Hücre döngüsünde DNA molekülü normal koşullarda hangi evrede eşlenir?
- A) G1 evresinde kardeş kromatitler ayrılır.
- B) G2 evresinde homolog kromozomlar kutuplara gider.
- C) İnterfazın S evresinde DNA miktarı artar.
- D) Metafazda DNA eşlenmesi başlatılır.
- E) Sitokinez sırasında kalıtsal madde ilk kez kopyalanır.
Doğru cevap: C
Çözüm: DNA eşlenmesi interfazın S döneminde gerçekleşir; böylece her kromozom iki kardeş kromatit taşıyacak duruma gelir.
Mitozun temel işlevlerinden biri aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Çok hücreli canlılarda hasarlı dokuların onarılmasına katkı sağlamak.
- B) Gametlerin kromozom sayısını yarıya indirmek.
- C) Her bölünmede dört haploit hücre oluşturmak.
- D) Homolog kromozomlar arasında gen aktarımını zorunlu kılmak.
- E) Döllenme ile yeni zigot oluşturmak.
Doğru cevap: A
Çözüm: Mitoz, büyüme ve doku yenilenmesinde görev yapar; kromozom sayısını azaltan bölünme mayozdur.
Mitoz sırasında kromozomların ekvator düzlemine dizildiği evre hangisidir?
- A) Profaz sırasında yeni çekirdek zarı bütünüyle tamamlanır.
- B) Anafazda homolog çiftler tetrat oluşturmak üzere birleşir.
- C) Telofazda kromozomlar yalnız ekvatora dizilir.
- D) G1 döneminde iğ iplikleri kromozomları kutuplara taşır.
- E) Metafaz evresinde kromozomlar hücrenin ortasında sıralanır.
Doğru cevap: E
Çözüm: Kromozomların metafaz plağında sıralanması metafazın ayırt edici özelliğidir.
Hayvan hücresinde sitoplazma bölünmesi genellikle hangi yolla gerçekleşir?
- A) Hücre duvarının dışa doğru uzamasıyla iki yeni hücre ayrılır.
- B) Hücre zarının içe doğru boğumlanmasıyla iki hücre oluşur.
- C) Orta lamelin tamamen çözünmesiyle kromozomlar ayrılır.
- D) Kardeş kromatitlerin iğ ipliksiz olarak birleşmesiyle tamamlanır.
- E) Kloroplastların ortada yeni çeper örmesiyle gerçekleşir.
Doğru cevap: B
Çözüm: Hayvan hücrelerinde aktin-miyozin temelli boğumlanma; bitki hücrelerinde ise hücre plağı oluşumu yaygındır.
Bitki hücresinde sitokinezin karakteristik özelliği nedir?
- A) Hayvan hücresindeki gibi belirgin bölünme oluğu kullanılması.
- B) Kromozomların tek tek hücre dışına atılması.
- C) Bütün organellerin yalnız bir yavru hücreye geçmesi.
- D) Hücrenin ortasında hücre plağı oluşup yeni çeperi başlatması.
- E) Her bölünmede homologların zorunlu olarak ayrılması.
Doğru cevap: D
Çözüm: Hücre çeperi nedeniyle yüksek bitki hücrelerinde sitokinez, ortadan dışa gelişen hücre plağıyla yürütülür.
Mitozun anafaz evresinde birbirinden ayrılan yapılar hangileridir?
- A) Birbirine eşlenmemiş homolog kromozomlar tetrat kurar.
- B) Aynı kromozomun genleri sitoplazmaya dağılır.
- C) Kardeş kromatitler sentromerlerinden ayrılarak zıt kutuplara gider.
- D) Profazda oluşan çekirdekçikler karşılıklı birleşir.
- E) Hücre duvarı ve hücre zarı ayrı kromozomlara dönüşür.
Doğru cevap: C
Çözüm: Mitoz anafazında kardeş kromatitlerin ayrılması, oluşacak çekirdeklerin aynı kromozom takımını almasını sağlar.
Bir diploit (2n) hücrede homolog kromozom çifti neyi ifade eder?
- A) Biri anneden biri babadan gelen, aynı gen bölgelerini taşıyan iki kromozomu.
- B) Bir kromozomun birbirinin kopyası olan iki kardeş kromatidini.
- C) Aynı hücrede bulunan iki farklı ribozom alt birimini.
- D) Yalnız bakterilerde görülen birbirine bağlı plazmitleri.
- E) Bölünme sonunda birbiriyle kaynaşan iki hücre zarını.
Doğru cevap: A
Çözüm: Homolog kromozomlar aynı karakterlere ait gen lokuslarını taşır; allelleri farklı olabilir.
2n = 8 kromozomlu bir hücre mitoz metafazındaysa kromozom ve kromatit sayıları sırasıyla kaçtır?
- A) 16 kromozom ve 16 kardeş kromatit kaydedilir.
- B) 4 kromozom ve 8 kardeş kromatit görülür.
- C) 8 kromozom ve 16 kardeş kromatit bulunur.
- D) 8 kromozom ve 8 kromatit bulunduğu kabul edilir.
- E) 16 kromozom ve 32 kromatit olduğu düşünülür.
Doğru cevap: C
Çözüm: S evresi sonunda her kromozom iki kromatit taşır. Metafazda sentromerler ayrılmadığı için kromozom sayısı 8, kromatit sayısı 16’dır.
2n = 10 olan bir hücre mayoz metafaz I’de kaç homolog kromozom çifti oluşturur?
- A) Ekvatorda 5 homolog kromozom çifti dizilir.
- B) Metafaz I’de 10 bağımsız tetrat dizilir.
- C) Metafaz I’de yalnız 2 homolog çift görünür.
- D) Metafaz I’de 20 homolog çift sıralanır.
- E) Metafaz I’de homolog çiftlerin sayısı sıfırdır.
Doğru cevap: A
Çözüm: Her homolog çift bir tetrat oluşturur. 2n = 10 için n = 5 olduğundan metafaz I’de 5 homolog çift bulunur.
Mayoz I tamamlandığında DNA eşlenmesi normal koşullarda hangi zaman aralığında yeniden yapılır?
- A) Mayoz I sonrası her kromozom ikinci kez iki katına çıkar.
- B) Mayoz II profazında tüm kromozomlar baştan kopyalanır.
- C) Anafaz I’den hemen sonra üç ayrı S evresi yaşanır.
- D) Sitokinez I sırasında tüm kromatitler yeniden eşlenir.
- E) Mayoz I ile mayoz II arasında yeni DNA eşlenmesi gerçekleşmez.
Doğru cevap: E
Çözüm: Mayozdan önce tek bir S evresi vardır; ardışık iki çekirdek bölünmesi arasına yeni bir DNA eşlenmesi girmez.
Mitozla çoğalan bir hücrede genetik bilginin korunmasına en doğrudan katkı yapan süreç hangisidir?
- A) Homolog çiftlerin yalnız birinin tümüyle hücreden atılması.
- B) Eşlenmiş kardeş kromatitlerin iki yeni çekirdeğe eşit dağıtılması.
- C) Kardeş kromatitlerin her seferinde crossing-over yapması.
- D) Gametlerin mitoz ortasında rastgele birleşmesi.
- E) DNA eşlenmesi tamamlanmadan sitokinezin zorunlu başlaması.
Doğru cevap: B
Çözüm: S evresindeki kopyalamanın ardından mitozda kardeş kromatitlerin dengeli ayrılması yeni çekirdeklerin genetik bilgisini korur.
Crossing-over ile ilgili doğru ifade hangisidir?
- A) Aynı kromozomun birbiriyle özdeş kardeş kromatitleri zorunlu olarak farklı hücrelere karışır.
- B) Mayoz başlamadan ribozomlar arasında RNA parçalarının değişimidir.
- C) Döllenme anında sperm ve yumurta zarlarının yer değiştirmesidir.
- D) Homolog kromozomların kardeş olmayan kromatitleri arasında DNA parçaları yer değiştirebilir.
- E) Mitozda sentromerin iki yarısının ayrılmasına verilen özel addır.
Doğru cevap: D
Çözüm: Crossing-over homolog kromozomların kardeş olmayan kromatitlerinde yeni allel kombinasyonları oluşturabilir.
Mayozun genetik çeşitliliğe katkı yapan iki temel mekanizması hangi seçenekte birlikte verilmiştir?
- A) Sitokinezin boğumlanma biçimi ile ribozom sayısı artışı.
- B) DNA’nın iki kez eşlenmesi ve kromozomların yok olması.
- C) Crossing-over ve homolog kromozom çiftlerinin bağımsız dağılımı.
- D) Hücre zarının kalınlaşması ile mitokondri bölünmesi.
- E) Çekirdek zarının kaybolması ile suyun osmozla girişi.
Doğru cevap: C
Çözüm: Mayoz I’deki parça değişimi ve homolog çiftlerin rastgele yönelimi, farklı kromozom ve allel kombinasyonları oluşturur.
2n = 6 hücrenin normal mayoz bölünmesi sonucunda her nihai hücre kaç kromozom taşır?
- A) Mayoz tamamlanınca her haploit ürün 3 kromozom taşır.
- B) Mayoz sonunda her ürün 12 kromozom taşıyan çekirdek alır.
- C) Nihai hücrelerin her birinde 6 homolog çift yer alır.
- D) Oluşan tüm hücreler 18 kromozomla bölünmeyi bitirir.
- E) Mayozun bitiminde tek bir ürün 24 kromozom taşır.
Doğru cevap: A
Çözüm: Mayoz I’de kromozom takım sayısı yarıya iner, mayoz II’de kromatitler ayrılır; 2n = 6 için n = 3’tür.
2n = 8 olan bir hücrenin mayoz metafaz I evresindeki tetrat, kromozom ve kromatit sayıları sırasıyla kaçtır?
- A) 8 tetrat, 8 kromozom ve 8 kromatit bulunur.
- B) 4 tetrat, 4 kromozom ve 16 kromatit bulunur.
- C) 2 tetrat, 16 kromozom ve 32 kromatit bulunur.
- D) 4 tetrat, 8 kromozom ve 16 kromatit bulunur.
- E) 8 tetrat, 16 kromozom ve 16 kromatit bulunur.
Doğru cevap: D
Çözüm: 2n = 8 için dört homolog çift yani dört tetrat vardır; DNA eşlendiğinden sekiz kromozomun her biri iki kromatitlidir.
2n = 6 kromozomlu bir hücre mitoz anafazındadır. Sitokinez başlamadan aynı hücrede toplam kaç ayrı kromozom sayılır?
- A) Aynı hücre içinde hâlâ yalnız 3 kromozom bulunur.
- B) Anafazın sonunda aynı hücrede 6 kromatit toplamı vardır.
- C) Aynı hücre içinde geçici olarak 12 ayrı kromozom sayılır.
- D) Kromozom sayısı hücre henüz ayrılmadan 24’e ulaşır.
- E) Anafaz boyunca toplam kromozom sayısı sıfıra iner.
Doğru cevap: C
Çözüm: Anafazda kardeş kromatitlerin sentromerleri ayrıldığında her kromatit bağımsız kromozom olur; sitokinez sonrası her yavru 6 kromozom alır.
2n = 12 kromozomlu bir hücrenin mayoz metafaz II aşamasındaki tek bir hücrede kaç kromozom ve kromatit bulunur?
- A) 6 kromozom ve 12 kromatit tek bir metafaz II hücresinde bulunur.
- B) 12 kromozom ve 24 kromatit her metafaz II hücresindedir.
- C) 3 kromozom ve 3 kromatit her metafaz II hücresindedir.
- D) 6 kromozom ve yalnız 6 kromatit metafaz II’de bulunur.
- E) 24 kromozom ve 12 kromatit metafaz II’de görülür.
Doğru cevap: A
Çözüm: Mayoz I homologları ayırıp hücreleri n = 6 yapar; kardeş kromatitler henüz ayrılmadığından her kromozom iki kromatitlidir.
2n = 10 olan bir hücrenin mayoz anafaz II evresinde, tek bir hücrede toplam kaç kromozom bulunur?
- A) Anafaz II’de aynı hücre içinde 5 homolog çift hâlinde toplam 5 kromozom kalır.
- B) Tek bir anafaz II hücresinde 20 tetrat görülür.
- C) Anafaz II gerçekleşirken aynı hücrede 40 kromozom sayılır.
- D) Anafaz II’deki tek hücrenin kromozom sayısı 2’ye iner.
- E) Anafaz II’de aynı hücre içinde geçici olarak 10 kromozom sayılır.
Doğru cevap: E
Çözüm: Mayoz II’ye n = 5 kromozomla giren hücrede kardeş kromatitler ayrılınca sitokinez öncesi aynı hücre içinde 10 kromozom sayılır.
2n = 8 olan bir hücrede crossing-over yok sayılırsa, bağımsız dağılım tek başına en fazla kaç farklı kromozom kombinasyonu oluşturabilir?
- A) Bağımsız dizilim yalnız 2² = 4 kombinasyon oluşturur.
- B) Homologların bağımsız dizilimi 2⁴ = 16 farklı kromozom kombinasyonu sağlayabilir.
- C) Oluşabilecek kombinasyon sayısı 2⁸ = 256 olarak hesaplanır.
- D) Tek mayozda zorunlu olarak 32 çeşit kombinasyon belirir.
- E) Crossing-over olmadan herhangi bir kromozom kombinasyonu oluşmaz.
Doğru cevap: B
Çözüm: Bağımsız dağılımın teorik kombinasyon sayısı 2^n’dir. 2n = 8 için n = 4 ve 2⁴ = 16’dır; tek mayozda bu çeşitlerin hepsi çıkmak zorunda değildir.
Genetik açıdan aynı iki homolog kromozom değil, homologların kardeş olmayan kromatitleri arasında crossing-over görülmesinin sonucu nedir?
- A) Her crossing-over olayında bütün genlerin kromozomdan tamamen silinmesi.
- B) Her parça değişiminde canlıdaki diploit takımın dört katına çıkması.
- C) Döllenmeye gerek kalmadan yeni organizmanın anında oluşması.
- D) Aynı kromozom üzerindeki allel bağlantılarını değiştirerek rekombinant kromatitler oluşturabilmesi.
- E) Kromatitlerin ayrılmadan birbirine dönüşüp tek nükleotit kalması.
Doğru cevap: D
Çözüm: Kardeş olmayan homolog kromatitlerin karşılıklı parça değişimi bağlı genlerin kombinasyonlarını değiştirebilir; bu nedenle rekombinasyon sağlar.