Hücre döngüsünde DNA molekülü normal koşullarda hangi evrede eşlenir?
- A) G1 evresinde kardeş kromatitler ayrılır.
- B) G2 evresinde homolog kromozomlar kutuplara gider.
- C) İnterfazın S evresinde DNA miktarı artar.
- D) Metafazda DNA eşlenmesi başlatılır.
- E) Sitokinez sırasında kalıtsal madde ilk kez kopyalanır.
Doğru cevap: C
Çözüm: DNA eşlenmesi interfazın S döneminde gerçekleşir; böylece her kromozom iki kardeş kromatit taşıyacak duruma gelir.
Mitozun temel işlevlerinden biri aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Çok hücreli canlılarda hasarlı dokuların onarılmasına katkı sağlamak.
- B) Gametlerin kromozom sayısını yarıya indirmek.
- C) Her bölünmede dört haploit hücre oluşturmak.
- D) Homolog kromozomlar arasında gen aktarımını zorunlu kılmak.
- E) Döllenme ile yeni zigot oluşturmak.
Doğru cevap: A
Çözüm: Mitoz, büyüme ve doku yenilenmesinde görev yapar; kromozom sayısını azaltan bölünme mayozdur.
Mitoz sırasında kromozomların ekvator düzlemine dizildiği evre hangisidir?
- A) Profaz sırasında yeni çekirdek zarı bütünüyle tamamlanır.
- B) Anafazda homolog çiftler tetrat oluşturmak üzere birleşir.
- C) Telofazda kromozomlar yalnız ekvatora dizilir.
- D) G1 döneminde iğ iplikleri kromozomları kutuplara taşır.
- E) Metafaz evresinde kromozomlar hücrenin ortasında sıralanır.
Doğru cevap: E
Çözüm: Kromozomların metafaz plağında sıralanması metafazın ayırt edici özelliğidir.
Hayvan hücresinde sitoplazma bölünmesi genellikle hangi yolla gerçekleşir?
- A) Hücre duvarının dışa doğru uzamasıyla iki yeni hücre ayrılır.
- B) Hücre zarının içe doğru boğumlanmasıyla iki hücre oluşur.
- C) Orta lamelin tamamen çözünmesiyle kromozomlar ayrılır.
- D) Kardeş kromatitlerin iğ ipliksiz olarak birleşmesiyle tamamlanır.
- E) Kloroplastların ortada yeni çeper örmesiyle gerçekleşir.
Doğru cevap: B
Çözüm: Hayvan hücrelerinde aktin-miyozin temelli boğumlanma; bitki hücrelerinde ise hücre plağı oluşumu yaygındır.
Bitki hücresinde sitokinezin karakteristik özelliği nedir?
- A) Hayvan hücresindeki gibi belirgin bölünme oluğu kullanılması.
- B) Kromozomların tek tek hücre dışına atılması.
- C) Bütün organellerin yalnız bir yavru hücreye geçmesi.
- D) Hücrenin ortasında hücre plağı oluşup yeni çeperi başlatması.
- E) Her bölünmede homologların zorunlu olarak ayrılması.
Doğru cevap: D
Çözüm: Hücre çeperi nedeniyle yüksek bitki hücrelerinde sitokinez, ortadan dışa gelişen hücre plağıyla yürütülür.
Mitozun anafaz evresinde birbirinden ayrılan yapılar hangileridir?
- A) Birbirine eşlenmemiş homolog kromozomlar tetrat kurar.
- B) Aynı kromozomun genleri sitoplazmaya dağılır.
- C) Kardeş kromatitler sentromerlerinden ayrılarak zıt kutuplara gider.
- D) Profazda oluşan çekirdekçikler karşılıklı birleşir.
- E) Hücre duvarı ve hücre zarı ayrı kromozomlara dönüşür.
Doğru cevap: C
Çözüm: Mitoz anafazında kardeş kromatitlerin ayrılması, oluşacak çekirdeklerin aynı kromozom takımını almasını sağlar.
Bir diploit (2n) hücrede homolog kromozom çifti neyi ifade eder?
- A) Biri anneden biri babadan gelen, aynı gen bölgelerini taşıyan iki kromozomu.
- B) Bir kromozomun birbirinin kopyası olan iki kardeş kromatidini.
- C) Aynı hücrede bulunan iki farklı ribozom alt birimini.
- D) Yalnız bakterilerde görülen birbirine bağlı plazmitleri.
- E) Bölünme sonunda birbiriyle kaynaşan iki hücre zarını.
Doğru cevap: A
Çözüm: Homolog kromozomlar aynı karakterlere ait gen lokuslarını taşır; allelleri farklı olabilir.
Mayoz bölünmenin en belirgin sonucu hangisidir?
- A) Her defasında başlangıçtakiyle aynı iki diploit hücrenin üretilmesi.
- B) DNA eşlenmesinin yalnız ikinci bölünmeden sonra yapılması.
- C) Hücredeki bütün homolog kromozomların yok edilmesi.
- D) Kromozom takım sayısının her döngüde iki katına çıkması.
- E) Diploit başlangıç hücresinden haploit kromozom takımlarının oluşması.
Doğru cevap: E
Çözüm: Mayoz I homolog kromozomları ayırarak takım sayısını azaltır; mayoz II kardeş kromatitleri ayırır.
Mayoz I’in anafaz evresinde hangisi gerçekleşir?
- A) Kardeş kromatitlerin hepsi sentromerlerinden ayrılarak tek kromozoma dönüşür.
- B) Homolog kromozomlar birbirinden ayrılarak karşı kutuplara gider.
- C) Zigot hücrede ilk kez döllenme görülür.
- D) Her kromozomun DNA’sı yeniden eşlenmeye başlar.
- E) İğ iplikleri yerine hücre duvarı kromozomları çeker.
Doğru cevap: B
Çözüm: Anafaz I’de homolog kromozomların ayrılması mayozu mitozdan ayıran temel olaydır.
Mayoz II’de, anafaz II sırasında gerçekleşen temel olay nedir?
- A) Homolog kromozomların ilk kez tetrat oluşturması.
- B) Döllenmiş yumurtanın endosperme dönüşmesi.
- C) Her hücrede DNA eşlenmesinin yeniden tamamlanması.
- D) Kardeş kromatitlerin birbirinden ayrılması.
- E) Haploit çekirdeklerin yeniden diploit duruma gelmesi.
Doğru cevap: D
Çözüm: Mayoz II, kardeş kromatitlerin ayrılması bakımından mitozu andırır ve yeni bir S evresini izlemez.
Crossing-over olayı çoğunlukla mayozun hangi aşamasında görülür?
- A) Mitoz telofazında oluşan yeni hücre zarının üzerinde.
- B) Mayoz II sitokinezinde iki hücre birbirine bağlanırken.
- C) Profaz I’de homologların kardeş olmayan kromatitleri arasında.
- D) İnterfazın G1 döneminde ribozom alt birimleri arasında.
- E) Döllenme bittikten sonra zigotun hücre çeperinde.
Doğru cevap: C
Çözüm: Parça değişimi, homolog kromozomların sinapsis yaptığı profaz I sırasında kardeş olmayan kromatitler arasında olabilir.
Eşeyli üremede döllenmenin kromozom takımı açısından görevi nedir?
- A) İki haploit gametin birleşmesiyle diploit zigotun oluşmasını sağlamak.
- B) Bir diploit vücut hücresini doğrudan dört haploit hücreye ayırmak.
- C) Mitoz sırasında kromozom sayısını daima sıfırlamak.
- D) Yalnız babadan gelen genlerin zigotta kalmasını sağlamak.
- E) Üreme hücrelerinin DNA eşlenmesini tamamen engellemek.
Doğru cevap: A
Çözüm: Normal döllenmede n kromozomlu iki gamet birleşerek 2n kromozomlu zigot oluşturur.
Aşağıdakilerden hangisi eşeysiz üremeye örnektir?
- A) Sperm ile yumurtanın birleşerek embriyoyu başlatması.
- B) Çiçekli bitkinin polen ve yumurta hücresini birleştirmesi.
- C) İki gametin çekirdeğinin birleşmesiyle döllenme olması.
- D) Mayozla üretilmiş gametlerin karşılıklı kaynaşması.
- E) Hidranın tomurcuklanarak yeni birey oluşturması.
Doğru cevap: E
Çözüm: Tomurcuklanmada yeni birey, ana canlı üzerinde gelişir; bu yöntem gamet birleşmesi gerektirmez.
Eşeysiz üremeyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi genellikle doğrudur?
- A) Her üreme olayında biri dişi biri erkek iki gamet birleşir.
- B) Tek bir ata birey yeni bireyin oluşumu için yeterlidir.
- C) Yavru bireylerin kromozom sayısı kesinlikle sıfır olur.
- D) Genetik çeşitlilik mutlaka crossing-over ile sağlanır.
- E) Yeni birey ancak mayozun iki bölünmesinden sonra gelişir.
Doğru cevap: B
Çözüm: Eşeysiz üremede tek ata birey yeterli olabilir; yavrular çoğunlukla ata bireye genetik olarak çok benzer.
Çilek bitkisinin sürünücü gövdesinden yeni bitkiler oluşması hangi üreme biçimidir?
- A) Gametlerin birleşmesine bağlı zigot üretimiyle çoğalma.
- B) Mayoz ürünlerinin doğrudan döllenme olmadan kaynaşması.
- C) Homolog kromozomların bitki kökünde tetrat yapması.
- D) Vejetatif eşeysiz üreme yoluyla yeni bitki oluşması.
- E) Yalnız sporların kendi aralarında eşleşmesiyle çoğalma.
Doğru cevap: D
Çözüm: Sürünücü gövde gibi vejetatif organlardan yeni bitki oluşması, döllenmesiz çoğalmanın bir örneğidir.
İnterfazla ilgili doğru ifade hangisidir?
- A) Çekirdek bölünmesinin bütün aşamaları sadece interfazda biter.
- B) Kromozomlar interfaz boyunca hep maksimum yoğunlaşmış kalır.
- C) Hücre büyür, normal işlevlerini yürütür ve bölünmeye hazırlanabilir.
- D) Hücre interfaz sırasında metabolik yönden tamamen durur.
- E) Homolog kromozomların ayrılması yalnız G2 aşamasında olur.
Doğru cevap: C
Çözüm: İnterfaz etkin bir dönemdir; hücre G1’de büyür, S’de DNA’sını eşler ve G2’de hazırlık yapar.
Mitozun telofaz evresinde genellikle hangi olay gerçekleşir?
- A) Yeni çekirdek zarları oluşur ve kromozomlar gevşemeye başlar.
- B) Homolog kromozomlar ilk kez çiftler hâlinde ekvatorda dizilir.
- C) DNA sentezi bir sonraki interfaz beklenmeden tekrar başlar.
- D) Tüm hücreler mayoz I’e zorunlu olarak geçiş yapar.
- E) Kardeş kromatitlerin eşlenmesi yalnız bu evrede biter.
Doğru cevap: A
Çözüm: Telofazda yeni çekirdekler kurulur ve kromatin gevşer; sitokinez bu evreyle örtüşebilir.
Diploit bir türün vücut hücresinde 2n = 12 ise normal gametindeki kromozom sayısı kaçtır?
- A) Gamet 3 kromozom içeren iki ayrı çekirdek taşır.
- B) Her gametin kromozom sayısı 12 olarak kalır.
- C) Normal gamette toplam 18 kromozom bulunur.
- D) Döllenmeden önce her gamette 24 kromozom yer alır.
- E) Haploit gamet 6 kromozom taşır.
Doğru cevap: E
Çözüm: Diploit hücrede homolog kromozomlar çift hâlindedir; mayoz sonucu gamette bu sayının yarısı, n = 6, bulunur.
İnsanda normal vücut hücresi ile gamet arasındaki kromozom sayısı ilişkisi hangisidir?
- A) Vücut hücresi 23, gamet 46 kromozom taşır.
- B) Vücut hücresi 46, gamet 23 kromozom taşır.
- C) Vücut hücresi 46, gamet 92 kromozom taşır.
- D) Vücut hücresi 92, gamet 46 kromozom taşır.
- E) Vücut hücresi 23, gamet 23 kromozom taşır.
Doğru cevap: B
Çözüm: İnsanda somatik hücreler diploit (2n = 46), normal sperm ve yumurta hücreleri haploittir (n = 23).
Zigotun art arda mitoz geçirmesinin başlıca sonucu hangisidir?
- A) Her mitozda kromozom sayısının bir öncekinin yarısına inmesi.
- B) Embriyonun her hücresinin zorunlu olarak farklı tür olması.
- C) Bütün hücrelerin yeniden gamete dönüşerek birleşmesi.
- D) Embriyodaki hücre sayısının artması ve gelişimin başlaması.
- E) Mayoz I’deki homolog ayrılmasının sürekli tekrarlanması.
Doğru cevap: D
Çözüm: Zigotun mitozları, aynı kromozom takımı korunurken hücre sayısını artırarak çok hücreli gelişime katkı sağlar.