Hücre içi sindirimle ilişkili enzimler taşıyan zarlı organel hangisidir?
- A) Kromatin iplikçiği
- B) Lizozom
- C) Ribozom alt birimi
- D) Sentrozomun sentriyolü
- E) Bitki çeperinin orta lameli
Doğru cevap: B
Çözüm: Lizozomlar asidik ortamda çalışan hidrolitik enzimler içerir; hücre içindeki bazı büyük moleküllerin yıkımına katkı sağlar.
Canlıların yapısında miktarca genellikle en fazla bulunan inorganik bileşik hangisidir?
- A) Glikojen zincirleri
- B) Keratin proteinleri
- C) Su molekülleri
- D) Trigliserit molekülleri
- E) DNA nükleotitleri
Doğru cevap: C
Çözüm: Su hücre ve dokularda yaygın bir çözücü ve tepkime ortamıdır; birçok canlıda miktarca en bol bulunan bileşendir.
Canlıda bulunan fazla veya zararlı metabolik maddelerin uzaklaştırılması hangi ortak işleve örnektir?
- A) Boşaltım
- B) Dış döllenme olayının başlaması
- C) Organizmaların tür adı alması
- D) Hücresel besin biriktirmenin durması
- E) Yaşam alanının haritalanması
Doğru cevap: A
Çözüm: Boşaltım, metabolik süreçlerin oluşturduğu atıkların veya fazlalıkların uzaklaştırılmasını sağlayan yaşamsal işlevdir.
Sodyum-potasyum pompasının hücre zarındaki işlevi hangi genel taşıma grubundadır?
- A) Doğrudan ATP tüketmeyen basit difüzyon
- B) ATP kullanan aktif pompa taşıması
- C) Hücre içine sıvı alan pinositoz
- D) Büyük katı alan fagositoz
- E) Vezikülle dışarı salgılama
Doğru cevap: B
Çözüm: Sodyum-potasyum ATPaz, ATP hidroliziyle Na⁺ ve K⁺ iyonlarını karşıt yönlerde taşır; aktif taşıma örneğidir.
Aşağıdaki özelliklerden hangisi hayvanlar âleminde genel olarak beklenir?
- A) Çok hücrelilik ve besini alıp sindiren heterotrof yaşam
- B) Bütün türlerde hücre duvarı ve kloroplast taşıma
- C) Bütün hayvan hücrelerinin prokaryot yapıda olması
- D) Hayvanların tamamında peptidoglikan üretimi
- E) Hayvanların kendi ribozomlarının bulunmaması
Doğru cevap: A
Çözüm: Hayvanlar çok hücreli ökaryot heterotroflardır; hücrelerinde genel olarak hücre duvarı ve kloroplast bulunmaz.
Üretici → otçul → küçük etçil → büyük etçil zincirinde büyük etçilde 50 J varsa her aktarım %10 kabul edildiğinde üreticilerde kaç J enerji olmalıdır?
- A) Bu zincirin üreticilerinde yalnız 500 J enerji yeterlidir.
- B) Üreticilerde yaklaşık 50.000 J enerji bulunmalıdır.
- C) Üreticilerin kullanılabilir enerjisi 5.000.000 J olmak zorundadır.
- D) Büyük etçile 50 J ulaşması için üreticinin enerjisi 5 J olmalıdır.
- E) Üretici basamağındaki enerji büyük etçildeki 50 J ile eşittir.
Doğru cevap: B
Çözüm: Üreticiden büyük etçile üç aktarım vardır; 50 J / 0,1³ = 50.000 J.
Steroit hormon sentezinde uzmanlaşmış hücrelerde hangi organelin görece gelişmiş olması beklenir?
- A) Kromozomların sentromer bölgesi
- B) Bakteri hücre çeperindeki peptidoglikan
- C) Lipit sentezine katılan granülsüz endoplazmik retikulum
- D) Mitokondrinin dış yüzündeki ribozom
- E) Çekirdekçiğin rRNA üretmeyen alanı
Doğru cevap: C
Çözüm: Steroitler lipit yapılıdır; granülsüz endoplazmik retikulum lipit ve steroit sentezinde önemli rol üstlenir.
Yeşil bir bitki fotosentez yapmasına rağmen geceleri hücresel solunum gerçekleştiriyorsa ne söylenebilir?
- A) Fotosentez bütün enerji gereksinimini ATP olmadan karşılar.
- B) Solunum yalnız hayvanlarda gerçekleşebilir.
- C) Besin üretimi ve enerji elde etme süreçleri farklıdır.
- D) Bitkinin gece bütün hücreleri cansızlaşır.
- E) Işık yokken DNA yalnız gaz hâlinde bulunur.
Doğru cevap: C
Çözüm: Fotosentez organik madde üretimidir; hücresel solunum organik maddelerin enerji aktarımında kullanıldığı farklı bir süreçtir.
2n = 10 olan bir hücre mayoz metafaz I’de kaç homolog kromozom çifti oluşturur?
- A) Ekvatorda 5 homolog kromozom çifti dizilir.
- B) Metafaz I’de 10 bağımsız tetrat dizilir.
- C) Metafaz I’de yalnız 2 homolog çift görünür.
- D) Metafaz I’de 20 homolog çift sıralanır.
- E) Metafaz I’de homolog çiftlerin sayısı sıfırdır.
Doğru cevap: A
Çözüm: Her homolog çift bir tetrat oluşturur. 2n = 10 için n = 5 olduğundan metafaz I’de 5 homolog çift bulunur.
Aynı türdeki iki bireyin boylarının çevre koşullarına göre farklılaşması için en uygun yorum nedir?
- A) Çevrenin fenotipe hiçbir etkisi yoktur.
- B) Gözlenen özellikler genetik ve çevresel etkenlerden etkilenebilir.
- C) Her boy farkı zorunlu olarak yeni tür gösterir.
- D) Bireylerin tüm genleri tamamen aynıdır.
- E) Boy farkı hücre bulunmadığını kanıtlar.
Doğru cevap: B
Çözüm: Fenotip, kalıtsal yapı ile çevresel koşulların etkileri altında şekillenebilir; tek bir farklılık tür ayrımını kanıtlamaz.
Bir ışık mikroskobunda büyütmenin artırılması ile ayırt etme gücünün artırılması neden aynı şey değildir?
- A) Büyütme yalnız örneğin gerçek hücre sayısını artırır.
- B) Çözünürlük hücredeki DNA miktarını kimyasal olarak çoğaltır.
- C) Mercek büyütmesi her zaman sonsuz yeni ayrıntı üretir.
- D) Ayırt etme gücü yalnız görüntünün renkli olmasını ifade eder.
- E) Büyütme görüntüyü büyütür; çözünürlük yakın ayrıntıları ayırabilmeyi belirler.
Doğru cevap: E
Çözüm: Büyütme görüntünün boyutunu artırır; çözünürlük yakın iki noktayı ayrı görebilme yetisidir. Yalnız büyütmek yeni ayrıntı sağlamaz.
Bir hücrenin dışına çok yoğun tuz çözeltisi konulduğunda hücre hacminin azalması en doğrudan neyle açıklanır?
- A) Tuzun bütün hücreleri doğrudan yeni hücreye dönüştürmesiyle
- B) Osmotik olarak suyun hücre dışına net çıkmasıyla
- C) Hücre içinde protonların tamamen yok olmasıyla
- D) Zarın DNA ve RNA sentezleyerek kalınlaşmasıyla
- E) Mitokondri kristalarının hücre çeperine taşınmasıyla
Doğru cevap: B
Çözüm: Etkin dış çözünmüş madde derişimi arttığında hücre içinden dışarı su çıkışı beklenir; bu durum hücreyi büzüştürebilir.
Bir balığın solungaç hareketlerinin hızlanması ve çözünmüş oksijenin azalması birlikte gözleniyor. Hangi yorum kanıtı aşmaz?
- A) Yalnız bu gözlem balığın gen dizisinin değiştiğini kesin kanıtlar.
- B) Balıkların tamamının aynı tür olduğu kesinleşir.
- C) Balık çevresel değişime fizyolojik tepki vermiş olabilir.
- D) Balığın hücrelerinde hiç enerji üretimi bulunmadığı anlaşılır.
- E) Oksijen azaldıkça tüm canlılar zorunlu olarak fotosentez başlatır.
Doğru cevap: C
Çözüm: Çözünen oksijen ile solungaç hareketi arasındaki ilişki bir tepki olasılığını destekler; tek gözlem kalıtsal değişimi kanıtlamaz.
Bir disakkarit tam hidroliz edildiğinde oluşan toplam monosakkarit sayısı ile gereken su molekülü sayısı sırasıyla kaçtır?
- A) 1 monosakkarit ve 2 su
- B) 2 monosakkarit ve 1 su
- C) 2 monosakkarit ve 2 su
- D) 3 monosakkarit ve 1 su
- E) 1 monosakkarit ve 1 su
Doğru cevap: B
Çözüm: Disakkaritin iki monomeri arasında tek glikozit bağı vardır; tam hidrolizde bir suyla bağ kopar ve iki monosakkarit oluşur.
ABO ve Rh birbirinden bağımsız ise Iᴬi Dd × Iᴮi Dd ebeveynlerden 0 Rh pozitif çocuk olma olasılığı kaçtır?
- A) Bu eşleşmede 0 Rh pozitif çocuk ihtimali 1/16’dır.
- B) 0 Rh pozitif çocuk oluşma olasılığı 3/16’dır.
- C) 0 Rh pozitif çocuk oluşması her iki ebeveyn de heterozigotken imkânsızdır.
- D) 0 Rh pozitif çocuğun görülme olasılığı 9/16’dır.
- E) Her çocuk kesinlikle 0 Rh pozitif olacağından oran 1’dir.
Doğru cevap: B
Çözüm: Iᴬi × Iᴮi için ii olasılığı 1/4; Dd × Dd için Rh pozitif DD veya Dd olasılığı 3/4’tür. Sonuç 3/16’dır.
Bir sınıflandırma çalışmasında “türleri yalnız bulundukları kıtaya göre ayırma” yaklaşımının temel sakıncası nedir?
- A) Kıtaların hiçbir zaman biyolojik araştırmayla ilişkili olmaması
- B) Canlıların dünyada birbirinden farklı habitatlarda yaşamaması
- C) Bütün türlerin sadece tek bir kıtada yaşamak zorunda olması
- D) Coğrafi dağılım tek başına evrimsel akrabalık ve tür sınırı göstermez.
- E) Sınıflandırmada genetik verilerin kullanılmasının yasak olması
Doğru cevap: D
Çözüm: Farklı akraba türler farklı coğrafyalarda yaşayabilir ve uzak akrabalar aynı yerde bulunabilir; filogeni için çoklu kanıt gerekir.
Aşağıdaki ifadelerden hangisi crossing-over gerçekleşmeyen bir mayozda bile genetik çeşitlilik görülebileceğini açıklar?
- A) Crossing-over yoksa her gamet zorunlu olarak aynı kromozom takımını taşır.
- B) Kromozomların metafaz I’de sıralanması genetik bilgiyi tamamen siler.
- C) Kardeş kromatitlerin eşlenmesi bütün DNA dizilerini her seferinde değiştirir.
- D) Homolog çiftlerin rastgele yönelmesi farklı anne-baba kromozom birleşimleri sağlar.
- E) Mayoz öncesi interfaz homolog çiftlerin tamamını yok eder.
Doğru cevap: D
Çözüm: Parça değişimi olmasa bile homolog çiftlerin bağımsız dağılımı, özellikle farklı kökenli kromozomların alternatif kombinasyonlarını oluşturur.
Dışarıdan getirilen bir tür yerel türlerle aynı sınırlı kaynağı kullanıp hızla çoğalıyorsa ilk ekolojik risk hangisidir?
- A) Dışarıdan gelen her tür bütün yerel popülasyonları zorunlu çoğaltır.
- B) Bir tür yeni ortama taşındığında biyotik etkileşimler tamamen sona erer.
- C) İstilacı tür, ortamın su ve besin kapasitesini sonsuza yükseltir.
- D) Yeni türün çoğalması o ortamda tüm predatörleri üreticiye çevirir.
- E) İstilacı hâle gelen tür yerel türlerle rekabet edip popülasyonlarını baskılayabilir.
Doğru cevap: E
Çözüm: Hızla yayılan istilacı bir tür besin, alan ve diğer kaynaklar için rekabeti artırıp yerel türlere baskı oluşturabilir.
Bir bitki hücresindeki büyük merkezî kofulun su kaybetmesiyle ilk belirgin değişiklik hangisi olabilir?
- A) Kofulun anında yeni bir çekirdek oluşturması
- B) Selülozun DNA bazına dönüşmesi
- C) Mitokondrinin çift zarını tamamen bırakması
- D) Turgor basıncının ve hücrenin dikliğinin azalması
- E) Ribozomların güneş ışığıyla çalışmaya başlaması
Doğru cevap: D
Çözüm: Merkezî koful suyu ve turgor basıncını destekler; su azalması dokuların pörsümesine katkıda bulunabilir.
Başlangıçta 200 bireyden oluşan bir popülasyon, göçün olmadığı bir dönemde 50 doğum ve 10 ölüm yaşarsa dönem sonunda kaç bireye ulaşır?
- A) Doğum ve ölümler sonunda popülasyon 160 bireye iner.
- B) Başlangıçtaki 200 bireye 40 net artış eklenir ve sayı 240 olur.
- C) Dönem sonunda toplam 250 birey kalır.
- D) Göç bulunmadığından birey sayısı değişmeden 200 olur.
- E) Dönem sonunda birey sayısı zorunlu olarak 210’dur.
Doğru cevap: B
Çözüm: Göçün olmadığı durumda net değişim 50 − 10 = 40’tır; 200 + 40 = 240 bireye ulaşılır.