Tam baskınlığın söz konusu olduğu Aa bireyde A alelinin fenotipte görülmesi neyi gösterir?
- A) a alelinin A alelini DNA’dan tamamen sildiğini gösterir.
- B) İki alelin aynı anda kromozomdan kaybolduğunu gösterir.
- C) A bireyinin zorunlu olarak homozigot olduğunu kanıtlar.
- D) Bütün genlerin her türde aynı fenotipi verdiğini gösterir.
- E) A alelinin a aleline baskın olduğunu gösterir.
Doğru cevap: E
Çözüm: Tam baskınlıkta heterozigotun fenotipinde baskın alelin özelliği belirgin olur; çekinik alel genotipten silinmez.
Canlıların birbirleriyle ve fiziksel çevreleriyle ilişkilerini inceleyen biyoloji alanı hangisidir?
- A) Canlıların yalnız kromozomlarını sınıflandıran dal histolojidir.
- B) Organların sadece iç yapısını inceleyen alan paleontolojidir.
- C) Canlı-çevre etkileşimlerini inceleyen bilim dalı ekolojidir.
- D) Atomların çekirdek tepkimelerini inceleyen dal taksonomidir.
- E) Bütün canlıların yalnız embriyo gelişimini inceleyen dal ekolojiden bağımsızdır.
Doğru cevap: C
Çözüm: Ekoloji; birey, popülasyon, komünite ve ekosistem düzeylerinde canlıların çevre ve diğer canlılarla etkileşimlerini ele alır.
Canlıların yapısında bulunan aşağıdaki maddelerden hangisi inorganik kabul edilir?
- A) Kalsiyum iyonları içeren mineral tuzu
- B) Amino asitlerden oluşan polipeptit
- C) Glikoz birimlerinden kurulan nişasta
- D) Gliserol ve yağ asitlerinden oluşan yağ
- E) Nükleotitlerden oluşan RNA zinciri
Doğru cevap: A
Çözüm: Su, mineral tuzlar, asitler ve bazlar inorganik bileşiklere örnektir; protein, karbonhidrat ve yağlar organik bileşiklerdir.
Hayvan hücrelerinde mikrotübüllerin düzenlenmesine katkı sağlayan yapı hangisidir?
- A) Kloroplastın tilakoit zarı
- B) Mantarın kitin çeperi
- C) Bitki hücresinin nişasta tanesi
- D) Ribozomun mRNA bağlama bölgesi
- E) Sentrozom
Doğru cevap: E
Çözüm: Sentrozom hayvan hücrelerinde önemli bir mikrotübül düzenleme merkezidir; hücre bölünmesindeki iğ iplikleriyle ilişkilidir.
DNA’daki A-T ve G-C eşleşmelerini sağlayan bağ türü hangisidir?
- A) Yan yana amino asitler arasındaki peptit bağları
- B) Gliserol ile yağ asidi arasındaki ester bağları
- C) Bir nişasta zincirindeki glikozit bağları
- D) Bakır ve kalay atomları arasındaki metalik bağlar
- E) Tamamlayıcı bazlar arasında hidrojen bağları
Doğru cevap: E
Çözüm: Karşılıklı bazlar arasında hidrojen bağları vardır; aynı DNA zincirinin şeker-fosfat iskeleti ise kovalent bağlarla kurulur.
AaBb × AaBb çaprazlamasında iki özellik bakımından da çekinik fenotipli birey oluşma olasılığı nedir?
- A) Bağımsız iki gen için çift çekinik yavru olasılığı 1/2’dir.
- B) AaBb × AaBb eşleşmesinde çift çekinik yavru oranı 9/16’dır.
- C) Genler bağımsızsa aabb fenotipinin olasılığı 1/16’dır.
- D) Çift çekinik fenotip bu çaprazlamada hiçbir zaman oluşmaz.
- E) Her yavrunun aabb genotipli olma ihtimali 3/8’dir.
Doğru cevap: C
Çözüm: Her lokusta çekinik fenotip olasılığı 1/4 olduğundan bağımsız iki lokusta birlikte olma ihtimali 1/4 × 1/4 = 1/16’dır.
Besin zincirindeki parçalanması zor ve vücutta birikebilen bir kirleticiyle ilgili hangi genelleme doğrudur?
- A) Kalıcı kirleticiler her üst basamakta zorunlu olarak sıfıra iner.
- B) Kirletici yalnız üretici düzeyinde bulunabilir ve tüketiciye geçemez.
- C) Besin ağı kirleticinin tüm moleküllerini anında parçalar.
- D) Biyolojik büyütme nedeniyle üst trofik düzeylerde derişimi daha yüksek olabilir.
- E) Biyolojik birikim yalnız güneş enerjisinin artması anlamındadır.
Doğru cevap: D
Çözüm: Kalıcı ve birikebilen kirleticiler besinlerle aktarıldıkça üst düzeyde yoğunlaşabilir; olguya biyolojik büyütme denir.
Arkeler ile bakterilerin ortak özelliği aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Bütün türlerinde peptidoglikan duvar bulunması
- B) Zarla çevrili gerçek çekirdeğe sahip olmamaları
- C) Hepsinin zarlı mitokondri taşıması
- D) Kloroplastlı çok hücreli gövde oluşturmaları
- E) Virüsler gibi zorunlu konakta çoğalmaları
Doğru cevap: B
Çözüm: Arkeler ve bakteriler prokaryottur; buna karşın zar lipitleri, hücre duvarı ve moleküler sistemleri açısından ayrılabilirler.
Atmosferdeki su buharının soğuyup küçük sıvı damlacıklara dönüşmesi hangi olaydır?
- A) Su buharının sıvı damlacıklara dönüşmesi yoğunlaşmadır.
- B) Su buharının damlacık oluşturması fotosentezdir.
- C) Bulut damlacıklarının ortaya çıkmasına nitrifikasyon denir.
- D) Gaz suyun sıvıya dönüşmesi erime olayıdır.
- E) Su buharından damlacık oluşmasına terleme denir.
Doğru cevap: A
Çözüm: Yoğunlaşma gaz hâlindeki suyun sıvıya geçmesidir; bulut oluşumunda önemli rol oynar.
Mitokondrinin iç zarında kıvrımlar bulunmasının hücresel açıdan avantajı nedir?
- A) Elektron taşıma ve ATP sentezi için zar yüzeyini artırması
- B) Mitokondriyi prokaryot hücreye dönüştürmesi
- C) Çekirdek DNA’sının tümünü iç zara taşıması
- D) Glikozun yalnız kristalarda depolanması
- E) Zarın kalıcı olarak seçici geçirgenliğini kaybetmesi
Doğru cevap: A
Çözüm: Mitokondri iç zarındaki kristalar yüzey alanını genişletir; oksijenli solunumun elektron taşıma sistemi burada bulunur.
Bir makrofajın bakteriyi sararak kesecik hâlinde alması hangi olaydır?
- A) Katı parçacık endositozu olan fagositoz
- B) Sıvı alımına dayalı pinositoz
- C) Pasif oksijen geçişi olan difüzyon
- D) Hücre dışına protein verme olan ekzositoz
- E) İyon kanalındaki kolaylaştırılmış geçiş
Doğru cevap: A
Çözüm: Makrofaj bakteriyi zar uzantılarıyla sararak büyük bir vezikül içine alır; bu olay fagositozdur ve enerji gerektirir.
Canlıda kopan parçanın yeni bir bireye dönüşmesi hangi koşulda üreme sayılır?
- A) Yalnız yaralı bölgenin kapanması, mutlaka birey sayısını artırır.
- B) Parçadan bağımsız yaşayabilen yeni bir canlı oluştuğunda eşeysiz üreme gerçekleşir.
- C) Her rejenerasyon olayında gametlerin birleşmesi gerekir.
- D) Bir organın kendini onarması daima ayrı bir birey üretir.
- E) Rejenerasyon yalnız omurgalı hayvanlarda görülür.
Doğru cevap: B
Çözüm: Rejenerasyon onarım sağlayabilir; ayrı bir canlı oluşturursa üremeye dönüşür. Her doku yenilenmesi üreme değildir.
Bir canlıda mitozda 2n sayısı korunurken mayozda n sayılı ürünler oluşmasının temel ayrım noktası hangisidir?
- A) Mayozda DNA’nın bütün evrelerde sıfır kez eşlenmesi.
- B) Mayoz I’de homolog kromozomların, mitozda ise kardeş kromatitlerin ayrılması.
- C) Mitozda her zaman iki ayrı S evresinin peş peşe gerçekleşmesi.
- D) Mitozda genlerin yalnız anneden, mayozda yalnız babadan gelmesi.
- E) Mayoz II’nin kromozomları yeniden diploit hâle getirmesi.
Doğru cevap: B
Çözüm: Mitoz eşlenmiş kardeş kromatitleri ayırarak sayı korur; mayoz I homologları ayırıp takım sayısını yarıya düşürür.
Bir taşıyıcının aktarım hızı yüksek substrat derişimlerinde plato yaparken basit difüzyon daha uzun süre artabiliyor. Temel fark nedir?
- A) Basit difüzyon da her zaman aynı taşıyıcı proteinleri kullanır.
- B) Doygunluğa ulaşan proteinler mutlaka DNA dizisini kaybeder.
- C) Substrat arttığında zarın yüzey alanı sonsuz olur.
- D) Taşıyıcıda ATP bulunmadığında bütün moleküller ağırlaşır.
- E) Taşıyıcı sayısı sınırlıdır; protein aracılı aktarım doygunluğa ulaşabilir.
Doğru cevap: E
Çözüm: Taşıyıcı proteinler belirli sayıda bağlanma yeri ve çevrim hızına sahiptir; basit difüzyonda aynı türden protein doyma sınırı bulunmaz.
ABO ve Rh genlerinin bağımsız kalıtıldığı kabul edilirse Iᴬi Dd × Iᴮi dd çaprazlamasında 0 Rh negatif çocuk olasılığı nedir?
- A) Bu çaprazlamada 0 Rh negatif çocuk olasılığı 1/2’dir.
- B) Kan grubu bakımından 0 Rh negatif çocuk mümkün değildir.
- C) İki karakterin birlikte görülme olasılığı 3/16’dır.
- D) 0 Rh negatif çocuk oluşma olasılığı 1/8’dir.
- E) Söz konusu çaprazlamada 0 Rh negatif çocuk oranı 1/32’dir.
Doğru cevap: D
Çözüm: Iᴬi × Iᴮi birleşiminde ii olasılığı 1/4; Dd × dd birleşiminde dd olasılığı 1/2’dir. Bağımsızlıkla 1/4 × 1/2 = 1/8.
Bir virüs parçacığı DNA ya da RNA taşıyor, ancak hücre dışında ATP üretemiyor. Bu bilgi neden hücresel canlı sayılmamasını destekler?
- A) Genetik materyali olan bütün yapılar zorunlu çok hücrelidir.
- B) Virüslerin tamamı organlardan oluşmuş canlılardır.
- C) ATP üretememek tüm hücresel canlılar için olağandır.
- D) Virüslerde mitokondri ve ribozom zorunlu bulunur.
- E) Genetik materyal taşıması bağımsız hücresel metabolizma bulunduğu anlamına gelmez.
Doğru cevap: E
Çözüm: Virüslerde genetik materyal bulunabilir fakat sitoplazma, ribozom ve bağımsız metabolik örgütlenme bulunmadığından konak gerekir.
Bir virüsün konak hücreye girmeden önce hücre dışında protein sentezleyememesi en doğrudan neyle açıklanır?
- A) Virüs genomunun her zaman çift zincirli DNA olmasıyla
- B) Virüslerin tamamının bitki hücresi olmasıyla
- C) Kapsit proteinlerinin genetik materyal içermemesiyle
- D) Virüslerin konak hücreyle hiçbir etkileşim kurmamasıyla
- E) Kendisine ait ribozom ve bağımsız hücresel protein sentez sistemi bulunmamasıyla
Doğru cevap: E
Çözüm: Virüsler kendi ribozomları olmadığından protein sentezi için konak hücrenin translasyon düzenine bağımlıdır.
20 glikoz monomerinin doğrusal dehidrasyonla tek polisakkarit zinciri oluşturduğu varsayılırsa kaç su molekülü açığa çıkar?
- A) 20 adet su molekülü
- B) 21 adet su molekülü
- C) 40 adet su molekülü
- D) 10 adet su molekülü
- E) 19 adet su molekülü
Doğru cevap: E
Çözüm: Doğrusal zincirde n monomer n−1 bağla birleşir; her glikozit bağı kurulurken bir su ayrılır, 20−1=19 olur.
Aa × Aa ebeveynlerin iki çocuğundan en az birinin aa genotipli olma olasılığı kaçtır?
- A) İki çocuktan en az birinin aa olma olasılığı 7/16’dır.
- B) En az bir aa çocuğun olma olasılığı yalnız 1/16’dır.
- C) İki çocuktan en az birinin aa olması kesinlikle %100’dür.
- D) En az bir çekinik çocuk için olasılık 9/16 bulunur.
- E) En az bir aa çocuğun görülmesi bu ailede mümkün değildir.
Doğru cevap: A
Çözüm: Her çocukta aa olmama olasılığı 3/4’tür. İkisinin de aa olmaması 9/16, en az birinin aa olması 1−9/16 = 7/16’dır.
GLUT taşıyıcılarının tümü engelleniyor, fakat küçük apolar moleküllerin geçişi korunuyor. Hangi sonuç uygundur?
- A) Taşıyıcıya bağımlı glikoz geçişi azalırken oksijen difüzyonu sürebilir.
- B) Glikoz her durumda otomatik olarak hücre duvarından geçer.
- C) Oksijen yalnız GLUT aracılığıyla içeri girebilir.
- D) İyon pompaları glikozun kimyasal formülünü değiştiremezse bütün gazlar durur.
- E) Tüm lipit molekülleri anında yüklü iyon hâline gelir.
Doğru cevap: A
Çözüm: GLUT proteinlerine bağlı taşıma bozulsa da küçük apolar gazların fosfolipit tabakadan doğrudan geçişi sürebilir.