Lipit sentezi ve bazı maddelerin etkisizleştirilmesinde öne çıkan organel hangisidir?
- A) Ribozomun küçük alt birimi
- B) Çekirdekte bulunan kromatin
- C) Bitki hücresindeki kloroplast grana
- D) Granülsüz endoplazmik retikulum
- E) Hücre duvarındaki pektin lifleri
Doğru cevap: D
Çözüm: Granülsüz endoplazmik retikulum lipit sentezinde ve özellikle karaciğer hücrelerinde bazı toksik maddelerin işlenmesinde görev alır.
Homo sapiens bilimsel adındaki Homo sözcüğü neyi belirtir?
- A) Türün bulunduğu biyomu
- B) Cinsi
- C) Canlının beslenme biçimini
- D) Takımın bütün üyelerini
- E) Evrimleşmenin tarihini
Doğru cevap: B
Çözüm: Homo cins adıdır; sapiens ikinci tanımlayıcı sözcüktür. İki sözcük birlikte türün bilimsel adını oluşturur.
Karbonhidratların temel yapı taşlarından biri hangisidir?
- A) Gliserolün yağ asidi esteri
- B) Proteinlerdeki peptit bağı
- C) Glikoz monosakkariti
- D) DNA’daki fosfodiester bağı
- E) Kalsiyum karbonat minerali
Doğru cevap: C
Çözüm: Glikoz bir monosakkarittir; daha büyük karbonhidratların oluşumunda kullanılabilir ve hücre için enerji kaynağı olabilir.
Bir ekosistemde çeşitli besin zincirlerinin birbirine bağlanmasıyla oluşan yapı nedir?
- A) Besin ağı yalnız bir canlıdaki bütün damarların adıdır.
- B) Birbirinden tamamen kopuk mineral taneciklerine besin ağı denir.
- C) Birbirine bağlı besin zincirleri besin ağını oluşturur.
- D) Besin ağı, fotosentezin karanlık evresinin diğer adıdır.
- E) Bir türün bütün kromozomları ekolojik besin ağı oluşturur.
Doğru cevap: C
Çözüm: Besin ağı, farklı türler arasındaki çok yönlü beslenme ilişkilerini; tek bir zincirden daha gerçekçi biçimde gösterir.
Bir hayvan hücresi hipertonik çözeltiye konulduğunda hangi olay beklenir?
- A) Yalnız nişasta sentezinin başlaması
- B) Çekirdeğin kloroplast hâline dönüşmesi
- C) Net su kaybederek büzülmesi
- D) Hücre çeperinin bir anda oluşması
- E) Bütün zarlı organellerin birleşmesi
Doğru cevap: C
Çözüm: Hipertonik dış ortam suyu hücreden çeker; çepersiz hayvan hücresinin hacmi azalır ve büzülme gerçekleşebilir.
Yeni bireylerin meydana getirilmesi canlıların hangi özelliğidir?
- A) Proteinlerin hidrolizi
- B) Yalnız hücre zarı seçiciliği
- C) Oksijenin suda çözünmesi
- D) Üreme
- E) Canlıların sınıflandırılması
Doğru cevap: D
Çözüm: Üreme türün devamlılığına katkı sağlar; tek bir bireyin yaşamını sürdürmesi için her zaman zorunlu değildir.
AA, Aa veya aa gibi alel birleşimlerini tanımlamak için hangi kavram kullanılır?
- A) Bireyin yalnız boy uzunluğu genotip olarak adlandırılır.
- B) Bireyin ilgili gen bakımından kalıtsal yapısı genotiptir.
- C) Genin çevrede görünür hâle gelmesine mitoz denir.
- D) Bir popülasyondaki bütün türler genotip diye tanımlanır.
- E) Bir canlının yaşadığı iklim genotipini oluşturur.
Doğru cevap: B
Çözüm: Genotip, belirli bir lokusta bireyin taşıdığı alel birleşimini ifade eder; AA, Aa ve aa buna örnektir.
Mayoz I’in anafaz evresinde hangisi gerçekleşir?
- A) Kardeş kromatitlerin hepsi sentromerlerinden ayrılarak tek kromozoma dönüşür.
- B) Homolog kromozomlar birbirinden ayrılarak karşı kutuplara gider.
- C) Zigot hücrede ilk kez döllenme görülür.
- D) Her kromozomun DNA’sı yeniden eşlenmeye başlar.
- E) İğ iplikleri yerine hücre duvarı kromozomları çeker.
Doğru cevap: B
Çözüm: Anafaz I’de homolog kromozomların ayrılması mayozu mitozdan ayıran temel olaydır.
Pasif taşımanın temel enerji özelliği nedir?
- A) Mutlaka ATP hidroliziyle başlatılması
- B) Yalnız çekirdekteki enerjiyle yapılması
- C) Her molekülün önce enerji deposuna dönüşmesi
- D) Sadece fotosentez sırasında çalışması
- E) Doğrudan ATP harcanmasını gerektirmemesi
Doğru cevap: E
Çözüm: Pasif taşımada madde kendiliğinden uygun derişim veya elektrokimyasal gradyan yönünde hareket eder; doğrudan ATP tüketimi gerekmez.
Aşağıdaki canlı gruplarından hangisinin hücreleri prokaryot yapıdadır?
- A) Çiçekli bitkiler ve yosunlar
- B) Bakteriler ve arkeler
- C) Şapkalı mantarlar ve mayalar
- D) Memeliler ve kuşlar
- E) Amipler ve öglena benzeri protistler
Doğru cevap: B
Çözüm: Bakteriler ve arkeler prokaryottur. Bitki, hayvan, mantar ve protist hücrelerinin temel planı ökaryottur.
Aşağıdaki taksonomik kategorilerden hangisi cinsin hemen üstündedir?
- A) Familya kategorisi
- B) Cinsin altında bulunan tür düzeyi
- C) Takımdan da geniş olan âlem düzeyi
- D) Takımın üstünde bulunan sınıf düzeyi
- E) Âlemin de üstündeki domain düzeyi
Doğru cevap: A
Çözüm: Geleneksel sıra üstten alta âlem, şube/bölüm, sınıf, takım, familya, cins ve tür şeklindedir; cinsin üstünde familya bulunur.
Ot → çekirge → kurbağa → yılan zincirinde ok işaretinin anlamı nedir?
- A) Ok daima son tüketiciden üreticiye geri akan enerji döngüsünü gösterir.
- B) Ok, bütün canlıların eşit sayıda bulunduğunu belirtir.
- C) Ok işareti yalnız canlıların üreme sırasını bildirir.
- D) Ok besinden tüketiciye doğru enerji ve madde aktarım yönünü gösterir.
- E) Ok, türler arasında doğrudan gen aktarımı olduğunu kanıtlar.
Doğru cevap: D
Çözüm: Besin zincirindeki oklar yenilen canlıdan yiyen canlıya doğru ilerleyen madde ve enerji aktarımını ifade eder.
Çilek bitkisinin sürünücü gövdesinden yeni bitkiler oluşması hangi üreme biçimidir?
- A) Gametlerin birleşmesine bağlı zigot üretimiyle çoğalma.
- B) Mayoz ürünlerinin doğrudan döllenme olmadan kaynaşması.
- C) Homolog kromozomların bitki kökünde tetrat yapması.
- D) Vejetatif eşeysiz üreme yoluyla yeni bitki oluşması.
- E) Yalnız sporların kendi aralarında eşleşmesiyle çoğalma.
Doğru cevap: D
Çözüm: Sürünücü gövde gibi vejetatif organlardan yeni bitki oluşması, döllenmesiz çoğalmanın bir örneğidir.
Tiroid hormonlarının yapımında önemli rol oynayan mineral hangisidir?
- A) Yalnız sodyum metali
- B) Moleküler klor gazı
- C) Saf gümüş elementi
- D) İyot minerali
- E) Kristal kükürt parçacığı
Doğru cevap: D
Çözüm: İyot tiroid hormonlarının sentezinde gerekli bir elementtir; eksikliğinde tiroid işlevlerinde sorunlar oluşabilir.
Bir organizmanın hücre sayısının artması veya hücrelerinin büyümesi hangi ortak özellik ile ilişkilidir?
- A) Yalnız kalıtsal varyasyon
- B) Sadece aktif yer değiştirme
- C) Türler arası çiftleşme
- D) Mineralin kimyasal bozunması
- E) Büyüme
Doğru cevap: E
Çözüm: Büyüme tek hücrelilerde hacimsel, çok hücrelilerde çoğunlukla hücre sayısı ve boyut artışıyla gerçekleşebilir.
AA ile aa genotipli iki bireyin tam baskınlık altında çaprazlanmasında F1 dölünün genotipi nedir?
- A) İlk kuşaktaki bütün yavrular yalnız AA genotipindedir.
- B) İlk kuşakta bütün bireyler aa genotipli doğar.
- C) İlk kuşaktaki bütün yavrular Aa genotipinde olur.
- D) F1 bireylerinde gen bulunmadığı için genotip yazılamaz.
- E) F1 kuşağında mutlaka AABB genotipi oluşur.
Doğru cevap: C
Çözüm: AA birey sadece A, aa birey sadece a gameti verir; birleşen her gamet çifti Aa oluşturur.
Karbondioksit ve su gibi inorganik maddelerden organik madde üretebilen canlı hangi beslenme grubundadır?
- A) Sadece başka canlıyı avlayan canlıya ototrof denir.
- B) Organik maddeleri parçalayan her canlı zorunlu tüketicidir.
- C) Yalnız güneş ışığını yansıtan canlı ototrof kabul edilir.
- D) Başka canlıya bağımlı her parazit üretici sınıfındadır.
- E) Kendi organik besinini üreten canlı ototroftur.
Doğru cevap: E
Çözüm: Ototroflar ışık veya kimyasal enerji kullanarak inorganik maddelerden organik madde sentezler.
Enzimlerin hücredeki temel görevi hangisidir?
- A) Tüm tepkimelerde harcanıp bitmek
- B) Her maddenin kütlesini ikiye katlamak
- C) Hücredeki suyu tamamen yok etmek
- D) Biyokimyasal tepkimeleri hızlandırmak
- E) Bütün tepkimeleri ısısız durdurmak
Doğru cevap: D
Çözüm: Enzimler aktivasyon enerjisini düşürerek tepkime hızını artırır; tepkimenin sonunda genellikle değişmeden kalır.
Hücrelerinde çekirdek zarı bulunmayan canlılar hangi grupta değerlendirilir?
- A) Yalnız çok hücreli hayvanlar
- B) Tüm çiçekli bitkiler
- C) Ökaryot mantar hücreleri
- D) Çekirdekli protistlerin tamamı
- E) Prokaryot canlılar
Doğru cevap: E
Çözüm: Prokaryot hücrelerde zarla çevrili çekirdek bulunmaz; bakteriler ve arkeler prokaryot hücre yapısına sahiptir.
Hücrelerin gözlemlenmesinde kullanılan temel optik araç hangisidir?
- A) Işık mikroskobu
- B) Kütle ölçen hassas terazi
- C) Hava basıncını ölçen barometre
- D) Sıcaklığı ölçen termometre
- E) Yalnız sesi kaydeden mikrofon
Doğru cevap: A
Çözüm: Işık mikroskobu görünür ışık ve merceklerden yararlanır; hücrelerin temel biçimi ve bazı büyük yapıları incelenebilir.