Mantarların enerji ve karbon kaynağı sağlama biçimi hangisidir?
- A) Kloroplastla zorunlu ışık bağımlı ototrofluk
- B) Gövdesinde yalnız madensel demir depolama
- C) Ribozomsuz hücrelerde fotosentez yapma
- D) Organik maddeleri dış ortamda parçalayarak emmeye dayalı heterotrofluk
- E) Bütün mantarların avlarını ağızla yutması
Doğru cevap: D
Çözüm: Mantarlar organik maddelerden yararlanır; çoğu, enzimleri dışarı salgılayıp parçalanan besinleri emerek beslenir.
Mantar hücre çeperinde yaygın olarak bulunan dayanıklı polisakkarit hangisidir?
- A) Kitin
- B) Kaslarda biriken glikojen
- C) Bitki çeperinin selülozu
- D) Bakteri çeperinin peptidoglikanı
- E) Memeli sütündeki laktoz
Doğru cevap: A
Çözüm: Mantar hücrelerinin çeperinde kitin bulunabilir; bitkilerde selüloz, birçok bakteride peptidoglikan ayırt edicidir.
İnterfazla ilgili doğru ifade hangisidir?
- A) Çekirdek bölünmesinin bütün aşamaları sadece interfazda biter.
- B) Kromozomlar interfaz boyunca hep maksimum yoğunlaşmış kalır.
- C) Hücre büyür, normal işlevlerini yürütür ve bölünmeye hazırlanabilir.
- D) Hücre interfaz sırasında metabolik yönden tamamen durur.
- E) Homolog kromozomların ayrılması yalnız G2 aşamasında olur.
Doğru cevap: C
Çözüm: İnterfaz etkin bir dönemdir; hücre G1’de büyür, S’de DNA’sını eşler ve G2’de hazırlık yapar.
Tam baskın bir karakterde çekinik fenotipin gözlenmesi için hangi genotip gerekir?
- A) AA genotipi bulunan her birey çekinik fenotip gösterir.
- B) Çekinik fenotipin görülmesi için iki çekinik alel, yani aa gerekir.
- C) Aa genotipi bulunan bütün bireyler çekinik özelliktedir.
- D) A alelinin tek kopyası çekinik özelliği kesin görünür kılar.
- E) Fenotipin çekinik olması için hiç alel bulunmaması gerekir.
Doğru cevap: B
Çözüm: Tam baskınlık varsayımında çekinik fenotip yalnız homozigot çekinik genotipte açığa çıkar.
Hücre döngüsünde DNA molekülü normal koşullarda hangi evrede eşlenir?
- A) G1 evresinde kardeş kromatitler ayrılır.
- B) G2 evresinde homolog kromozomlar kutuplara gider.
- C) İnterfazın S evresinde DNA miktarı artar.
- D) Metafazda DNA eşlenmesi başlatılır.
- E) Sitokinez sırasında kalıtsal madde ilk kez kopyalanır.
Doğru cevap: C
Çözüm: DNA eşlenmesi interfazın S döneminde gerçekleşir; böylece her kromozom iki kardeş kromatit taşıyacak duruma gelir.
Mantarların hücre çeperinde yaygın olarak hangi madde bulunur?
- A) Kitin polisakkariti
- B) Bakterilere özgü peptidoglikan ağı
- C) Bitkilerde baskın selüloz lifleri
- D) Hayvan dokusundaki keratin
- E) Mitokondri matriksindeki ATP
Doğru cevap: A
Çözüm: Mantarların hücre çeperinde kitin yaygındır; fotosentez yapmazlar ve organik maddeleri emerek heterotrof beslenirler.
Bakterilerin ikiye bölünmesi ile ökaryot hücrelerin mitozunu karşılaştıran doğru ifade hangisidir?
- A) Bakterilerde ikiye bölünmeden önce zorunlu olarak tetrat oluşur.
- B) Prokaryotlar mitoz için çekirdek zarı oluşturmak zorundadır.
- C) Bakteriler çoğalırken mayoz I ve mayoz II sırayla gerçekleşir.
- D) Bakterilerin ikiye bölünmesinde döllenme mutlaka görülür.
- E) Bakterilerin ikiye bölünmesi, çekirdekli hücrelere özgü mitoz evrelerini içermez.
Doğru cevap: E
Çözüm: Prokaryotlarda zarla çevrili çekirdek ve klasik mitotik iğ bulunmadığı için bölünmeleri ökaryot mitozuyla aynı değildir.
Bir kırmızı kan hücresinin damıtık suya bırakıldığında aşırı şişip parçalanması hangi olayın sonucudur?
- A) Hipertonik ortamda su kaybına bağlı krenasyon
- B) Kloroplastın ozmotik basıncının artışı
- C) Hipotonik ortamda su girişine bağlı hemoliz
- D) Hücre çeperinde selüloz üretiminin hızlanması
- E) Mitokondri DNA’sının peptidoglikana dönüşmesi
Doğru cevap: C
Çözüm: Alyuvarın hücre çeperi yoktur; çok hipotonik dış ortamdan osmozla su alması zarın dayanma sınırını aşarsa hemoliz görülebilir.
Bir hücrede yalnız ribozomların çalışması doğrudan durdurulursa önce hangi üretim aksar?
- A) Fotosentezde ışığın soğurulması
- B) Hücre çeperinde selülozun mekanik dayanımı
- C) DNA’daki bazların kimyasal kimliği
- D) Amino asitlerden polipeptit sentezi
- E) Suyun polar molekül olması
Doğru cevap: D
Çözüm: Ribozomlar translasyonun gerçekleştiği yapılardır; etkinliği durursa yeni protein zincirlerinin üretimi doğrudan aksar.
Suyun öz ısısının yüksek olması canlıların yaşamı açısından hangi sonucu kolaylaştırır?
- A) Canlı vücudunun her koşulda hiç ısınmamasını
- B) Suyun bütün çözünmüş tuzları yok etmesini
- C) Çevre sıcaklığı değişse de ısının daha yavaş değişmesini
- D) Sıvı suyun her sıcaklıkta anında donmasını
- E) Bütün hücresel proteinlerin kendiliğinden sentezlenmesini
Doğru cevap: C
Çözüm: Suyun yüksek öz ısısı sıcaklık dalgalanmalarını sınırlar; organizmaların ve sucul ortamların ısıl dengelenmesine katkı verir.
Mayoz I tamamlandığında DNA eşlenmesi normal koşullarda hangi zaman aralığında yeniden yapılır?
- A) Mayoz I sonrası her kromozom ikinci kez iki katına çıkar.
- B) Mayoz II profazında tüm kromozomlar baştan kopyalanır.
- C) Anafaz I’den hemen sonra üç ayrı S evresi yaşanır.
- D) Sitokinez I sırasında tüm kromatitler yeniden eşlenir.
- E) Mayoz I ile mayoz II arasında yeni DNA eşlenmesi gerçekleşmez.
Doğru cevap: E
Çözüm: Mayozdan önce tek bir S evresi vardır; ardışık iki çekirdek bölünmesi arasına yeni bir DNA eşlenmesi girmez.
Aynı uzunlukta iki proteinin farklı işlev görmesine yol açabilecek temel etken hangisidir?
- A) Amino asitlerin türü ve dizilişinin farklı olması
- B) Her ikisinde atom bulunmaması
- C) Proteinlerin tamamının yalnız glikozdan yapılması
- D) Her proteinin aynı üç boyutlu yapıya zorunlu sahip olması
- E) Amino asit bağlarının yalnız metalik bağ olması
Doğru cevap: A
Çözüm: Amino asit dizilişi katlanmayı ve işlevi belirleyen temel etkenlerdendir; benzer uzunluktaki proteinler farklı olabilir.
Suyun fosfolipit tabakadan geçişini hızlandırabilen özel kanal proteinleri hangileridir?
- A) Akuaporinler
- B) Hemoglobin tetramerleri
- C) İğ ipliği mikrotübülleri
- D) DNA ligaz enzimleri
- E) Çekirdekçiğin histon proteinleri
Doğru cevap: A
Çözüm: Akuaporinler su için seçiciliği yüksek kanal proteinleridir; suyun hücre zarından hızlı geçmesine yardımcı olabilirler.
AA × Aa çaprazlamasında heterozigot yavru oluşma olasılığı kaçtır?
- A) AA × Aa sonucunda tüm yavrular homozigot çekinik olur.
- B) Söz konusu çaprazlamada Aa oluşma ihtimali sıfırdır.
- C) Bu çaprazlamada yavruların yalnız dörtte biri Aa olur.
- D) Eşleşmede heterozigot yavru olasılığı yüzde yüzdür.
- E) Yavruların yarısının Aa genotipinde olma olasılığı vardır.
Doğru cevap: E
Çözüm: AA ebeveyn yalnız A, Aa ebeveyn A veya a gameti verir. Yavruların yarısı AA, yarısı Aa olabilir.
Mitoz sonucunda iki hücre oluştuğu hâlde tüm kromozomlar eşit dağılmadıysa hangi sonuç en doğrudur?
- A) Kromozomlar hatalı ayrılmış olsa bile bütün hücreler zorunlu olarak eş sayılı olur.
- B) Mitozda kromozom sayısı farklılığı yalnız polenin döllenmesiyle mümkündür.
- C) Böyle bir hatada her yavru hücre kendiliğinden haploit gamete dönüşür.
- D) Yalnız hücre plağının rengi değişir, genetik sonuç oluşması imkânsızdır.
- E) Kromozom ayrılmasındaki hata, yavru hücrelerin kromozom sayılarını farklılaştırabilir.
Doğru cevap: E
Çözüm: Ayrılmama gibi hatalar kromozomların dengesiz paylaşılmasına yol açabilir; mitozun normal sayıyı koruması hatasız işleyişe bağlıdır.
Bir bilim insanı görüntüyü 1000 kat büyütüyor ancak birbirine çok yakın iki noktayı ayrı seçemiyor. En doğru gerekçe nedir?
- A) Aygıtın çözünürlüğü sınırlıdır; büyütme tek başına ayırt etme gücü sağlamaz.
- B) Görüntünün büyük olması hücredeki proteinleri kesin olarak yok eder.
- C) Her büyütme derecesi sınırsız çözünürlük garantiler.
- D) Çok yakın noktalar yalnız kimyasal analizle var olabilir.
- E) Işık mikroskobunda herhangi bir mercek asla kullanılamaz.
Doğru cevap: A
Çözüm: Çözünürlük birbirine yakın iki yapıyı ayrı gösterebilme yeteneğidir; optik sınırlar aşılmadan büyütme artışı gerçek ayrıntı eklemez.
Sodyum-potasyum pompasında her çevrimde 3 Na⁺ dışarı ve 2 K⁺ içeri taşındığına göre 10 çevrimin net iyon akışı hangisidir?
- A) 20 Na⁺ dışarı, 30 K⁺ içeri
- B) 30 Na⁺ dışarı, 20 K⁺ içeri
- C) 10 Na⁺ dışarı, 10 K⁺ içeri
- D) 30 Na⁺ içeri, 20 K⁺ dışarı
- E) 5 Na⁺ dışarı, 5 K⁺ içeri
Doğru cevap: B
Çözüm: Her çevrimde 3 Na⁺ dışarı ve 2 K⁺ içeri taşınır; on çevrimde bu sayılar sırasıyla 30 ve 20 olur.
Aa × Aa çaprazlamasında bağımsız üç çocuk için üçünün de aa çekinik fenotipli olma olasılığı kaçtır?
- A) Üç çocuğun da aa olma ihtimali 3/4’tür.
- B) Üç çekinik çocuk olasılığı 1/16 olarak hesaplanır.
- C) Üç çocuğun da aa olması olasılığı 1/64’tür.
- D) Bu ailede üçüncü çekinik çocuğun oluşması genetik açıdan imkânsızdır.
- E) Ardışık üç çekinik çocuk olasılığı 3/16’dır.
Doğru cevap: C
Çözüm: Her çocuk için aa olma olasılığı 1/4’tür. Bağımsız doğumlar için üçünün birlikte olasılığı (1/4)³ = 1/64’tür.
Bir makrofajın bakteriyi içeri alması ile salgı hücresinin enzimini dışarı vermesi hangi doğru ikiliyle açıklanır?
- A) Sırasıyla ozmoz ve basit difüzyon
- B) Sırasıyla ekzositoz ve pinositoz
- C) Sırasıyla iyon pompası ve fagositoz
- D) Sırasıyla kolaylaştırılmış geçiş ve ozmoz
- E) Sırasıyla fagositoz ve ekzositoz
Doğru cevap: E
Çözüm: Bakteriyi büyük katı olarak vezikülle içeri almak fagositoz; salgı keseciğini zarla kaynaştırıp içeriğini dışarı vermek ekzositozdur.
Aynı hücrede mitokondri ve kloroplast bulunuyorsa hücresel enerji dönüşümleri için hangi yorum doğrudur?
- A) İki organel birbirinin görevini tamamen ortadan kaldırır.
- B) Fotosentez yalnız mitokondrinin kristasında gerçekleşir.
- C) Solunum yalnız hücre çeperinin selülozunda yürür.
- D) Kloroplast bulunması ATP’nin asla sentezlenemeyeceğini gösterir.
- E) Fotosentez ve oksijenli solunumun ilgili organellerde gerçekleşmesi mümkündür.
Doğru cevap: E
Çözüm: Fotosentetik ökaryotlarda kloroplast güneş enerjisi dönüşümünde, mitokondri ise hücresel solunumda rol oynar.