Bir canlının ortamı değiştirildiğinde metabolizma hızı önce yükselmiş, ardından önceki düzeye yaklaşmıştır. Hangi kavram doğrudan değerlendirilebilir?
- A) Düzenleyici mekanizmalarla iç dengeye yeniden yaklaşma
- B) Tüm hücrelerin genetik bilgisini kaybetmesi
- C) Yeni türün tek bireyde aniden oluşması
- D) Üremenin hücresel metabolizmayı bütünüyle durdurması
- E) ATP’nin hiçbir hücrede kullanılmaması
Doğru cevap: A
Çözüm: Değişen çevre koşullarına verilen ilk tepkiden sonra dengeli düzeye yaklaşma homeostatik düzenleme olasılığını destekler.
Bir hayvan hücresi önce izotonik, sonra hipertonik, son olarak yeniden izotonik ortama aktarılıyor. Hangi hacim dizisi olasıdır?
- A) Önce patlama, sonra fotosentez, sonra çeper oluşumu
- B) Önce tamamen kaybolma, sonra zorunlu ikiye bölünme
- C) Önce korunma, sonra küçülme, ardından yeniden büyüyerek eski hacme yaklaşma
- D) Önce büyüme, sonra aynı anda hemoliz ve plazmoliz
- E) Önce mitoz, sonra ribozomsuz kalma, sonra kloroplast oluşumu
Doğru cevap: C
Çözüm: İzotonikte net su alışverişi dengelenir; hipertonikte su kaybı hacmi azaltır, izotoniğe dönüşte koşullar uygunsa hacim toparlanır.
Bir tepkimede enzim varken ve yokken oluşan ürün miktarı aynı dengede eşittir, ancak enzimli tüp dengeye daha hızlı ulaşır. Hangi yargı doğrudur?
- A) Enzim ürünlerin enerji içeriğini sonsuza kadar sıfırlamıştır.
- B) Enzimsiz ortamda enerji korunumu geçerli değildir.
- C) Enzim denge konumunu değiştirmeden tepkime hızını artırmıştır.
- D) Enzim başlangıçtaki bütün substratları kendine dönüştürmüştür.
- E) Enzim karşı tepkimeyi yalnız geri döndürülemez biçimde durdurmuştur.
Doğru cevap: C
Çözüm: Enzim aktivasyon enerjisini düşürerek ileri ve geri tepkimeleri hızlandırır; denge sabitini değiştirmez.
Bir gölde fitoplanktonun üretim hızı çok yüksek, fakat her anki biyokütlesi onu tüketen zooplanktondan düşükse hangi çıkarım uygundur?
- A) Biyokütle piramidi ters olduğunda enerji piramidi de zorunlu ters döner.
- B) Zooplanktonun fitoplanktonla beslenmesi biyolojik açıdan imkânsızdır.
- C) Fitoplanktonun düşük anlık biyokütlesi onun üretici olmadığını kanıtlar.
- D) Yüksek üretim hızı sucul ekosistemde hiçbir zaman görülemez.
- E) Sucul sistemlerde hızlı yenilenme nedeniyle biyokütle piramidi zaman zaman ters olabilir.
Doğru cevap: E
Çözüm: Fitoplankton hızlı çoğalıp hızla tüketilebilir; düşük anlık biyokütleye karşın yüksek üretkenlik gösterdiğinden biyokütle piramidi ters olabilir.
Bir kloroplastın tilakoit zarları tahrip olur fakat stroma enzimleri bir süre sağlam kalırsa ilk hangi süreç doğrudan zarar görür?
- A) Çekirdekçiğin ribozom alt birimi montajı
- B) Sentrozomun hayvan hücresinde eşlenmesi
- C) Lizozomdaki proteazların sindirim işlevi
- D) Mantar hücre duvarının kitin polimerleşmesi
- E) Işığın soğurulmasına bağlı elektron taşıma tepkimeleri
Doğru cevap: E
Çözüm: Işık tepkimelerinin fotosistem ve elektron taşıma bileşenleri tilakoit zarındadır; stromadaki karbon bağlama süreçleri de zamanla etkilenir.
Bağımsız kalıtılan A ve B genleri için AaBb × Aabb çaprazlamasında A baskın, b çekinik fenotipinin birlikte görülme ihtimali nedir?
- A) Bu çaprazlamada A-bb fenotipinin olasılığı yalnız 1/16’dır.
- B) AaBb × Aabb eşleşmesinde A-bb fenotipi oluşamaz.
- C) Bağımsız genler için A-bb fenotipinin olasılığı 3/8’dir.
- D) A-bb fenotipinin olasılığı tüm yavrularda 9/16’dır.
- E) Bu eşleşmede A-bb fenotipi 1/8 oranında beklenir.
Doğru cevap: C
Çözüm: Aa × Aa için A baskın fenotipi 3/4, Bb × bb için bb olasılığı 1/2’dir. Bağımsızlık varsa sonuç 3/4 × 1/2 = 3/8’dir.
2n = 6 kromozomlu bir hücre mitoz anafazındadır. Sitokinez başlamadan aynı hücrede toplam kaç ayrı kromozom sayılır?
- A) Aynı hücre içinde hâlâ yalnız 3 kromozom bulunur.
- B) Anafazın sonunda aynı hücrede 6 kromatit toplamı vardır.
- C) Aynı hücre içinde geçici olarak 12 ayrı kromozom sayılır.
- D) Kromozom sayısı hücre henüz ayrılmadan 24’e ulaşır.
- E) Anafaz boyunca toplam kromozom sayısı sıfıra iner.
Doğru cevap: C
Çözüm: Anafazda kardeş kromatitlerin sentromerleri ayrıldığında her kromatit bağımsız kromozom olur; sitokinez sonrası her yavru 6 kromozom alır.
Bir filogenetik ağaçta A ve B aynı en yakın ortak ata düğümünden ayrılırken C daha önce ayrılmışsa hangi ifade uygundur?
- A) C günümüzde yaşayan tek gerçek atadır.
- B) A ve B mutlaka birbirinin doğrudan atasıdır.
- C) Ağacın sayfa üzerindeki sağ-sol sırası genetik uzaklığın tek ölçütüdür.
- D) Gösterilen ağaca göre A ile B kardeş soy olarak değerlendirilir.
- E) Üç canlı da zorunlu olarak tek biyolojik türdür.
Doğru cevap: D
Çözüm: A ve B’nin en yakın ortak ata düğümü paylaşması kardeş soy olduklarını destekler; dalların sırayla çizilmesi tek başına akrabalığı değiştirmez.
Aynı cinste bulunan iki canlının biyolojik tür kavramına göre farklı tür olmasını destekleyen temel bulgu hangisidir?
- A) Doğal koşullarda birbirleriyle verimli döl oluşturamamaları
- B) İkisinin de kromozomlarda DNA taşıması
- C) Aynı organların pek çoğuna sahip olmaları
- D) Birbirleriyle aynı üst âlemde bulunmaları
- E) Genetik kodun genel kurallarını paylaşmaları
Doğru cevap: A
Çözüm: Biyolojik tür kavramı eşeyli üreyen birçok canlıda doğal koşullarda verimli döl verebilme ve üreme izolasyonu üzerinden değerlendirilir.
Mayoz metafaz I’deki bir hücrede 7 tetrat görülüyorsa canlı türünün diploit kromozom sayısı kaçtır?
- A) Bu hücrenin diploit kromozom sayısı 7’dir.
- B) Tetrat sayısı n = 7 olduğundan diploit sayı 14’tür.
- C) Tetrat başına sekiz kromozom düşünülürse sayı 56’dır.
- D) Her tetrat bir kromatit sayıldığı için diploit sayı 4’tür.
- E) Metafaz I’de diploit sayı 28 homolog çift olarak bulunur.
Doğru cevap: B
Çözüm: Tetrat sayısı homolog çift sayısına eşittir. Yedi tetrat, yedi homolog çift ve 2n = 14 kromozom anlamına gelir.
Aa × Aa eşleşmesinde baskın fenotip gösterdiği bilinen bir yavrunun heterozigot Aa olma koşullu olasılığı nedir?
- A) Baskın fenotip gösteren yavrunun Aa olma olasılığı 1/4’tür.
- B) Fenotipi baskın yavrularda heterozigotluk olasılığı 3/4’tür.
- C) Baskın fenotipli her yavru kesin AA olduğundan olasılık sıfırdır.
- D) Aa × Aa eşleşmesinde baskın fenotipli bireylerin tümü Aa’dır.
- E) Baskın fenotipli yavrunun Aa genotipli olma olasılığı 2/3’tür.
Doğru cevap: E
Çözüm: Olası sonuçlar AA, Aa, Aa, aa’dır. Baskın fenotipli üç durumun ikisi Aa olduğu için koşullu olasılık 2/3’tür.
Bir deneyde enzim miktarı sabitken substrat doygunluğuna ulaşılmıştır. Tepkime hızını artırmak için hangi değişiklik doğrudan etkili olabilir?
- A) Aynı enzime daha çok doymuş substrat eklemek
- B) Ortamı enzimi denatüre edecek kadar ısıtmak
- C) Etkinliği sıfırlayan kuvvetli inhibitör eklemek
- D) Uygun koşullarda aktif enzim miktarını artırmak
- E) Tüm enzimlerin aktif bölgesini kapatmak
Doğru cevap: D
Çözüm: Substrat doygunluğunda daha çok substrat hızı artırmayabilir; aktif enzim miktarının artması toplam katalitik kapasiteyi artırır.
Bir vezikülün sitoplazmadan dış ortama içerik boşaltmasıyla hücre zarı alanında ilk hangi değişiklik olabilir?
- A) Hücre zarının fosfolipitleri zorunlu olarak ortadan kalkar.
- B) Vezikül zarı eklendiği için zar yüzeyi geçici olarak artabilir.
- C) Endositoz kesecikleri hiçbir koşulda daha sonra oluşamaz.
- D) Çekirdek bölünmesi her salgıda kendiliğinden başlar.
- E) Zar yüzeyi yalnız fagositoz sırasında büyüyebilir.
Doğru cevap: B
Çözüm: Ekzositozda kesecik zarı plazma zarıyla birleşir ve yüzeye zar ekleyebilir; endositoz zarı içeri alarak bunu dengeleyebilir.
Kalıcı bir pestisitin sucul besin zincirinde üretici → zooplankton → küçük balık → büyük balık sırasıyla taşındığı düşünülürse en yüksek derişim çoğunlukla hangi canlıda beklenir?
- A) Kirletici derişimi her zaman yalnız üretici fitoplanktonlarda en yüksektir.
- B) Zooplanktonun pestisit düzeyi otomatik olarak mutlak sıfır olur.
- C) Küçük balıklar besinle kirletici alamayacağı için tamamen korunur.
- D) Biyolojik büyütme nedeniyle büyük balıkta daha yüksek derişim beklenir.
- E) Besin zinciri boyunca kalıcı pestisitin derişimi her basamakta aynı kalır.
Doğru cevap: D
Çözüm: Kalıcı ve yağda çözünebilen gibi birikmeye elverişli maddelerin derişimi trofik basamak yükseldikçe artabilir; en üst tüketici risk altındadır.
Bir hayvan hücresinde lizozom enzimleri üretiliyor fakat Golgi’de uygun hedeflere ayrıştırılamıyorsa hangi durum görülebilir?
- A) Kloroplastta ATP sentezinin doğrudan iki katına çıkması
- B) Hücrede bakteriye özgü peptidoglikanın ortaya çıkması
- C) Çekirdekçikte bütün DNA’nın selüloza dönüşmesi
- D) Lizozomal sindirim işlevinde aksama ve bazı maddelerin birikmesi
- E) Mitokondri matriksinin hücre dışına çıkıp çeper oluşturması
Doğru cevap: D
Çözüm: Lizozomal enzimlerin uygun bölgelere yönlendirilmesinde Golgi ile ilişkili işaretleme ve taşıma süreçleri görev alır.
İki deneyde tohum çimlenmesi inceleniyor: I’de su var ve 20°C, II’de su yok ve 30°C. Yalnız suyun etkisi hakkında neden kesin karar verilemez?
- A) Su miktarı ile sıcaklık birlikte değiştirildiğinden etkiler ayrıştırılamaz.
- B) İki düzenekte de tohum kullanılması deneyi geçersiz yapar.
- C) Sıcaklık her koşulda bağımlı değişkendir.
- D) Su hiçbir canlının metabolizmasında kullanılmaz.
- E) Çimlenme gözlemi nicel olarak kaydedilemez.
Doğru cevap: A
Çözüm: Bağımsız değişken olarak yalnız suyun etkisini sınamak için sıcaklık gibi başka koşullar eşit tutulmalıdır.
Bir ağaçta A ve B kardeş soy; C de bu ikisinin oluşturduğu grubun kardeş soyudur. Hangi üçlü ilişkisi doğrudur?
- A) A’nın doğrudan B’den evrimleştiği zorunludur.
- B) C, hem A hem B’nin yaşayan ortak atasıdır.
- C) A ile C kesinlikle aynı türdür.
- D) B ile C arasında hiçbir ortak ata yoktur.
- E) A ve B en yakın ortak atayı birbirleriyle paylaşır.
Doğru cevap: E
Çözüm: Kardeş dallar en son ortak ata düğümünü paylaşır; dışta kalan C’nin de daha eski ortak atası vardır, yaşayan ata kabul edilmez.
Kontrol grubuyla deney grubu arasında rastgele örnek seçimi yapılmayan bir araştırmada hangi sorun doğabilir?
- A) Rastgele seçimsizlik bağımlı değişkeni matematiksel olarak yok eder.
- B) Bütün hipotezlerin doğruluğu kendiliğinden kesinleşir.
- C) Deneyin hiçbir koşulda tekrarlanmasına gerek kalmaz.
- D) Kontrol grubundaki canlılar aniden cansız varlığa dönüşür.
- E) Başlangıç farklılıkları sonuç üzerinde karıştırıcı etki oluşturabilir.
Doğru cevap: E
Çözüm: Gruplar başlangıçta farklıysa sonuç farkı yalnız uygulamadan kaynaklanmayabilir; rastgele atama yanlılığı azaltır.
Bir hücrede mitoz metafazında 18 kromatit gözlenmiştir. Bu hücre bölünme tamamlandığında her yavru hücrede kaç kromozom olur?
- A) Her yavru çekirdekte 18 homolog çift yer alır.
- B) Her yavru hücrede 36 ayrı kromozom bulunur.
- C) Her yavru hücrede zorunlu olarak 4 kromozom görülür.
- D) Her yavru çekirdekte 9 kromozom bulunur.
- E) Yavru çekirdeklerin her biri 27 kromozom taşır.
Doğru cevap: D
Çözüm: Metafazda her kromozom iki kromatitli olduğundan 18 kromatit 9 kromozoma karşılık gelir; mitozda sayı korunur.
Bir karbonhidrat polimerinin yapı ve depo görevi birlikte değerlendirildiğinde doğru eşleştirme hangisidir?
- A) Glikojen bitki çeperi; selüloz hayvan deposu; nişasta enzim
- B) Selüloz insan karaciğer deposu; glikojen bitki çeperi; nişasta DNA
- C) Selüloz yapısal; nişasta bitkisel depo; glikojen hayvansal depo
- D) Nişasta peptit yapısı; selüloz steroit; glikojen mineral
- E) Üçü de nükleik asit olup aynı kalıtsal görevi görür
Doğru cevap: C
Çözüm: Selüloz bitki çeperine destek verir; nişasta bitkilerde, glikojen hayvanlarda başlıca depo polisakkaritlerdir.