Ökaryot hücre çekirdeğinin çevresiyle madde alışverişinde hangi yapı özellikle rol oynar?
- A) Kloroplast tilakoit granaları
- B) Lizozom içindeki asit hidrolazlar
- C) Çekirdek zarı üzerindeki por kompleksleri
- D) Bakterinin kamçısını döndüren motor
- E) Bitki çeperindeki selüloz mikrofibrili
Doğru cevap: C
Çözüm: Çekirdek porları RNA ve uygun proteinlerin çekirdek ile sitoplazma arasındaki kontrollü geçişini sağlar.
Bir ormanda ayrıştırıcıların çok büyük ölçüde ortadan kalkmasının beklenen etkisi hangisidir?
- A) Ayrıştırıcılar azalınca tüm mineraller üreticiler için otomatik artar.
- B) Ölü yapraklar ayrıştırıcı olmasa da aynı hızda mineralleşir.
- C) Ölü organik kalıntılar birikir ve minerallerin geri dönüşümü yavaşlar.
- D) Organik kalıntıların yokluğu üreticilerin fotosentezini zorunlu ikiye katlar.
- E) Ayrıştırıcıların azalması besin zincirlerinin canlı sayılarını değiştiremez.
Doğru cevap: C
Çözüm: Ayrıştırıcılar ölü kalıntıları parçalayıp besin elementlerini dolaşıma katar; azalmaları maddelerin dönüşümünü aksatır.
Tetrat kavramıyla ilgili doğru ifade hangisidir?
- A) Dört ayrı çekirdek zarının birleşmesi tetrat oluşturur.
- B) Tek bir kopyalanmamış kromozom beş kromatitle tetrat yapar.
- C) Bir homolog çiftin toplam dört kromatidinden oluşan yapı tetrattır.
- D) İki ribozom alt birimi dört amino asitle tetrat oluşturur.
- E) Tetrat yalnız mayoz II telofazının son anında görülür.
Doğru cevap: C
Çözüm: Mayoz profaz I’de eşleşen iki homolog kromozomun her biri iki kromatit taşır; toplam dört kromatitli yapı tetrattır.
İki canlının bilimsel adları Panthera leo ve Panthera tigris ise hangi sonuç kesin çıkar?
- A) Her iki canlının aynı biyolojik türde olduğu kesinleşir.
- B) Canlıların farklı familyalara ait olduğu zorunludur.
- C) İki canlı aynı cins içinde farklı türler olarak adlandırılmıştır.
- D) Birinin bakteri diğerinin arke olduğu gösterilir.
- E) İki canlının bütün kromozomları özdeştir.
Doğru cevap: C
Çözüm: İkili adlandırmada ilk kelime cinsi gösterir. Panthera ortak olduğundan cinsleri aynı, ikinci kelimeler farklı olduğundan türleri ayrıdır.
Âlemden türe doğru gidildikçe genellikle hangi değişim beklenir?
- A) Kapsanan bütün türlerin sayısı zorunlu artar.
- B) Akrabalık ölçütlerinin anlamı tamamen yok olur.
- C) Her basamakta canlıların kromozom sayısı iki katına çıkar.
- D) Grup genişlerken bütün bireyler aynı tür olur.
- E) Kapsanan canlı sayısı azalır, ortak özelliklerin oranı artar.
Doğru cevap: E
Çözüm: Taksonomik hiyerarşide tür düzeyine indikçe gruplar daralır; bireyler arasında daha yakın akrabalık ve daha çok ortak özellik beklenir.
Glikoz ve fruktozun birleşmesiyle oluşan sükroz hangi karbonhidrat sınıfına girer?
- A) İki monomerli disakkarit
- B) Yapısal bir protein zinciri
- C) Üç yağ asidi taşıyan trigliserit
- D) Nükleik asit polimeri
- E) Tek fosfatlı nükleotit
Doğru cevap: A
Çözüm: Sükroz glikoz ve fruktozdan oluşan disakkarittir; iki monosakkarit dehidrasyonla birleşebilir.
Bir bitkiden alınan dalın köklendirilerek yeni bitki oluşturmasıyla ilgili doğru çıkarım nedir?
- A) Çelikle çoğaltmada zorunlu olarak dişi ve erkek gamet birleşir.
- B) Kesilen her dal önce mayozla dört haploit dal hücresine ayrılır.
- C) Çelikle üreyen bitki ana bitkinin bütün genlerini kaybeder.
- D) Çelikle çoğaltma vejetatif üremedir ve genellikle ana bitkinin özelliklerini korur.
- E) Çelikle çoğaltma yalnız tohum döllenmesinden sonra mümkün olur.
Doğru cevap: D
Çözüm: Çelikten bitki yetiştirme, vejetatif organlarla yapılan eşeysiz çoğaltmadır; çoğu durumda ata genotipi korunur.
Na⁺/K⁺-ATPaz pompası bir çevrimde genellikle hangi taşıma oranıyla çalışır?
- A) İki Na⁺ dışarı, üç K⁺ içeri
- B) Üç Na⁺ dışarı, iki K⁺ içeri
- C) Üç Na⁺ içeri, iki K⁺ dışarı
- D) Bir Na⁺ dışarı, dört K⁺ içeri
- E) Dört Na⁺ içeri, dört K⁺ dışarı
Doğru cevap: B
Çözüm: Sodyum-potasyum ATPaz, bir ATP hidroliziyle genellikle üç Na⁺ iyonunu dışarı ve iki K⁺ iyonunu içeri taşır.
Bir laboratuvarda sıcaklığın maya faaliyetlerine etkisi inceleniyorsa aşağıdaki düzeneklerden hangisi uygundur?
- A) Aynı miktarda maya ve besinle yalnız sıcaklığı değiştirmek
- B) Sıcaklıkla birlikte maya türünü ve miktarını da değiştirmek
- C) Her kaptaki besini rastgele farklılaştırmak
- D) Ölçülen sonucu deneyden önce sabitlemek
- E) İki gruptan yalnız birine ölçüm cihazı koymak
Doğru cevap: A
Çözüm: Sıcaklığın etkisini görmek için sıcaklık bağımsız değişken olmalı; maya miktarı ve besin gibi diğer koşullar sabit tutulmalıdır.
IᴬIᴮ kan gruplu birey ile Iᴬi genotipli bireyin çocuklarında A fenotipinin olasılığı kaçtır?
- A) AB × Iᴬi çaprazlamasında A fenotipi olasılığı 1/2’dir.
- B) Bu çaprazlamada A grubu çocuk olasılığı 1/4’tür.
- C) IᴬIᴮ × Iᴬi eşleşmesinde bütün çocuklar 0 olur.
- D) Bu ebeveynler A kan grubunda hiç çocuk oluşturamaz.
- E) AB ve heterozigot A grubundan B fenotipi hiç oluşamaz.
Doğru cevap: A
Çözüm: Olası çocuk genotipleri IᴬIᴬ (A), Iᴬi (A), IᴬIᴮ (AB), Iᴮi (B) olup A fenotipi 2/4’tür.
Bir salgı proteininin hücre dışına gönderilmesinde en olası organel sırası hangisidir?
- A) Kloroplast → sentrozom → çekirdekçiği
- B) Granüllü ER → Golgi aygıtı → salgı keseciği
- C) Peroksizom → mitokondri → ribozomal DNA
- D) Hücre çeperi → sentriyol → nükleoit
- E) Koful → kromatin → tilakoit keseciği
Doğru cevap: B
Çözüm: Salgılanacak birçok protein kaba ER üzerindeki ribozomlarda sentezlenir, Golgi’de işlenir ve salgı kesecikleriyle taşınır.
İki farklı türün birlikteliğinde her ikisi de yarar sağlıyorsa bu ilişki nasıl adlandırılır?
- A) İki canlının birlikte yarar görmesine amensalizm denir.
- B) Her iki canlının zarar gördüğü ilişki mutualizmin tanımıdır.
- C) İki tarafın da fayda gördüğü ilişki mutualizmdir.
- D) Yalnız bir taraf zarar görüyorsa iki taraflı yarar oluşmuş sayılır.
- E) Mutualizm türler arasında yalnız rastgele avlanma anlamındadır.
Doğru cevap: C
Çözüm: Mutualizmde iki türün bireyleri karşılıklı yarar sağlar; bazı birliktelikler zorunlu, bazıları isteğe bağlı olabilir.
Bir enzimin katalizlediği tepkimenin başlangıç ve ürünler arasındaki enerji farkı enzimsiz tepkimeye göre nasıldır?
- A) Her zaman başlangıç enerjisinin tamamına eşitlenir.
- B) Tepkime enerji farkı zorunlu olarak sıfırlanır.
- C) Ürünler enzime dönüşerek reaksiyon sona erer.
- D) Değişmez; enzim yalnız aktivasyon enerjisini azaltır.
- E) Enzim tek başına enerjinin korunumu yasasını kaldırır.
Doğru cevap: D
Çözüm: Enzimler tepkimenin hızını etkiler; girenlerle ürünlerin serbest enerji farkını ve denge konumunu değiştirmez.
Bir bakteride DNA’nın bulunduğu bölge hakkında hangi ifade doğrudur?
- A) Nükleoit bölge zarla çevrili gerçek çekirdek değildir.
- B) Bakteri DNA’sı zorunlu olarak kloroplastta saklanır.
- C) Bakteriler DNA taşımadığı için yalnız protein kalıtılır.
- D) Nükleoit çekirdek zarı ve porlarla sarılmıştır.
- E) Bakteride kalıtsal madde yalnız Golgi keseciklerindedir.
Doğru cevap: A
Çözüm: Bakterilerde genetik materyal nükleoit olarak adlandırılan sitoplazmik bölgede yer alır ve çekirdek zarıyla çevrili değildir.
Kardeş kromatitler ne zaman ayrı kromozom sayılmaya başlanır?
- A) DNA henüz eşlenmemişken her baz çifti ayrı kromozom sayılır.
- B) Sentromerleri ayrılıp bağımsız hareket ettiklerinde her biri ayrı kromozom sayılır.
- C) Kromozomlar yalnız ribozomlara yaklaştığında sayıları ikiye katlanır.
- D) İnterfaz G1 boyunca her homolog çift tek bir kromatit kabul edilir.
- E) Hücre zarı kalınlaştığında tüm kromatitler tek kromozom sayılır.
Doğru cevap: B
Çözüm: Kromozom sayımında sentromer esas alınır; kardeş kromatitlerin ayrılmasıyla her biri artık ayrı kromozom olarak değerlendirilir.
Bir canlı hücrede endositoz ve ekzositozun ortak özelliği hangisidir?
- A) Yalnız oksijenin doğrudan lipitte çözünmesini sağlamaları
- B) Her zaman ATP kullanmadan gerçekleşmeleri
- C) Hücre zarındaki porlardan yalnız tek iyon geçirmeleri
- D) Zar hareketi ve kesecik trafiğiyle ilişkili olmaları
- E) Her ikisinin de genetik materyali çoğaltması
Doğru cevap: D
Çözüm: Endositoz içeri kesecik alma, ekzositoz kesecik içeriğini dışarı verme sürecidir; ikisi de zar dinamikleri ve enerji kullanımıyla bağlantılıdır.
Bir kontrollü deneyde kontrol grubunun temel işlevi nedir?
- A) Deneyde tüm ölçümleri geçersiz kılmak
- B) Bağımlı değişkeni araştırmacıdan gizlemek
- C) Bütün bireylerin genetik yapısını değiştirmek
- D) Her hipotezi doğrudan kanun hâline getirmek
- E) Bağımsız değişkenin etkisini karşılaştırmaya temel sağlamak
Doğru cevap: E
Çözüm: Kontrol grubu, incelenen etki uygulanmadığında veya olağan koşulda sonucun nasıl olduğunu karşılaştırmaya yarar.
Üreticilerin 1.000 kJ kullanılabilir enerjisi bulunan bir zincirde aktarım yaklaşık %10 ise birincil tüketicilere yaklaşık kaç kJ geçer?
- A) Birincil tüketicilere yaklaşık 1.000 kJ aktarılır.
- B) Bu durumda birincil tüketiciler 10.000 kJ enerji kazanır.
- C) Birincil tüketicilere yaklaşık 100 kJ enerji aktarılır.
- D) Birinci aktarım sonunda kullanılabilir enerji 1 kJ olur.
- E) Üretici basamağının tamamı hiçbir kayıp olmadan tüketiciye geçer.
Doğru cevap: C
Çözüm: %10 yaklaşımında bir üst trofik düzeye enerjinin onda biri aktarılır; 1.000 kJ × 0,10 = 100 kJ.
Kan grupları yönünden ii × ii çaprazlamasında hangi sonuç beklenir?
- A) İki 0 grubu ebeveynden tüm çocuklar AB olabilir.
- B) ABO bakımından çocukların tamamı ii, yani 0 grubu olur.
- C) ii × ii çaprazlamasında yalnız A fenotipi görülür.
- D) İki ii ebeveynin bütün çocukları Iᴮi genotipi alır.
- E) ii bireyler gametlerine her zaman Iᴬ alelini koyar.
Doğru cevap: B
Çözüm: Her iki 0 grubu ebeveyn sadece i gameti oluşturur; yavruların genotipi ii, fenotipi 0 olur.
Yeşil algler ile kara bitkilerinin belirli ortak özellikleri neden akrabalık araştırmalarında değerlidir?
- A) Yalnız su içinde yaşamak bütün canlıları tek tür yapar.
- B) Bütün algler bakteridir ve kloroplast içeremez.
- C) Aynı renk yakın akrabalığın değişmez kanıtıdır.
- D) Fotosentez yapan her canlı aynı cinsin üyesidir.
- E) Benzer gen dizileri ve bazı hücresel özellikler ortak kökeni gösterebilir.
Doğru cevap: E
Çözüm: Yeşil algler ve kara bitkileri arasındaki evrimsel ilişki, moleküler veriler ve uygun homolog özelliklerle değerlendirilebilir.