Hücrede ribozom alt birimlerinin oluşturulmasında önemli çekirdek bölümü hangisidir?
- A) Çekirdekçik
- B) Mitokondri kristası
- C) Golgi aygıtının trans yüzü
- D) Sentrozomun merkezî kısmı
- E) Bitki hücresinin tonoplastı
Doğru cevap: A
Çözüm: Çekirdekçikte ribozomal RNA üretimi ve ribozom alt birimlerinin birleştirilmesiyle ilişkili süreçler yürütülür.
2n = 6 hücrenin normal mayoz bölünmesi sonucunda her nihai hücre kaç kromozom taşır?
- A) Mayoz tamamlanınca her haploit ürün 3 kromozom taşır.
- B) Mayoz sonunda her ürün 12 kromozom taşıyan çekirdek alır.
- C) Nihai hücrelerin her birinde 6 homolog çift yer alır.
- D) Oluşan tüm hücreler 18 kromozomla bölünmeyi bitirir.
- E) Mayozun bitiminde tek bir ürün 24 kromozom taşır.
Doğru cevap: A
Çözüm: Mayoz I’de kromozom takım sayısı yarıya iner, mayoz II’de kromatitler ayrılır; 2n = 6 için n = 3’tür.
İki farklı bitki türünün aynı alandaki sınırlı ışık ve su kaynaklarını kullanmak için yarışması hangi ilişkidir?
- A) Sınırlı kaynak için yarışma doğrudan döllenmedir.
- B) Ortak ve sınırlı kaynakları paylaşamayan türler arasında rekabet oluşur.
- C) Bu bitkilerin ışık için yarışması her zaman kommensalizmdir.
- D) Rekabet yalnız aynı canlının farklı organları arasında olur.
- E) Türler arası rekabet hiçbir zaman büyümeyi etkileyemez.
Doğru cevap: B
Çözüm: Işık, su, besin ve yaşam alanı gibi sınırlı kaynaklar için canlılar arasında tür içi veya türler arası rekabet görülebilir.
Aynı genotipteki iki bitkinin farklı ışık koşullarında farklı boylara ulaşması hangi çıkarımı destekler?
- A) Farklı boya ulaşmak her zaman DNA dizisinin değiştiğini kanıtlar.
- B) Işık miktarı alellerin her seferinde yeni türlere dönüşmesine neden olur.
- C) Aynı genotipli bitkilerin her çevrede aynı boya sahip olması zorunludur.
- D) Çevre koşulları genotip değişmeden fenotipi etkileyebilir.
- E) Boy farklılığı yalnız homolog kromozom sayısı artışıyla ortaya çıkar.
Doğru cevap: D
Çözüm: Fenotip genotip ve çevresel etkenlerin etkileşimiyle şekillenebilir; her fenotip farkı kalıtsal değişiklik değildir.
ATP üretimi kimyasal olarak engellenmiş bir hücrede hangi taşıma türü ilk olarak daha doğrudan etkilenir?
- A) Oksijenin lipid tabakada basit yayılması
- B) Derişim gradyanına ters çalışan iyon pompası
- C) Açık kanaldan gradyan yönünde iyon geçişi
- D) Suyun pasif ozmotik hareketi
- E) Küçük apolar gazın zardan yayılması
Doğru cevap: B
Çözüm: ATP gerektiren iyon pompaları enerji azalmasından doğrudan etkilenir; uygun gradyan yönündeki pasif geçişler hemen ATP istemez.
ATP’nin canlı hücrelerde uzun süreli enerji deposu sayılmamasının temel nedeni hangisidir?
- A) Yalnız canlı dışı kristallerde birikmesi
- B) Adenin bazının biyolojide hiç bulunmaması
- C) Ribozun yalnızca yağ asitlerinden oluşması
- D) İhtiyaca göre hızla üretilip tüketilen bir aktarım aracı olması
- E) Hücrede hiçbir tepkimeyle ilişki kurmaması
Doğru cevap: D
Çözüm: ATP, hücrede enerji aktarımını sağlar ve sürekli döngü hâlinde üretilip tüketilir; uzun süreli depolama için glikojen ve lipitler kullanılır.
Protistler hakkında modern sınıflandırma açısından hangi yaklaşım doğrudur?
- A) Bütün protistler sadece tek bir bakteriyel türdür.
- B) Çeşitli ökaryot soyları içerir; tek ve doğal bir akrabalık grubu sayılması sorunludur.
- C) Protistlerin hiçbirinde hücre çekirdeği bulunmaz.
- D) Tüm protistler yalnız çok hücreli kara bitkisidir.
- E) Protistlerin tamamı beslenme bakımından özdeştir.
Doğru cevap: B
Çözüm: Protist adı eğitimde çeşitli ökaryot canlıları kapsamak için kullanılır; modern filogenide bu canlıların tek bir doğal dal oluşturmadığı bilinir.
Farklı sıcaklıklarda tutulan eşit miktarda mayanın ürettiği CO₂ hacmi ölçülüyor. Bağımlı değişken nedir?
- A) Düzeneğe uygulanan sıcaklık derecesi
- B) Deney tüplerinin ortak cam türü
- C) Her düzenekte eşit tutulan besin miktarı
- D) Aynı sürede yapılan ölçümlerin takvimi
- E) Üretilen karbondioksit gazı hacmi
Doğru cevap: E
Çözüm: Sıcaklık araştırmacının değiştirdiği etkendir; sıcaklığa göre değişip değişmediği ölçülen CO₂ hacmi bağımlı değişkendir.
Bir taşıma olayında hücre zarı içeri doğru çökerek büyük bir kesecik oluşturuyorsa hangi grup düşünülür?
- A) Küçük gazların basit difüzyonu
- B) Sadece suyun ozmotik akışı
- C) Endositoz süreçleri
- D) Elektron taşıma zincirinin ATP üretimi
- E) Çekirdekçikte rRNA üretimi
Doğru cevap: C
Çözüm: Endositoz zarın şekil değiştirip kesecik oluşturmasıyla maddeyi hücre içine alır; fagositoz ve pinositoz başlıca türleridir.
Okyanus yüzeyinden sıvı suyun su buharına dönüşmesi su döngüsünde hangi olaya örnektir?
- A) Okyanus suyunun su buharı olması yoğunlaşmadır.
- B) Su buharının doğrudan yer altına akması donmadır.
- C) Buharlaşmada gazın yağmur damlasına dönüşmesi gerçekleşir.
- D) Sıvı suyun gaz hâline geçmesi buharlaşmadır.
- E) Denizdeki suyun kaybolması azot bağlanmasıdır.
Doğru cevap: D
Çözüm: Buharlaşma, suyun sıvı fazdan gaz fazına geçişidir; güneş enerjisi ve sıcaklık bu süreci etkiler.
Bir hücrede dışarıya yoğun enzim salgılanıyorsa hangi iki organelin gelişmiş olması beklenir?
- A) Sentrozom ile kloroplast grana
- B) Peroksizom ile hücre duvarı
- C) Bakteri kapsülü ile nükleoit
- D) Granüllü ER ile Golgi aygıtı
- E) Merkezî koful ile sentriyol
Doğru cevap: D
Çözüm: Enzimler proteindir; salgı proteinlerinin sentez ve paketlenmesi için granüllü ER ile Golgi aygıtının etkin olması beklenir.
X’e bağlı çekinik özelliği gösteren bir baba (XᵃY) ile sağlıklı homozigot anne (XᴬXᴬ) için kız çocukların genotipi nedir?
- A) Bütün kız çocuklar XᵃXᵃ genotipli ve etkilenmiş olur.
- B) Bu çaprazlamada kız çocukların tamamı XᴬY genotipindedir.
- C) Sağlıklı homozigot anneden kız çocuklara yalnız Y geçer.
- D) Bütün kız çocuklar XᴬXᵃ taşıyıcı genotipinde olur.
- E) Kız çocuklarda babadan X kromozomu aktarılmaz.
Doğru cevap: D
Çözüm: Baba kızlarına Xᵃ, anne tüm kızlarına Xᴬ verir; böylece kızların tamamı heterozigot taşıyıcı olur.
Bir bakterinin hücre çeperinde peptidoglikan saptanması hangi üst âlemi destekler?
- A) Ökarya üst âlemindeki mantar hücresi
- B) Arke hücrelerinin tümünün peptidoglikan duvarı
- C) Hayvanların çepersiz epitel dokusu
- D) Bitki âleminin selüloz çeperi
- E) Bakteri üst âlemi
Doğru cevap: E
Çözüm: Peptidoglikan bakteriyel çeperin ayırt edici bileşenidir; arkelerin duvarlarında tipik bakteriyel peptidoglikan bulunmaz.
Proteinlerin yüksek sıcaklıkta üç boyutlu yapısının bozulmasına ne denir?
- A) Nükleotitlerin eşlenmesi
- B) Polisakkaritin glikoza ayrılması
- C) Denatürasyon
- D) Hücrenin mitoz bölünmesi
- E) Enerji aktarımının fosforilasyonu
Doğru cevap: C
Çözüm: Denatürasyon proteinin işlevsel katlanmasının bozulmasıdır; primer amino asit dizisi her zaman parçalanmak zorunda değildir.
Bir hücrede enzim etkinliğinin ortam pH’sına bağlı değişmesi hangi yargıyı destekler?
- A) Bütün enzimler her pH değerinde eşit hızda çalışır.
- B) Canlılık tepkimeleri uygun fiziksel ve kimyasal koşullara bağlıdır.
- C) Hücrede hiçbir kimyasal tepkime gerçekleşmez.
- D) pH yalnız gök cisimlerinin yörüngesini belirler.
- E) Enzimler kalıtsal bilgiden bağımsız olarak oluşur.
Doğru cevap: B
Çözüm: Enzimlerin yapısı ve tepkime hızları pH gibi koşullardan etkilenebilir; hücre içi dengenin önemi buradan anlaşılır.
Mayozun genetik çeşitliliğe katkı yapan iki temel mekanizması hangi seçenekte birlikte verilmiştir?
- A) Sitokinezin boğumlanma biçimi ile ribozom sayısı artışı.
- B) DNA’nın iki kez eşlenmesi ve kromozomların yok olması.
- C) Crossing-over ve homolog kromozom çiftlerinin bağımsız dağılımı.
- D) Hücre zarının kalınlaşması ile mitokondri bölünmesi.
- E) Çekirdek zarının kaybolması ile suyun osmozla girişi.
Doğru cevap: C
Çözüm: Mayoz I’deki parça değişimi ve homolog çiftlerin rastgele yönelimi, farklı kromozom ve allel kombinasyonları oluşturur.
Tatlı suda yaşayan bazı tek hücreli ökaryotlarda fazla suyu dışarı atan yapı hangisidir?
- A) Çift zarlı kromozom
- B) Tilakoit granumu
- C) Kontraktil koful
- D) Mitokondri dış zar poru
- E) Kalsiyum depolayan ara filament
Doğru cevap: C
Çözüm: Kontraktil koful, tatlı suda osmotik olarak hücreye giren fazla suyu belirli aralıklarla dışarı atarak su dengesini destekler.
Eşeysiz üreme sonucu oluşan bireyler için aşağıdakilerden hangisi en doğru genellemedir?
- A) Mutasyon gibi olaylar dışlandığında yavrular ata bireye genetik olarak büyük ölçüde benzer.
- B) Eşeysiz yavruların tamamı mayozdaki crossing-over nedeniyle eşsizdir.
- C) Her eşeysiz yavrunun anne ve baba olarak iki ayrı atası vardır.
- D) Eşeysiz üreme yavruların kromozom sayısını her zaman yarıya indirir.
- E) Eşeysiz üremede bütün yavrular zorunlu olarak farklı türlere ayrılır.
Doğru cevap: A
Çözüm: Eşeysiz çoğalmada gamet birleşmesi yoktur; genetik değişiklikler oluşmadığında yavrular çoğunlukla klonal niteliktedir.
Tek bir çekirge bireyi üremeden yaşamını tamamlamışsa hangi sonuç çıkar?
- A) Çekirgenin hücresel yapısı yoktur.
- B) Bireyin yaşaması için üreme şart değildir.
- C) Ürememek solunum yapılmadığını ispatlar.
- D) Bütün canlılar tek başına sonsuza dek yaşar.
- E) Türün devamı hiçbir canlı için önemli değildir.
Doğru cevap: B
Çözüm: Üreme bireysel yaşamı sürdürmekten çok türün devamı açısından önemlidir; kısır bir birey de canlılık faaliyetlerini yapar.
Bir teşhis anahtarında “çeper var/yok” ve sonra “kloroplast var/yok” diye seçim yapılması hangi tekniğe örnektir?
- A) DNA’yı yalnız rastgele silmeye dayalı yönteme
- B) Yalnız popülasyon büyüklüğü hesabına
- C) Canlıları alfabetik sıralayan tesadüfi tabloya
- D) Bütün türleri aynı cins olarak adlandırmaya
- E) İkili ayrım kullanan dikotomik anahtara
Doğru cevap: E
Çözüm: Dikotomik anahtar her aşamada iki alternatif özelliği karşılaştırıp sonraki adıma yönlendirerek organizmayı tanımlamaya yardımcı olur.