Aşağıdakilerden hangisi eşeysiz üremeye örnektir?
- A) Sperm ile yumurtanın birleşerek embriyoyu başlatması.
- B) Çiçekli bitkinin polen ve yumurta hücresini birleştirmesi.
- C) İki gametin çekirdeğinin birleşmesiyle döllenme olması.
- D) Mayozla üretilmiş gametlerin karşılıklı kaynaşması.
- E) Hidranın tomurcuklanarak yeni birey oluşturması.
Doğru cevap: E
Çözüm: Tomurcuklanmada yeni birey, ana canlı üzerinde gelişir; bu yöntem gamet birleşmesi gerektirmez.
Bitki ve hayvan hücrelerinin ortak temel yapısı hangisidir?
- A) Her ikisinde de selüloz hücre çeperi bulunması
- B) İkisinin de bakteriye ait nükleoit taşıması
- C) Zarla çevrili çekirdeğe sahip olmaları
- D) Hayvanların kloroplast içermesinin zorunlu olması
- E) Bitkilerin ribozomsuz olması
Doğru cevap: C
Çözüm: Bitki ve hayvanlar ökaryottur; her ikisinde de zarla çevrili çekirdek ve pek çok ortak hücresel yapı bulunur.
Plazmolize uğramış bir bitki hücresinin uygun su ortamında tekrar su almasına ne denir?
- A) Mitozda profaz başlangıcı
- B) Deplazmoliz
- C) Endositozla bakterinin alınması
- D) Proteinlerde denatürasyon gelişmesi
- E) Sentrozomun ikiye ayrılması
Doğru cevap: B
Çözüm: Plazmolizli hücre daha seyreltik ortamda yeniden su alabilir; turgor geri gelmesiyle eski durumuna yaklaşması deplazmolizdir.
Zarla çevrili çekirdeği bulunmayan hücreler hangi grupta yer alır?
- A) Çekirdek zarı bulunan hayvan hücreleri
- B) Kloroplastlı bitki hücreleri
- C) Zarlı organeller taşıyan mantar hücreleri
- D) Çekirdeği belirgin protist hücreleri
- E) Prokaryot hücreler
Doğru cevap: E
Çözüm: Prokaryotlarda DNA sitoplazmadaki nükleoit bölgede bulunur; zarla çevrili gerçek çekirdek ve zarlı organel yoktur.
Bakteri hücresinde protein sentezini doğrudan yapan yapı hangisidir?
- A) Çift zarlı kloroplastlar
- B) Çekirdek içindeki çekirdekçik
- C) Golgi kesecikleri
- D) Zarsız ribozom tanecikleri
- E) Mitokondri kristaları
Doğru cevap: D
Çözüm: Bakteriler zarlı organellere sahip değildir ancak ribozom taşırlar; protein sentezi ribozomlarda gerçekleşir.
İnsanda erkek bireyin olağan eşey kromozomları hangi kombinasyondur?
- A) Erkek bireyin eşey kromozomları her zaman XX’dir.
- B) Erkek bireyin eşey kromozomları genellikle XY’dir.
- C) Erkek birey yalnız iki Y kromozomu taşır.
- D) Erkek bireyin tüm otozomları eşey kromozomu sayılır.
- E) Erkek bireyin kromozom takımı XYY biçiminde tanımlanır.
Doğru cevap: B
Çözüm: İnsanlarda olağan eşey kromozomları dişide XX, erkekte XY’dir; biyolojik çeşitlilikte kromozomal farklılıklar görülebilir.
Hayvanlarda karaciğer ve kaslarda depolanabilen polisakkarit hangisidir?
- A) Bitkisel destek selülozu
- B) Glikojen
- C) Bakteri duvarı peptidoglikanı
- D) Yumurta akı albumini
- E) Kandaki hemoglobin proteini
Doğru cevap: B
Çözüm: Glikojen hayvanlarda glikozun depo biçimidir; karaciğer ve kaslar glikojen depolayabilir.
Hücre zarının bazı maddeleri diğerlerinden daha kolay geçirmesini açıklayan temel özellik hangisidir?
- A) Her hücrede kalın selüloz çeper bulunması
- B) Hücre zarının yalnız DNA zincirinden oluşması
- C) Seçici geçirgenlik
- D) Bütün moleküllerin aynı hızla geçebilmesi
- E) Zarın sadece fosfat iyonlarından yapılması
Doğru cevap: C
Çözüm: Hücre zarı seçici geçirgendir; molekülün boyutu, yükü, yağda çözünürlüğü ve taşıyıcı proteinlerin varlığı geçişi etkiler.
Hücrelerin kullanabileceği enerjinin aktarılmasında doğrudan görev yapan molekül hangisidir?
- A) Yalnız moleküler oksijen gazı
- B) Sadece selüloz polimeri
- C) Her koşulda DNA çift sarmalı
- D) ATP
- E) Saf mineral tuz kristali
Doğru cevap: D
Çözüm: ATP, hücresel enerji aktarımında doğrudan kullanılan moleküldür; enerji gerektiren olaylarla eşleştirilir.
Diploit bir türün vücut hücresinde 2n = 12 ise normal gametindeki kromozom sayısı kaçtır?
- A) Gamet 3 kromozom içeren iki ayrı çekirdek taşır.
- B) Her gametin kromozom sayısı 12 olarak kalır.
- C) Normal gamette toplam 18 kromozom bulunur.
- D) Döllenmeden önce her gamette 24 kromozom yer alır.
- E) Haploit gamet 6 kromozom taşır.
Doğru cevap: E
Çözüm: Diploit hücrede homolog kromozomlar çift hâlindedir; mayoz sonucu gamette bu sayının yarısı, n = 6, bulunur.
Hem bitkisel hem hayvansal besinlerden yararlanan canlı nasıl adlandırılır?
- A) Her iki kaynakla beslenen canlı yalnız üreticidir.
- B) Bitkisel ve hayvansal beslenen canlı hepçildir.
- C) Hepçil canlılar sadece inorganik maddeleri kullanır.
- D) Hem ot hem et yiyen hayvan mutlaka ayrıştırıcı mantardır.
- E) Hepçil beslenmede organik maddeler hiç tüketilmez.
Doğru cevap: B
Çözüm: Hepçil, yani omnivor canlılar bitki ve hayvan kökenli besinleri tüketebilen heterotroflardır.
Canlıların ortak özelliklerine ve akrabalıklarına göre gruplandırılması hangi bilimsel çalışmadır?
- A) Yalnız canlıların ağırlığını ölçme
- B) Protein moleküllerini parçalama
- C) Biyolojik sınıflandırma
- D) Hücrede ATP sentezini durdurma
- E) Organizmanın günlük besin hesabı
Doğru cevap: C
Çözüm: Sınıflandırma canlıların çeşitliliğini düzenlemeye, tanımlamaya ve canlılar arasındaki akrabalıkları araştırmaya yardımcı olur.
Bitki hücresinde sitokinezin karakteristik özelliği nedir?
- A) Hayvan hücresindeki gibi belirgin bölünme oluğu kullanılması.
- B) Kromozomların tek tek hücre dışına atılması.
- C) Bütün organellerin yalnız bir yavru hücreye geçmesi.
- D) Hücrenin ortasında hücre plağı oluşup yeni çeperi başlatması.
- E) Her bölünmede homologların zorunlu olarak ayrılması.
Doğru cevap: D
Çözüm: Hücre çeperi nedeniyle yüksek bitki hücrelerinde sitokinez, ortadan dışa gelişen hücre plağıyla yürütülür.
Çözünen madde derişimi hücre içinden daha yüksek olan dış ortam hangisidir?
- A) Hücreden daha seyreltilmiş besi sıvısı
- B) İzotonik durumda eşit etkili tanecik derişimi
- C) Çeperde depolanmış selüloz tabakası
- D) Fosfolipit çift tabakanın iç bölümü
- E) Hipertonik çevre
Doğru cevap: E
Çözüm: Hipertonik dış ortamda etkili çözünen madde derişimi daha yüksektir; su, hücreden dışarı net hareket etme eğilimindedir.
Enerji piramidinde genel olarak en fazla kullanılabilir enerji hangi düzeyde bulunur?
- A) En büyük enerji havuzu genellikle üreticilerin yer aldığı tabandadır.
- B) Enerji yalnız en üst avcı basamağında birikir.
- C) Birincil tüketiciler fotosentezle piramidin tüm enerjisini üretir.
- D) Enerji piramidinde her basamakta tamamen aynı enerji bulunur.
- E) Üreticilerde hiç enerji olmadığı için piramit tabanı boştur.
Doğru cevap: A
Çözüm: Üreticiler sisteme giren enerjiyi organik maddede depolar; trofik aktarım sırasında kullanılabilir enerji azalır.
Canlıları akrabalık ilişkilerine göre sınıflandırmayı amaçlayan yaklaşım hangisidir?
- A) Yalnız renk benzerliğine göre rastgele gruplama
- B) Bulunulan ülkenin posta koduna göre dizme
- C) Canlının günlük ağırlığını ölçme
- D) Filogenetik sınıflandırma
- E) Sadece alfabetik Türkçe ada göre ayırma
Doğru cevap: D
Çözüm: Filogenetik sınıflandırma ortak atadan gelme ve evrimsel akrabalık ilişkilerini araştırarak gruplar oluşturur.
Ribozomların ortak temel görevi aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Güneş ışığını doğrudan yakalamak
- B) Hücre çeperine selüloz örmek
- C) Hidrojen peroksiti parçalamak
- D) Kromozomları çekirdek dışında saklamak
- E) Protein üretiminde görev almak
Doğru cevap: E
Çözüm: Ribozomlar mRNA bilgisini kullanarak amino asitleri peptit bağlarıyla birleştirir; tüm hücresel canlılarda bulunur.
Bitki hücre çeperinde bol bulunan yapısal polisakkarit hangisidir?
- A) Hayvansal depo nişastası
- B) Kaslarda depolanan glikojen
- C) Polimerleşmiş trigliserit
- D) Selüloz
- E) DNA’nın deoksiriboz şekeri
Doğru cevap: D
Çözüm: Selüloz bitki hücre çeperinin önemli bir yapısal bileşenidir; insan sindirim enzimleri selülozu parçalayamaz.
Büyük moleküllerin daha küçük moleküllere ayrılması metabolizmanın hangi yönüdür?
- A) Katabolizma (yıkım)
- B) Yeni dokuların birleşmesi
- C) Bütün enzimlerin denatürasyonu
- D) Tür içi eşleşme davranışı
- E) Biyolojik sınıflandırma faaliyeti
Doğru cevap: A
Çözüm: Katabolizma, karmaşık moleküllerin parçalanmasını kapsar; tepkimelerde uygun koşullarda enerji açığa çıkabilir.
Diploit bir Aa bireyin bu gene ait normal gametleri hangi alelleri taşıyabilir?
- A) Her bir gamet birlikte hem A hem a alelini taşır.
- B) Aa bireyin gametlerinde bu gen hiçbir zaman bulunmaz.
- C) Yalnız AA genotipli diploit gametler oluşur.
- D) Gametlerin bir kısmı A, bir kısmı a alelini taşır.
- E) Tüm gametler zorunlu olarak üç farklı alel taşır.
Doğru cevap: D
Çözüm: Mayozda bir alel çiftinin üyeleri ayrılır; normal haploit gamet, ilgili lokusta A veya a alelinden birini alır.