Çilek bitkisinin sürünücü gövdesinden yeni bitkiler oluşması hangi üreme biçimidir?
- A) Gametlerin birleşmesine bağlı zigot üretimiyle çoğalma.
- B) Mayoz ürünlerinin doğrudan döllenme olmadan kaynaşması.
- C) Homolog kromozomların bitki kökünde tetrat yapması.
- D) Vejetatif eşeysiz üreme yoluyla yeni bitki oluşması.
- E) Yalnız sporların kendi aralarında eşleşmesiyle çoğalma.
Doğru cevap: D
Çözüm: Sürünücü gövde gibi vejetatif organlardan yeni bitki oluşması, döllenmesiz çoğalmanın bir örneğidir.
İnterfazla ilgili doğru ifade hangisidir?
- A) Çekirdek bölünmesinin bütün aşamaları sadece interfazda biter.
- B) Kromozomlar interfaz boyunca hep maksimum yoğunlaşmış kalır.
- C) Hücre büyür, normal işlevlerini yürütür ve bölünmeye hazırlanabilir.
- D) Hücre interfaz sırasında metabolik yönden tamamen durur.
- E) Homolog kromozomların ayrılması yalnız G2 aşamasında olur.
Doğru cevap: C
Çözüm: İnterfaz etkin bir dönemdir; hücre G1’de büyür, S’de DNA’sını eşler ve G2’de hazırlık yapar.
Mitozun telofaz evresinde genellikle hangi olay gerçekleşir?
- A) Yeni çekirdek zarları oluşur ve kromozomlar gevşemeye başlar.
- B) Homolog kromozomlar ilk kez çiftler hâlinde ekvatorda dizilir.
- C) DNA sentezi bir sonraki interfaz beklenmeden tekrar başlar.
- D) Tüm hücreler mayoz I’e zorunlu olarak geçiş yapar.
- E) Kardeş kromatitlerin eşlenmesi yalnız bu evrede biter.
Doğru cevap: A
Çözüm: Telofazda yeni çekirdekler kurulur ve kromatin gevşer; sitokinez bu evreyle örtüşebilir.
Diploit bir türün vücut hücresinde 2n = 12 ise normal gametindeki kromozom sayısı kaçtır?
- A) Gamet 3 kromozom içeren iki ayrı çekirdek taşır.
- B) Her gametin kromozom sayısı 12 olarak kalır.
- C) Normal gamette toplam 18 kromozom bulunur.
- D) Döllenmeden önce her gamette 24 kromozom yer alır.
- E) Haploit gamet 6 kromozom taşır.
Doğru cevap: E
Çözüm: Diploit hücrede homolog kromozomlar çift hâlindedir; mayoz sonucu gamette bu sayının yarısı, n = 6, bulunur.
İnsanda normal vücut hücresi ile gamet arasındaki kromozom sayısı ilişkisi hangisidir?
- A) Vücut hücresi 23, gamet 46 kromozom taşır.
- B) Vücut hücresi 46, gamet 23 kromozom taşır.
- C) Vücut hücresi 46, gamet 92 kromozom taşır.
- D) Vücut hücresi 92, gamet 46 kromozom taşır.
- E) Vücut hücresi 23, gamet 23 kromozom taşır.
Doğru cevap: B
Çözüm: İnsanda somatik hücreler diploit (2n = 46), normal sperm ve yumurta hücreleri haploittir (n = 23).
Zigotun art arda mitoz geçirmesinin başlıca sonucu hangisidir?
- A) Her mitozda kromozom sayısının bir öncekinin yarısına inmesi.
- B) Embriyonun her hücresinin zorunlu olarak farklı tür olması.
- C) Bütün hücrelerin yeniden gamete dönüşerek birleşmesi.
- D) Embriyodaki hücre sayısının artması ve gelişimin başlaması.
- E) Mayoz I’deki homolog ayrılmasının sürekli tekrarlanması.
Doğru cevap: D
Çözüm: Zigotun mitozları, aynı kromozom takımı korunurken hücre sayısını artırarak çok hücreli gelişime katkı sağlar.
Canlıda kopan parçanın yeni bir bireye dönüşmesi hangi koşulda üreme sayılır?
- A) Yalnız yaralı bölgenin kapanması, mutlaka birey sayısını artırır.
- B) Parçadan bağımsız yaşayabilen yeni bir canlı oluştuğunda eşeysiz üreme gerçekleşir.
- C) Her rejenerasyon olayında gametlerin birleşmesi gerekir.
- D) Bir organın kendini onarması daima ayrı bir birey üretir.
- E) Rejenerasyon yalnız omurgalı hayvanlarda görülür.
Doğru cevap: B
Çözüm: Rejenerasyon onarım sağlayabilir; ayrı bir canlı oluşturursa üremeye dönüşür. Her doku yenilenmesi üreme değildir.
Bir bitkiden alınan dalın köklendirilerek yeni bitki oluşturmasıyla ilgili doğru çıkarım nedir?
- A) Çelikle çoğaltmada zorunlu olarak dişi ve erkek gamet birleşir.
- B) Kesilen her dal önce mayozla dört haploit dal hücresine ayrılır.
- C) Çelikle üreyen bitki ana bitkinin bütün genlerini kaybeder.
- D) Çelikle çoğaltma vejetatif üremedir ve genellikle ana bitkinin özelliklerini korur.
- E) Çelikle çoğaltma yalnız tohum döllenmesinden sonra mümkün olur.
Doğru cevap: D
Çözüm: Çelikten bitki yetiştirme, vejetatif organlarla yapılan eşeysiz çoğaltmadır; çoğu durumda ata genotipi korunur.
Bir mayoz olayında bağımsız dağılımla ilgili doğru ifade hangisidir?
- A) Metafaz II’de bütün gametlerin tek ve aynı kromozom dizilimi zorunlu hâle gelir.
- B) Bağımsız dağılım için canlıda hiç homolog kromozom bulunmaması gerekir.
- C) Metafaz I’de homolog çiftlerin kutuplara rastgele yönelmesi farklı gamet kombinasyonları oluşturur.
- D) Homologların rastgele dizilimi yalnız mitozun telofazında gerçekleşir.
- E) Bağımsız dağılım DNA’yı yeniden eşleyerek kromozom sayısını artırır.
Doğru cevap: C
Çözüm: Homolog çiftlerin metafaz I’de bağımsız yönelimi, anneden ve babadan gelen kromozomların farklı kombinasyonlarla ayrılmasını sağlar.
Mayozda oluşan dört ürünün mutlaka dört işlevsel gamet olması niçin beklenmez?
- A) Hayvanlarda yumurta oluşumunda eşit olmayan sitokinez kutup cisimcikleri oluşturabilir.
- B) Oogenez boyunca kromozom sayısı hiçbir aşamada değişmez.
- C) Yumurtanın oluşumunda yalnız mitoz görülür ve mayoz hiç gerçekleşmez.
- D) Her türde sperm ve yumurta aynı sayıda sitoplazma alır.
- E) Kutup cisimcikleri döllenmede erkek gamete dönüşmek zorundadır.
Doğru cevap: A
Çözüm: Oogenezde oluşan mayoz ürünlerinden genellikle biri büyük yumurta, diğerleri küçük kutup cisimcikleri olabilir.
Mitoz ile mayozun ortak özelliği aşağıdakilerden hangisidir?
- A) İki bölünmenin de her durumda dört haploit yavru hücre vermesi.
- B) Her ikisinde homologların profaz I’de tetrat oluşturması.
- C) Her ikisinde kromozom takımının zorunlu olarak yarılanması.
- D) Her ikisinde gametlerin hücre içinde döllenmesi.
- E) Bölünmeden önce uygun hazırlık evresinde DNA eşlenmesinin gerçekleşebilmesi.
Doğru cevap: E
Çözüm: Mitoz döngüsünden ve mayozdan önce DNA eşlenmesi gerçekleşir; ancak kromozomların ayrılma biçimleri farklıdır.
Kardeş kromatitler ne zaman ayrı kromozom sayılmaya başlanır?
- A) DNA henüz eşlenmemişken her baz çifti ayrı kromozom sayılır.
- B) Sentromerleri ayrılıp bağımsız hareket ettiklerinde her biri ayrı kromozom sayılır.
- C) Kromozomlar yalnız ribozomlara yaklaştığında sayıları ikiye katlanır.
- D) İnterfaz G1 boyunca her homolog çift tek bir kromatit kabul edilir.
- E) Hücre zarı kalınlaştığında tüm kromatitler tek kromozom sayılır.
Doğru cevap: B
Çözüm: Kromozom sayımında sentromer esas alınır; kardeş kromatitlerin ayrılmasıyla her biri artık ayrı kromozom olarak değerlendirilir.
Yalnızca mitoz geçiren çok hücreli bir dokunun hücre sayısı dört katına çıkarsa tüm hücrelerin aynı anda ve eşit sayıda bölündüğü varsayımıyla kaç bölünme turu gerekir?
- A) Hücre sayısının dört katına çıkması için bir mayoz I turu gerekir.
- B) Dört kat artış için üç eşzamanlı mitoz turu zorunludur.
- C) Hücre sayısını dört katına çıkarmak için iki eşzamanlı mitoz turu yeterlidir.
- D) Hücre sayısı ancak dört mitoz turunda dört katına çıkar.
- E) Hücre sayısı iki tur sonunda yalnız üç katına ulaşır.
Doğru cevap: C
Çözüm: Her eşzamanlı mitoz turu hücre sayısını iki katına çıkarır; iki tur sonunda 2² = 4 katına ulaşılır.
Mitoz sonucunda iki hücre oluştuğu hâlde tüm kromozomlar eşit dağılmadıysa hangi sonuç en doğrudur?
- A) Kromozomlar hatalı ayrılmış olsa bile bütün hücreler zorunlu olarak eş sayılı olur.
- B) Mitozda kromozom sayısı farklılığı yalnız polenin döllenmesiyle mümkündür.
- C) Böyle bir hatada her yavru hücre kendiliğinden haploit gamete dönüşür.
- D) Yalnız hücre plağının rengi değişir, genetik sonuç oluşması imkânsızdır.
- E) Kromozom ayrılmasındaki hata, yavru hücrelerin kromozom sayılarını farklılaştırabilir.
Doğru cevap: E
Çözüm: Ayrılmama gibi hatalar kromozomların dengesiz paylaşılmasına yol açabilir; mitozun normal sayıyı koruması hatasız işleyişe bağlıdır.
Bir diploit hücrede homolog kromozomların farklı kutuplara çekildiği, ancak kardeş kromatitlerin bir arada kaldığı evre hangisidir?
- A) Anafaz II: eşleşmiş homolog tetratların ilk ayrıldığı evredir.
- B) Anafaz I: homologlar ayrılırken kardeş kromatitler birlikte kalır.
- C) Mitoz anafazı: sentromerler ayrılmadan homologlar çekilir.
- D) İnterfaz S: eşlenmiş kromatitler zıt kutuplara göç eder.
- E) Sitokinez II: homologlar ilk kez sinapsis kurar.
Doğru cevap: B
Çözüm: Homolog ayrılması ve kardeş kromatitlerin henüz ayrılmaması mayoz I’in anafazına özgü ayırt edici durumdur.
Aşağıdaki ifadelerden hangisi crossing-over gerçekleşmeyen bir mayozda bile genetik çeşitlilik görülebileceğini açıklar?
- A) Crossing-over yoksa her gamet zorunlu olarak aynı kromozom takımını taşır.
- B) Kromozomların metafaz I’de sıralanması genetik bilgiyi tamamen siler.
- C) Kardeş kromatitlerin eşlenmesi bütün DNA dizilerini her seferinde değiştirir.
- D) Homolog çiftlerin rastgele yönelmesi farklı anne-baba kromozom birleşimleri sağlar.
- E) Mayoz öncesi interfaz homolog çiftlerin tamamını yok eder.
Doğru cevap: D
Çözüm: Parça değişimi olmasa bile homolog çiftlerin bağımsız dağılımı, özellikle farklı kökenli kromozomların alternatif kombinasyonlarını oluşturur.
İnsanda 2n = 46 olan bir mayoz ana hücresinde metafaz I’deki homolog çift ve toplam kromatit sayıları sırasıyla kaçtır?
- A) 23 homolog çift ve 92 kromatit vardır.
- B) 46 homolog çift ve 46 kromatit vardır.
- C) 23 homolog çift ve yalnız 23 kromatit vardır.
- D) 92 homolog çift ve 184 kromatit vardır.
- E) 11 homolog çift ve 46 kromatit vardır.
Doğru cevap: A
Çözüm: İnsanda n = 23 homolog çift vardır; metafaz I’de 46 kromozomun her biri iki kromatitli olduğundan 92 kromatit sayılır.
Eşeyli üreme döngüsünde mayoz gerçekleşmezken döllenme art arda sürseydi kromozom takımına ilişkin genel beklenti ne olurdu?
- A) Döllenme her seferinde kromozom takımını otomatik yarıya indirirdi.
- B) Mayoz olmadan da gamet kromozomları her zaman n değerine inerdi.
- C) Zigotun kromozom sayısı bütün kuşaklarda zorunlu sıfır olurdu.
- D) Döllenmede iki çekirdek birleşse de hiç kromozom aktarılmazdı.
- E) Her döllenme kuşağında kromozom takım sayısı korunamayarak artma eğilimine girerdi.
Doğru cevap: E
Çözüm: Mayoz gametlerde kromozom takımını azaltır, döllenme iki takımı birleştirir; yalnız birleşme sürerse türün kromozom sayısı sabit kalmaz.
Bir canlıda mitozda 2n sayısı korunurken mayozda n sayılı ürünler oluşmasının temel ayrım noktası hangisidir?
- A) Mayozda DNA’nın bütün evrelerde sıfır kez eşlenmesi.
- B) Mayoz I’de homolog kromozomların, mitozda ise kardeş kromatitlerin ayrılması.
- C) Mitozda her zaman iki ayrı S evresinin peş peşe gerçekleşmesi.
- D) Mitozda genlerin yalnız anneden, mayozda yalnız babadan gelmesi.
- E) Mayoz II’nin kromozomları yeniden diploit hâle getirmesi.
Doğru cevap: B
Çözüm: Mitoz eşlenmiş kardeş kromatitleri ayırarak sayı korur; mayoz I homologları ayırıp takım sayısını yarıya düşürür.
Mayoz II sonunda oluşan bir gamette 11 kromozom sayılırsa, başlangıçtaki normal diploit mayoz ana hücresinde kaç kromozom vardır?
- A) Başlangıç mayoz ana hücresi 11 homolog çift yerine 11 kromatit taşır.
- B) Ana hücre kromozom sayısı gamettekinin dört katı olan 44’tür.
- C) Ana hücre yalnız 5 kromozom taşıyan haploit yapıdadır.
- D) Başlangıçtaki diploit mayoz ana hücresi 22 kromozom taşır.
- E) Gamette 11 kromozom görülmesi ana hücrede 33 kromozom demektir.
Doğru cevap: D
Çözüm: Normal mayoz sonunda kromozom takım sayısı yarıya iner; n = 11 gamet veren diploit ana hücrenin 2n sayısı 22’dir.