Aa × Aa çaprazlamasında genotiplerin AA:Aa:aa ayrışım oranı hangisidir?
- A) Genotiplerin AA:Aa:aa oranı 3:1:0 olarak bulunur.
- B) Bu çaprazlamada genotip oranı 4:0:0’dır.
- C) AA:Aa:aa oranı bağımsız dağılımda 9:3:1 olur.
- D) Aa × Aa yalnız iki farklı genotip oluşturduğundan oran 1:1’dir.
- E) Genotip ayrışımı bir AA, iki Aa ve bir aa şeklinde 1:2:1’dir.
Doğru cevap: E
Çözüm: Punnett karesinde AA bir, Aa iki ve aa bir kez yer alır. Fenotip oranı tam baskınlık altında 3:1 olsa da genotip 1:2:1’dir.
Kışın soğuğa çıkan insanın titremesi hangi canlılık işlevine örnek oluşturur?
- A) Isı dengesini korumaya yönelik fizyolojik tepki
- B) Çekirdeksiz hücre oluşumunun zorunluluğu
- C) Fotosentezle glikoz sentezi
- D) Türler arası gen alışverişi
- E) Yeni bir popülasyonun kurulması
Doğru cevap: A
Çözüm: Titreme kas etkinliğini artırarak ısı oluşumuna katkı verir; sıcaklık dengesini korumaya dönük homeostatik yanıttır.
Bazı arkelerin aşırı tuzlu veya sıcak ortamlarda yaşayabilmesi hangi yorumu destekler?
- A) Bütün arkelerin yalnız kaynar sularda yaşayabildiğini
- B) Bakterilerden hiçbirinin olağan dışı ortama dayanamadığını
- C) Arkelerin ökaryot çekirdeğine zorunlu sahip olduğunu
- D) Arke soylarında çeşitli çevre uyumlarının bulunabildiğini
- E) Canlıların çevreden hiç etkilenmediğini
Doğru cevap: D
Çözüm: Bazı arkeler ekstrem koşullara uyumludur ancak tüm arkeler ekstremofil değildir; normal ortamlarda yaşayan türler de bulunur.
Hücre dışına insülin gibi proteinlerin kesecik aracılığıyla salınması hangi taşıma biçimidir?
- A) İnsülinin zardan basit yağ difüzyonu
- B) Büyük proteinin sodyum pompasıyla taşınması
- C) Yalnız suyla gerçekleşen osmoz
- D) Bakteri hücresinin fagositozla yutulması
- E) Vezikül zarının kaynaşmasıyla ekzositoz
Doğru cevap: E
Çözüm: İnsülin gibi salgı proteinleri salgı veziküllerinden plazma zarına taşınır; kesecik zarla kaynaşıp içeriğini dışarı verir.
Atmosferik N₂ gazının canlılarca kullanılabilir azotlu bileşiklere dönüşmesi hangi süreçtir?
- A) Atmosferik azotun organik maddelere karışması doğrudan denitrifikasyondur.
- B) Azot bağlanması, nitrattaki azotu N₂ olarak atmosfere geri verir.
- C) Bütün yeşil bitkiler N₂ gazını kendi başına doğrudan bağlar.
- D) Atmosferik N₂ gazı hiçbir biyolojik olayla dönüştürülemez.
- E) N₂ gazını kullanılabilir azotlu biçimlere dönüştürme azot bağlanmasıdır.
Doğru cevap: E
Çözüm: Azot bağlayan bazı mikroorganizmalar N₂ gazını amonyak/amonyum gibi kullanılabilir biçimlere dönüştürür.
Crossing-over ile ilgili doğru ifade hangisidir?
- A) Aynı kromozomun birbiriyle özdeş kardeş kromatitleri zorunlu olarak farklı hücrelere karışır.
- B) Mayoz başlamadan ribozomlar arasında RNA parçalarının değişimidir.
- C) Döllenme anında sperm ve yumurta zarlarının yer değiştirmesidir.
- D) Homolog kromozomların kardeş olmayan kromatitleri arasında DNA parçaları yer değiştirebilir.
- E) Mitozda sentromerin iki yarısının ayrılmasına verilen özel addır.
Doğru cevap: D
Çözüm: Crossing-over homolog kromozomların kardeş olmayan kromatitlerinde yeni allel kombinasyonları oluşturabilir.
Kloroplastın ışığa bağlı fotosentez basamakları ağırlıkla hangi yapıda gerçekleşir?
- A) Mitokondri matriksinde
- B) Hücre duvarının selüloz tabakasında
- C) Sentrozom çevresinde
- D) Çekirdekçiğin nükleolusunda
- E) Tilakoit zarlarında
Doğru cevap: E
Çözüm: Tilakoit zarları klorofil ve ışığa bağlı tepkimelerin protein komplekslerini taşır; karbon bağlama basamakları stromada yürür.
Buzun sıvı suyun üzerinde yüzmesi suyun hangi özelliğiyle açıklanır?
- A) Donarken yoğunluğunun azalmasıyla
- B) Su donunca bütün hidrojen bağlarının yok olmasıyla
- C) Katılaşırken molekül kütlesinin ikiye katlanmasıyla
- D) Buzun atomlarının demire dönüşmesiyle
- E) Buzun yalnızca tuzdan oluşmasıyla
Doğru cevap: A
Çözüm: Su donduğunda hidrojen bağları daha açık bir örgü oluşturur; buzun yoğunluğu sıvı sudan küçük olduğu için yüzer.
Bir tohumun çimlenip yapraklı bitkiye dönüşmesi hangi iki ortak özelliği birlikte gösterir?
- A) Yalnız beslenme ve boşaltım
- B) Sadece mutasyon ve göç
- C) Sınıflandırma ile adlandırma
- D) DNA’nın bütünüyle ortadan kalkması
- E) Büyüme ve gelişme
Doğru cevap: E
Çözüm: Çimlenirken hücre sayısı ve büyüklüğü artar; kök, gövde ve yaprak gibi farklı yapıların oluşması gelişmeye örnektir.
Mantar ile bitkiyi kesin ayırmak için hangi özellik ikilisi özellikle yararlıdır?
- A) İkisinde de zorunlu olarak prokaryot ribozom olması
- B) Bütün mantarların kloroplastlı fotosentez yapması
- C) Mantar çeperinde kitin, tipik bitki çeperinde selüloz bulunması
- D) Bitkilerin DNA taşımaması ve mantarların taşıması
- E) Her iki grubun besinini ağızla yutması
Doğru cevap: C
Çözüm: Mantar ve bitkiler çeperli ökaryotlardır fakat çeperlerinin kimyasal bileşimleri ve beslenme özellikleri farklıdır.
Bir hayvan hücresinde hücre zarının yapısal temelini oluşturan ve sulu ortamda çift tabaka hâlinde dizilen molekül hangisidir?
- A) Yalnız deoksiriboz içeren DNA baz çifti
- B) Hücre duvarına özgü selüloz demeti
- C) Peptit bağıyla bağlanan serbest glikoz
- D) Hidrofilik başlı, hidrofobik kuyruklu fosfolipit
- E) Kloroplastta depolanan nişasta polimeri
Doğru cevap: D
Çözüm: Fosfolipit moleküllerinin suyu seven başları sulu yüzeylere, suyu sevmeyen kuyrukları içe yönelerek çift tabakayı oluşturur.
Amino asitlerin protein oluştururken aralarında bağ kurması sırasında genellikle hangi molekül açığa çıkar?
- A) Bütünüyle serbest moleküler azot oluşur.
- B) Su oluşur, dehidrasyon gerçekleşir.
- C) Her bağda yalnız yeni glikoz açığa çıkar.
- D) Ortamda daima üç oksijen molekülü üretilir.
- E) Peptit kurulurken amino asitler enerji olmadan kaybolur.
Doğru cevap: B
Çözüm: Bir amino asidin karboksil grubu ile diğerinin amino grubu arasındaki peptit bağı oluşurken su açığa çıkar.
Bitki yapraklarından atmosfere su buharı verilmesi su döngüsünde hangi terimle açıklanır?
- A) Yapraktan buhar çıkması azot fiksasyonu olarak adlandırılır.
- B) Bitkinin su vermesi yalnız denitrifikasyonun bir aşamasıdır.
- C) Bitkilerin su buharı vermesi terleme, yani transpirasyondur.
- D) Transpirasyon, su buharının yağmura dönüşmesidir.
- E) Bitkide terleme, karbonun fosfor mineraline dönüşmesidir.
Doğru cevap: C
Çözüm: Transpirasyon, bitkilerde özellikle yapraklardan suyun buhar hâlinde atmosfere verilmesidir.
ABO sistemi için Iᴬi genotipli A grubu birey ile Iᴮi genotipli B grubu bireyin 0 grubu çocuğa sahip olma olasılığı kaçtır?
- A) Bu eşleşmede 0 grubu çocuğun olasılığı 3/4’tür.
- B) A ve B grubu ebeveynlerin 0 grubu çocuğu asla olamaz.
- C) Iᴬi × Iᴮi eşleşmesinde ii çocuk olasılığı 1/4’tür.
- D) Iᴬi × Iᴮi sonucu tüm çocukların kan grubu AB olur.
- E) İki heterozigot ebeveynde 0 fenotipi ihtimali 1/8’dir.
Doğru cevap: C
Çözüm: A ebeveyn Iᴬ veya i, B ebeveyn Iᴮ veya i gameti verir; IᴬIᴮ, Iᴬi, Iᴮi, ii eşit olasılıkla oluşur.
Hücre zarından geçen bir madde için yalnız küçük boyutlu olması hangi nedenle yeterli değildir?
- A) Bütün küçük maddelerin mutlaka çekirdek oluşturması gerekir.
- B) Zar yalnız amino asit polimerlerinden meydana gelir.
- C) Elektrik yükünün biyolojide hiçbir etkisi bulunmaz.
- D) Zardaki bütün proteinler kalıcı olarak kapalıdır.
- E) Elektrik yükü ve lipitte çözünürlüğü de geçişi belirler.
Doğru cevap: E
Çözüm: Küçük apolar moleküller genellikle kolay geçerken yüklü iyonların fosfolipit çekirdeğini aşması güçtür; kanal veya taşıyıcı gerekebilir.
Bir mayoz olayında bağımsız dağılımla ilgili doğru ifade hangisidir?
- A) Metafaz II’de bütün gametlerin tek ve aynı kromozom dizilimi zorunlu hâle gelir.
- B) Bağımsız dağılım için canlıda hiç homolog kromozom bulunmaması gerekir.
- C) Metafaz I’de homolog çiftlerin kutuplara rastgele yönelmesi farklı gamet kombinasyonları oluşturur.
- D) Homologların rastgele dizilimi yalnız mitozun telofazında gerçekleşir.
- E) Bağımsız dağılım DNA’yı yeniden eşleyerek kromozom sayısını artırır.
Doğru cevap: C
Çözüm: Homolog çiftlerin metafaz I’de bağımsız yönelimi, anneden ve babadan gelen kromozomların farklı kombinasyonlarla ayrılmasını sağlar.
Bağımsız dağılan iki gen için AaBb × aabb kontrol çaprazlamasında AaBb yavru oluşma ihtimali kaçtır?
- A) AaBb yavru oluşma olasılığı dörtte üçtür.
- B) Kontrol çaprazlamasında bütün yavrular AA BB olur.
- C) Bu çaprazlamada AaBb yavrunun oluşması imkânsızdır.
- D) AaBb yavru oluşma olasılığı dörtte birdir.
- E) AaBb yavru görülme olasılığı on altıda birdir.
Doğru cevap: D
Çözüm: AaBb birey dört gamet çeşidini eşit olasılıkla üretir; aabb ebeveyn yalnız ab gameti verir, AaBb olasılığı 1/4’tür.
Doymuş yağ asidi ile doymamış yağ asidini ayıran temel yapısal ölçüt hangisidir?
- A) Yağ asidinin hiçbir karbon atomu taşımaması
- B) Karbon zincirinde C=C çift bağı bulunup bulunmaması
- C) Bütün doymuşların zorunlu olarak protein olması
- D) Doymamışların mutlaka DNA içeriyor olması
- E) Doymuşların yalnız fosfatlardan oluşması
Doğru cevap: B
Çözüm: Doymuş yağ asitlerinde karbonlar arasında çift bağ yoktur; doymamış yağ asitleri bir ya da daha fazla C=C bağı içerir.
Çok hücreli bir canlının yalnız bazı hücreleri özel bir görevi yapıyorsa bu durum hangi özellik ile ilgilidir?
- A) Tüm hücrelerin görev bakımından bütünüyle özdeş olması
- B) Her hücrenin bağımsız bir tür sayılması
- C) Organ sistemlerinin hücrelerden önce oluşması
- D) Hücresel farklılaşma ve iş bölümü
- E) Çok hücrelilerde hiç metabolizma bulunmaması
Doğru cevap: D
Çözüm: Çok hücreli canlılarda hücreler farklı yapısal ve işlevsel özellik kazanabilir; doku ve organ düzeyinde iş bölümü sağlar.
Bazı bağırsak epitel hücrelerinde glikozun Na⁺ gradyanından yararlanılarak alınması hangi kavrama örnektir?
- A) Yalnız zarın pasif oksijen geçirgenliğine
- B) İkincil aktif taşımaya dayanan eş taşıma
- C) Glikozun fagositozla katı alınmasına
- D) Özelleşmemiş bir su kanalı geçişine
- E) Kloroplast tilakoitinden ekzositoza
Doğru cevap: B
Çözüm: Na⁺ gradyanı daha önce ATP kullanan pompalarla kurulabilir; Na⁺ ile glikoz eş taşınırken bu gradyanın enerjisinden yararlanılır.