryottur.
Baskın fenotipli bir bireyin AA mı Aa mı olduğunu anlamak için hangi yöntem kullanılır?
- A) Bireyi sadece AA ile çaprazlamak genotipi her zaman kesin çözer.
- B) Baskın bireyin fenotipine uzaktan bakmak genotipi kesin belirler.
- C) Herhangi iki çekinik bireyin kendiliğinden kaynaşması gerekir.
- D) Bireyi homozigot çekinik aa ile çaprazlamak kontrol çaprazlamasıdır.
- E) Bireyin mitozla oluşmuş tüm hücrelerini gamet saymak gerekir.
Doğru cevap: D
Çözüm: Kontrol çaprazlamasında bilinmeyen baskın fenotipli birey homozigot çekinik bireyle çaprazlanır; yavru fenotipleri genotip hakkında bilgi verir.
Bitki hücre çeperinin temel yapısal maddesi hangisidir?
- A) Hayvan hücre zarındaki kolesterol
- B) Bakteri DNA’sındaki timin
- C) Selüloz polisakkariti
- D) Mantarın depo glikojeni
- E) Ribozomdaki ribozomal RNA
Doğru cevap: C
Çözüm: Bitki hücre çeperinin temel dayanıklılık elemanlarından biri selülozdur; çeper hücre zarının dışında bulunur.
RNA’da DNA’daki timin yerine bulunan azotlu baz hangisidir?
- A) DNA’ya özgü timin bazı
- B) Urasil bazı
- C) Adeninle aynı yapıda fosfat
- D) Ribozun oksijen atomu
- E) Yalnız guanin içeren yağ
Doğru cevap: B
Çözüm: RNA’da urasil bazı bulunur; DNA’da genellikle timin bulunur. Her iki nükleik asitte adenin, guanin ve sitozin de yer alır.
Karbon, azot ve su gibi maddelerin ekosistemdeki hareketi enerji akışından hangi yönüyle ayrılır?
- A) Maddeler her trofik aktarımda mutlaka tamamen yok olur.
- B) Madde canlı ve cansız ortam arasında döngüsel biçimde dolaşabilir.
- C) Karbon ve azotun ekosistemde yeniden kullanılması mümkün değildir.
- D) Madde döngüsü yalnız üreticiler yaşadığında bir kez gerçekleşir.
- E) Su molekülleri ekosistemde hiçbir fiziksel hâl değiştiremez.
Doğru cevap: B
Çözüm: Enerji tek yönlü akar; karbon, azot ve su gibi maddeler ise ekosistemde farklı biçimlere dönüşerek dolaşabilir.
Bir bitkinin çiçeğinin gözlenen rengi gibi ifade edilmiş özelliğe ne denir?
- A) Kromozomun DNA dizisinin tamamına fenotip denir.
- B) Bir lokustaki iki alele birden yalnız tetrat denir.
- C) Hücrenin protein üretim merkezine fenotip denir.
- D) Gözlenebilen veya ölçülebilen özelliğe fenotip denir.
- E) Canlının gamet sayısı her koşulda fenotipin eş anlamlısıdır.
Doğru cevap: D
Çözüm: Fenotip, genotipin ve gerektiğinde çevrenin etkisiyle ortaya çıkan gözlenebilir veya ölçülebilir özelliktir.
AB kan grubundaki birey ile 0 kan grubundaki bireyin çocuklarında hangi fenotipler görülebilir?
- A) AB × 0 eşleşmesinde çocuklarda yalnız A veya B grubu beklenir.
- B) AB × 0 eşleşmesinde bütün çocuklar 0 kan grubunda olur.
- C) AB ve 0 ebeveynlerin her çocuğu zorunlu olarak AB olur.
- D) AB × 0 çaprazlaması yalnız AB ve 0 fenotiplerini verir.
- E) Bu eşleşmede fenotiplerin tümü Rh negatif olmak zorundadır.
Doğru cevap: A
Çözüm: IᴬIᴮ ebeveyn Iᴬ ya da Iᴮ, ii ebeveyn i verir. Çocuklar Iᴬi yani A veya Iᴮi yani B grubundadır.
Bir DNA nükleotidinde hangi üç temel bileşen birlikte bulunur?
- A) Fosfat, deoksiriboz ve azotlu baz
- B) Gliserol, üç yağ asidi ve mineral tuz
- C) Yalnız riboz, yağ asidi ve peptit
- D) İki amino asit ile enzim aktif bölgesi
- E) Selüloz zinciri, nişasta ve glikojen
Doğru cevap: A
Çözüm: DNA nükleotidi fosfat grubu, beş karbonlu deoksiriboz şekeri ve bir azotlu bazdan oluşur.
Fotosentez yapan kara bitkilerinin karbon döngüsündeki temel etkisi hangisidir?
- A) Atmosferdeki karbondioksit organik bileşiklere bağlanabilir.
- B) Fotosentezde tüm karbon mutlaka atmosfere saf azot olarak verilir.
- C) Fotosentez atmosferdeki oksijeni doğrudan karbon atomlarına dönüştürür.
- D) Yeşil bitkiler karbondioksiti hiçbir zaman organik yapıya katamaz.
- E) Bitkiler fotosentez sırasında karbon döngüsünden tamamen çıkar.
Doğru cevap: A
Çözüm: Fotosentez, CO₂ içindeki karbonun karbonhidrat gibi organik moleküllere katılmasına katkı sağlar.
Oksijenin fosfolipit tabakadan geçmesiyle glikozun GLUT taşıyıcısıyla geçmesi arasındaki temel fark hangisidir?
- A) İki madde de yalnız ATP harcayan pompalarla girer.
- B) Glikoz mutlaka fagositozla katı tanecik gibi alınır.
- C) Oksijen basit, glikoz taşıyıcı aracılı kolaylaştırılmış difüzyonla geçebilir.
- D) Oksijen yalnız hücre çeperinden geçip zardan geçemez.
- E) Taşıyıcı proteinler glikozun yalnız dışarı çıkmasını sağlar.
Doğru cevap: C
Çözüm: Oksijen küçük ve apolardır; glikozun birçok hücrede geçişi taşıyıcıya bağlıdır. Her iki hareket de uygun gradyan yönündeyse pasiftir.
Bir virüsün kendini çoğaltabilmesi için genel olarak hangi koşul gerekir?
- A) Yalnız steril saf suda bağımsız ribozom üretmesi
- B) Hücre dışında zorunlu mitokondri oluşturması
- C) Uygun konak hücrenin biyokimyasal sistemlerinden yararlanması
- D) Kloroplastını kullanarak tek başına fotosentez yapması
- E) Peptidoglikan duvarla bağımsız mitoz yapması
Doğru cevap: C
Çözüm: Virüsler çoğalmak için konak hücreye gereksinim duyar; hücresel protein sentezi ve diğer makinelere bağımlıdır.
Zar üzerinden net difüzyon hızını artırabilecek değişiklik hangisidir?
- A) Zarın yüzey alanını tamamen sıfırlamak
- B) Geçebilen maddeye ait gradyanı ortadan kaldırmak
- C) Diğer koşullar aynıyken iki taraf arasındaki derişim farkını artırmak
- D) Zarı geçirimsiz bir katmanla kaplamak
- E) Ortamdan geçecek maddeyi tümden kaldırmak
Doğru cevap: C
Çözüm: Geçişe uygun bir zar ve aynı koşullar altında derişim farkı büyüdükçe net pasif taşınma hızı genellikle artabilir.
Mitoz ile mayozun ortak özelliği aşağıdakilerden hangisidir?
- A) İki bölünmenin de her durumda dört haploit yavru hücre vermesi.
- B) Her ikisinde homologların profaz I’de tetrat oluşturması.
- C) Her ikisinde kromozom takımının zorunlu olarak yarılanması.
- D) Her ikisinde gametlerin hücre içinde döllenmesi.
- E) Bölünmeden önce uygun hazırlık evresinde DNA eşlenmesinin gerçekleşebilmesi.
Doğru cevap: E
Çözüm: Mitoz döngüsünden ve mayozdan önce DNA eşlenmesi gerçekleşir; ancak kromozomların ayrılma biçimleri farklıdır.
Nitratın uygun koşullarda azot gazına dönüştürülerek atmosfere geri verilmesi hangi süreçtir?
- A) Nitratın azot gazına dönüşmesi terleme olarak adlandırılır.
- B) Bu süreç yalnız fotosentezin ışık aşamasıdır.
- C) Nitratın atmosfer gazına çevrilmesi daima azot bağlanmasıdır.
- D) NO₃⁻ gibi azotlu bileşiklerden N₂ oluşması denitrifikasyondur.
- E) Denitrifikasyon, CO₂’nin glikoza dönüşmesinin diğer adıdır.
Doğru cevap: D
Çözüm: Denitrifikasyonda bazı bakteriler oksijenin sınırlı olduğu ortamlarda nitratı indirger ve N₂ gibi gazlar oluşabilir.
İki hücreden X fotosentez yapıyor ve çepere sahip; Y oksijenli solunum yapıyor ve çeper taşımıyor. Hangi ifade doğrudur?
- A) X bitki veya fotosentetik ökaryot olabilir; Y’nin hayvan hücresi olması mümkündür.
- B) X kesinlikle insan nöronudur ve kloroplast içermez.
- C) Y oksijenli solunum yaptığı için mitokondri barındıramaz.
- D) X çeper taşıdığından mutlaka peptidoglikanlı bakteridir.
- E) İki hücre de ribozomsuz olmak zorundadır.
Doğru cevap: A
Çözüm: Fotosentez ve çeper bitkiyi düşündürür; hayvan hücresi çepersiz ve mitokondrili olabilir. Bu verilerle mutlak tür belirlenemez.
Bitki hücresi plazmolizden sonra saf suya alınıyor ancak çeperi sağlam kalıyor. Hangi sıra olasıdır?
- A) Su çıkışı, zarın çeperden daha fazla ayrılması ve kalıcı küçülme
- B) Su girişi, protoplastın genişlemesi ve turgorun yeniden yükselmesi
- C) Çeperin tamamen kaybolması ve hücrenin zorunlu hemolizi
- D) Kloroplastların bakteriyel nükleoide dönüşmesi
- E) Ribozomların sodyum pompasını doğrudan parçalaması
Doğru cevap: B
Çözüm: Hipotonik saf su ortamında canlı bitki hücresi osmozla su alır; plazmoliz geri dönebilir ve hücre turgora ulaşabilir.
X’e bağlı çekinik özelliği gösteren baba ile bu özellik bakımından homozigot sağlıklı anne çocuklarına hangi eşey kromozomlarını aktarır?
- A) Baba yalnız oğullarına etkilenmiş X kromozomunu aktarır.
- B) Baba tüm çocuklarına aynı anda X ve Y kromozomu verir.
- C) Baba kızlarına etkilenmiş X’i, oğullarına Y’yi aktarır; bu eşleşmede kızlar taşıyıcıdır.
- D) Sağlıklı homozigot anne yalnız çekinik X aleli taşır.
- E) Bu eşleşmedeki bütün oğullar babalarından çekinik X’i alır.
Doğru cevap: C
Çözüm: İnsanlarda baba oğluna Y, kızına X aktarır. XᵃY baba ile XᴬXᴬ anneden doğan kızlar XᴬXᵃ taşıyıcı olur.
Yeni oluşmuş çıplak volkanik kaya yüzeyinde toprak bulunmazken ekolojik topluluğun gelişmeye başlaması hangi süksesyon biçimidir?
- A) Toprağın başlangıçta bulunmadığı yerde birincil süksesyon başlar.
- B) Çıplak kaya üzerinde gelişim zorunlu olarak ikincil süksesyondur.
- C) Bu süreç yalnız aynı tür bireylerin mutasyonuyla açıklanır.
- D) Kayada önce büyük ormanların oluşması, sonra canlıların kaybolması gerekir.
- E) Toprak olmayan yerde herhangi bir canlı yerleşimi biyolojik olarak imkânsızdır.
Doğru cevap: A
Çözüm: Birincil süksesyon, önceden gelişmiş toprağın bulunmadığı çıplak kaya gibi alanlarda öncü türlerin yerleşmesiyle ilerler.