2n = 8 olan bir hücrenin mayoz metafaz I evresindeki tetrat, kromozom ve kromatit sayıları sırasıyla kaçtır?
- A) 8 tetrat, 8 kromozom ve 8 kromatit bulunur.
- B) 4 tetrat, 4 kromozom ve 16 kromatit bulunur.
- C) 2 tetrat, 16 kromozom ve 32 kromatit bulunur.
- D) 4 tetrat, 8 kromozom ve 16 kromatit bulunur.
- E) 8 tetrat, 16 kromozom ve 16 kromatit bulunur.
Doğru cevap: D
Çözüm: 2n = 8 için dört homolog çift yani dört tetrat vardır; DNA eşlendiğinden sekiz kromozomun her biri iki kromatitlidir.
2n = 6 kromozomlu bir hücre mitoz anafazındadır. Sitokinez başlamadan aynı hücrede toplam kaç ayrı kromozom sayılır?
- A) Aynı hücre içinde hâlâ yalnız 3 kromozom bulunur.
- B) Anafazın sonunda aynı hücrede 6 kromatit toplamı vardır.
- C) Aynı hücre içinde geçici olarak 12 ayrı kromozom sayılır.
- D) Kromozom sayısı hücre henüz ayrılmadan 24’e ulaşır.
- E) Anafaz boyunca toplam kromozom sayısı sıfıra iner.
Doğru cevap: C
Çözüm: Anafazda kardeş kromatitlerin sentromerleri ayrıldığında her kromatit bağımsız kromozom olur; sitokinez sonrası her yavru 6 kromozom alır.
2n = 12 kromozomlu bir hücrenin mayoz metafaz II aşamasındaki tek bir hücrede kaç kromozom ve kromatit bulunur?
- A) 6 kromozom ve 12 kromatit tek bir metafaz II hücresinde bulunur.
- B) 12 kromozom ve 24 kromatit her metafaz II hücresindedir.
- C) 3 kromozom ve 3 kromatit her metafaz II hücresindedir.
- D) 6 kromozom ve yalnız 6 kromatit metafaz II’de bulunur.
- E) 24 kromozom ve 12 kromatit metafaz II’de görülür.
Doğru cevap: A
Çözüm: Mayoz I homologları ayırıp hücreleri n = 6 yapar; kardeş kromatitler henüz ayrılmadığından her kromozom iki kromatitlidir.
2n = 10 olan bir hücrenin mayoz anafaz II evresinde, tek bir hücrede toplam kaç kromozom bulunur?
- A) Anafaz II’de aynı hücre içinde 5 homolog çift hâlinde toplam 5 kromozom kalır.
- B) Tek bir anafaz II hücresinde 20 tetrat görülür.
- C) Anafaz II gerçekleşirken aynı hücrede 40 kromozom sayılır.
- D) Anafaz II’deki tek hücrenin kromozom sayısı 2’ye iner.
- E) Anafaz II’de aynı hücre içinde geçici olarak 10 kromozom sayılır.
Doğru cevap: E
Çözüm: Mayoz II’ye n = 5 kromozomla giren hücrede kardeş kromatitler ayrılınca sitokinez öncesi aynı hücre içinde 10 kromozom sayılır.
2n = 8 olan bir hücrede crossing-over yok sayılırsa, bağımsız dağılım tek başına en fazla kaç farklı kromozom kombinasyonu oluşturabilir?
- A) Bağımsız dizilim yalnız 2² = 4 kombinasyon oluşturur.
- B) Homologların bağımsız dizilimi 2⁴ = 16 farklı kromozom kombinasyonu sağlayabilir.
- C) Oluşabilecek kombinasyon sayısı 2⁸ = 256 olarak hesaplanır.
- D) Tek mayozda zorunlu olarak 32 çeşit kombinasyon belirir.
- E) Crossing-over olmadan herhangi bir kromozom kombinasyonu oluşmaz.
Doğru cevap: B
Çözüm: Bağımsız dağılımın teorik kombinasyon sayısı 2^n’dir. 2n = 8 için n = 4 ve 2⁴ = 16’dır; tek mayozda bu çeşitlerin hepsi çıkmak zorunda değildir.
Genetik açıdan aynı iki homolog kromozom değil, homologların kardeş olmayan kromatitleri arasında crossing-over görülmesinin sonucu nedir?
- A) Her crossing-over olayında bütün genlerin kromozomdan tamamen silinmesi.
- B) Her parça değişiminde canlıdaki diploit takımın dört katına çıkması.
- C) Döllenmeye gerek kalmadan yeni organizmanın anında oluşması.
- D) Aynı kromozom üzerindeki allel bağlantılarını değiştirerek rekombinant kromatitler oluşturabilmesi.
- E) Kromatitlerin ayrılmadan birbirine dönüşüp tek nükleotit kalması.
Doğru cevap: D
Çözüm: Kardeş olmayan homolog kromatitlerin karşılıklı parça değişimi bağlı genlerin kombinasyonlarını değiştirebilir; bu nedenle rekombinasyon sağlar.
2n = 6 kromozomlu diploit bir hücre, DNA’sını eşleyip mitoz metafazına gelmiştir. Bir homolog çiftin toplam kromatit sayısı kaçtır?
- A) Bir homolog çiftte yalnız bir kromatit bulunur.
- B) Bir homolog çift üç ayrı kromatit taşır.
- C) Bir homolog çift toplam dört kromatit içerir.
- D) Bir homolog çift altı kromatit taşır.
- E) Bir homolog çift on iki kromatit içerir.
Doğru cevap: C
Çözüm: Bir homolog çift iki kromozomdan oluşur; S evresinden sonra her kromozom iki kardeş kromatitli olduğundan toplam dört kromatit vardır.
2n = 8 hücrenin mayoz I sonunda oluşan iki hücresinde, hücre başına kromozom sayısı ve DNA kopyası durumu nasıldır?
- A) Her hücre n = 4 kromozom taşır ve her kromozom henüz iki kromatitlidir.
- B) Her hücre 2n = 8 kromozom taşır ve her biri tek kromatitlidir.
- C) Her hücre n = 2 kromozom taşır ve her kromozom dört kromatitlidir.
- D) Her hücre 16 kromozom taşır ve DNA eşlenmesi yeni başlamıştır.
- E) Mayoz I sonunda her hücre tamamen kromozomsuzdur.
Doğru cevap: A
Çözüm: Mayoz I sonunda homolog çiftler ayrılmıştır; kardeş kromatitler mayoz II’ye kadar birlikte kaldığından n = 4 ve iki kromatitli kromozomlar bulunur.
Aşağıdaki olaylardan hangisi kromozom sayısını azaltmaksızın DNA miktarını artırır?
- A) Mayoz I anafazında homolog kromozomların iki kutba ayrılması.
- B) Mitoz anafazında kardeş kromatitlerin bağımsız kromozom olması.
- C) Mayoz II anafazında sentromerlerin ayrılarak karşı kutba yönelmesi.
- D) Döllenmede iki gametin çekirdeğinin diploit zigotta birleşmesi.
- E) G1’den S evresi sonuna geçişte kromozomlar eşlenir, sentromer sayısı değişmez.
Doğru cevap: E
Çözüm: S evresinde kromozomların DNA içeriği iki katına çıkar; kardeş kromatitler birlikteyken kromozom sayısı sentromer ölçütüne göre sabit kalır.
Mayoz metafaz I’deki bir hücrede 7 tetrat görülüyorsa canlı türünün diploit kromozom sayısı kaçtır?
- A) Bu hücrenin diploit kromozom sayısı 7’dir.
- B) Tetrat sayısı n = 7 olduğundan diploit sayı 14’tür.
- C) Tetrat başına sekiz kromozom düşünülürse sayı 56’dır.
- D) Her tetrat bir kromatit sayıldığı için diploit sayı 4’tür.
- E) Metafaz I’de diploit sayı 28 homolog çift olarak bulunur.
Doğru cevap: B
Çözüm: Tetrat sayısı homolog çift sayısına eşittir. Yedi tetrat, yedi homolog çift ve 2n = 14 kromozom anlamına gelir.
Bir hücrede mitoz metafazında 18 kromatit gözlenmiştir. Bu hücre bölünme tamamlandığında her yavru hücrede kaç kromozom olur?
- A) Her yavru çekirdekte 18 homolog çift yer alır.
- B) Her yavru hücrede 36 ayrı kromozom bulunur.
- C) Her yavru hücrede zorunlu olarak 4 kromozom görülür.
- D) Her yavru çekirdekte 9 kromozom bulunur.
- E) Yavru çekirdeklerin her biri 27 kromozom taşır.
Doğru cevap: D
Çözüm: Metafazda her kromozom iki kromatitli olduğundan 18 kromatit 9 kromozoma karşılık gelir; mitozda sayı korunur.
Mayozda ana hücredeki DNA miktarı G1’de 2C olarak verilirse, S evresi sonrası ve mayoz I sonrası hücre başına DNA miktarları sırasıyla nedir?
- A) S evresi sonunda 2C, mayoz I sonunda hücre başına 4C olur.
- B) S evresi sonunda 8C, mayoz I sonunda hücre başına 8C olur.
- C) S evresi sonunda 4C, mayoz I sonunda hücre başına 2C olur.
- D) S evresi sonunda C, mayoz I sonunda hücre başına 4C olur.
- E) S evresi sonunda 4C, mayoz I sonunda hücre başına 8C olur.
Doğru cevap: C
Çözüm: Başlangıç diploit hücrenin DNA’sı S’de 2C’den 4C’ye çıkar; homologların ayrıldığı mayoz I sonunda iki hücreye ikişer C birimi düşer.
Mayozda ana hücredeki DNA miktarı G1’de 2C ise normal mayoz II sonundaki her ürünün DNA miktarı nedir?
- A) Mayoz II bitiminde her haploit üründe C kadar DNA bulunur.
- B) Mayoz II bitiminde her üründe 4C kadar DNA birikir.
- C) Mayoz II sonunda tek bir üründe 8C kadar DNA bulunur.
- D) Her ürün başlangıç diploit hücreyle aynı 2C DNA taşır.
- E) Normal bir mayoz ürününün DNA miktarı 3C olur.
Doğru cevap: A
Çözüm: S evresinden sonra 4C DNA, mayoz I’de hücre başına 2C’ye ve mayoz II’de C’ye düşer.
Mitoz sonucunda iki hücre oluştuğu hâlde tüm kromozomlar eşit dağılmadıysa hangi sonuç en doğrudur?
- A) Kromozomlar hatalı ayrılmış olsa bile bütün hücreler zorunlu olarak eş sayılı olur.
- B) Mitozda kromozom sayısı farklılığı yalnız polenin döllenmesiyle mümkündür.
- C) Böyle bir hatada her yavru hücre kendiliğinden haploit gamete dönüşür.
- D) Yalnız hücre plağının rengi değişir, genetik sonuç oluşması imkânsızdır.
- E) Kromozom ayrılmasındaki hata, yavru hücrelerin kromozom sayılarını farklılaştırabilir.
Doğru cevap: E
Çözüm: Ayrılmama gibi hatalar kromozomların dengesiz paylaşılmasına yol açabilir; mitozun normal sayıyı koruması hatasız işleyişe bağlıdır.
Bir diploit hücrede homolog kromozomların farklı kutuplara çekildiği, ancak kardeş kromatitlerin bir arada kaldığı evre hangisidir?
- A) Anafaz II: eşleşmiş homolog tetratların ilk ayrıldığı evredir.
- B) Anafaz I: homologlar ayrılırken kardeş kromatitler birlikte kalır.
- C) Mitoz anafazı: sentromerler ayrılmadan homologlar çekilir.
- D) İnterfaz S: eşlenmiş kromatitler zıt kutuplara göç eder.
- E) Sitokinez II: homologlar ilk kez sinapsis kurar.
Doğru cevap: B
Çözüm: Homolog ayrılması ve kardeş kromatitlerin henüz ayrılmaması mayoz I’in anafazına özgü ayırt edici durumdur.
Aşağıdaki ifadelerden hangisi crossing-over gerçekleşmeyen bir mayozda bile genetik çeşitlilik görülebileceğini açıklar?
- A) Crossing-over yoksa her gamet zorunlu olarak aynı kromozom takımını taşır.
- B) Kromozomların metafaz I’de sıralanması genetik bilgiyi tamamen siler.
- C) Kardeş kromatitlerin eşlenmesi bütün DNA dizilerini her seferinde değiştirir.
- D) Homolog çiftlerin rastgele yönelmesi farklı anne-baba kromozom birleşimleri sağlar.
- E) Mayoz öncesi interfaz homolog çiftlerin tamamını yok eder.
Doğru cevap: D
Çözüm: Parça değişimi olmasa bile homolog çiftlerin bağımsız dağılımı, özellikle farklı kökenli kromozomların alternatif kombinasyonlarını oluşturur.
İnsanda 2n = 46 olan bir mayoz ana hücresinde metafaz I’deki homolog çift ve toplam kromatit sayıları sırasıyla kaçtır?
- A) 23 homolog çift ve 92 kromatit vardır.
- B) 46 homolog çift ve 46 kromatit vardır.
- C) 23 homolog çift ve yalnız 23 kromatit vardır.
- D) 92 homolog çift ve 184 kromatit vardır.
- E) 11 homolog çift ve 46 kromatit vardır.
Doğru cevap: A
Çözüm: İnsanda n = 23 homolog çift vardır; metafaz I’de 46 kromozomun her biri iki kromatitli olduğundan 92 kromatit sayılır.
Eşeyli üreme döngüsünde mayoz gerçekleşmezken döllenme art arda sürseydi kromozom takımına ilişkin genel beklenti ne olurdu?
- A) Döllenme her seferinde kromozom takımını otomatik yarıya indirirdi.
- B) Mayoz olmadan da gamet kromozomları her zaman n değerine inerdi.
- C) Zigotun kromozom sayısı bütün kuşaklarda zorunlu sıfır olurdu.
- D) Döllenmede iki çekirdek birleşse de hiç kromozom aktarılmazdı.
- E) Her döllenme kuşağında kromozom takım sayısı korunamayarak artma eğilimine girerdi.
Doğru cevap: E
Çözüm: Mayoz gametlerde kromozom takımını azaltır, döllenme iki takımı birleştirir; yalnız birleşme sürerse türün kromozom sayısı sabit kalmaz.
Bir canlıda mitozda 2n sayısı korunurken mayozda n sayılı ürünler oluşmasının temel ayrım noktası hangisidir?
- A) Mayozda DNA’nın bütün evrelerde sıfır kez eşlenmesi.
- B) Mayoz I’de homolog kromozomların, mitozda ise kardeş kromatitlerin ayrılması.
- C) Mitozda her zaman iki ayrı S evresinin peş peşe gerçekleşmesi.
- D) Mitozda genlerin yalnız anneden, mayozda yalnız babadan gelmesi.
- E) Mayoz II’nin kromozomları yeniden diploit hâle getirmesi.
Doğru cevap: B
Çözüm: Mitoz eşlenmiş kardeş kromatitleri ayırarak sayı korur; mayoz I homologları ayırıp takım sayısını yarıya düşürür.
Mayoz II sonunda oluşan bir gamette 11 kromozom sayılırsa, başlangıçtaki normal diploit mayoz ana hücresinde kaç kromozom vardır?
- A) Başlangıç mayoz ana hücresi 11 homolog çift yerine 11 kromatit taşır.
- B) Ana hücre kromozom sayısı gamettekinin dört katı olan 44’tür.
- C) Ana hücre yalnız 5 kromozom taşıyan haploit yapıdadır.
- D) Başlangıçtaki diploit mayoz ana hücresi 22 kromozom taşır.
- E) Gamette 11 kromozom görülmesi ana hücrede 33 kromozom demektir.
Doğru cevap: D
Çözüm: Normal mayoz sonunda kromozom takım sayısı yarıya iner; n = 11 gamet veren diploit ana hücrenin 2n sayısı 22’dir.