Ribozomların ortak temel görevi aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Güneş ışığını doğrudan yakalamak
- B) Hücre çeperine selüloz örmek
- C) Hidrojen peroksiti parçalamak
- D) Kromozomları çekirdek dışında saklamak
- E) Protein üretiminde görev almak
Doğru cevap: E
Çözüm: Ribozomlar mRNA bilgisini kullanarak amino asitleri peptit bağlarıyla birleştirir; tüm hücresel canlılarda bulunur.
Yüzeyinde ribozom bulunan endoplazmik retikulum çeşidi hangisidir?
- A) Düz yüzeyli sentrozom bölgesi
- B) Granüllü endoplazmik retikulum
- C) Granülsüz koful boşluğu
- D) Kloroplast granum yığını
- E) Mitokondri dış zarı
Doğru cevap: B
Çözüm: Granüllü (kaba) endoplazmik retikulumun sitozole bakan yüzünde ribozomlar bulunur; salgılanacak birçok proteinin üretiminde rol oynar.
Lipit sentezi ve bazı maddelerin etkisizleştirilmesinde öne çıkan organel hangisidir?
- A) Ribozomun küçük alt birimi
- B) Çekirdekte bulunan kromatin
- C) Bitki hücresindeki kloroplast grana
- D) Granülsüz endoplazmik retikulum
- E) Hücre duvarındaki pektin lifleri
Doğru cevap: D
Çözüm: Granülsüz endoplazmik retikulum lipit sentezinde ve özellikle karaciğer hücrelerinde bazı toksik maddelerin işlenmesinde görev alır.
Hücrede protein ve lipitlerin değiştirilip paketlenmesinde öne çıkan organel hangisidir?
- A) Çekirdek zarı üzerindeki por
- B) Sentrozomdaki sentriyol çifti
- C) Golgi aygıtı
- D) Mikrotübülün içi boş kanalı
- E) Klorofil pigmenti
Doğru cevap: C
Çözüm: Golgi aygıtı ER’den gelen maddeleri işleyebilir, sınıflandırabilir ve keseciklere paketleyerek hedeflerine yönlendirebilir.
Ökaryot hücrelerde oksijenli solunumla ATP üretimiyle yakından ilişkili organel hangisidir?
- A) Mitokondri
- B) Hücre dışındaki selüloz çeperi
- C) Lipit paketleyen Golgi yığını
- D) Işığı soğuran granum keseciği
- E) Protein ipliği içeren ara filament
Doğru cevap: A
Çözüm: Mitokondrilerde oksijenli solunumun önemli basamakları gerçekleşir; hücresel enerji dönüşümünde temel rol üstlenirler.
Bitki hücrelerinde fotosentez yapan organel hangisidir?
- A) Hayvan hücresindeki sentrozom
- B) Bakteri hücresindeki nükleoit
- C) Protein keseciklerini paketleyen Golgi
- D) Çekirdekçikteki rRNA bölgesi
- E) Kloroplast
Doğru cevap: E
Çözüm: Kloroplastlar klorofil içeren fotosentetik organellerdir; ışık enerjisinin kimyasal enerjiye dönüştürülmesinde rol alırlar.
Hücre içi sindirimle ilişkili enzimler taşıyan zarlı organel hangisidir?
- A) Kromatin iplikçiği
- B) Lizozom
- C) Ribozom alt birimi
- D) Sentrozomun sentriyolü
- E) Bitki çeperinin orta lameli
Doğru cevap: B
Çözüm: Lizozomlar asidik ortamda çalışan hidrolitik enzimler içerir; hücre içindeki bazı büyük moleküllerin yıkımına katkı sağlar.
Kloroplastın ışığa bağlı fotosentez basamakları ağırlıkla hangi yapıda gerçekleşir?
- A) Mitokondri matriksinde
- B) Hücre duvarının selüloz tabakasında
- C) Sentrozom çevresinde
- D) Çekirdekçiğin nükleolusunda
- E) Tilakoit zarlarında
Doğru cevap: E
Çözüm: Tilakoit zarları klorofil ve ışığa bağlı tepkimelerin protein komplekslerini taşır; karbon bağlama basamakları stromada yürür.
Kloroplastın stroması ile mitokondrinin matriksi için hangi ortak özellik doğrudur?
- A) İkisi de hücrenin dışındaki hücre çeperi boşluğudur.
- B) İlgili organelin enzimlerini ve kendi genetik materyalinin bir bölümünü barındırabilirler.
- C) Her ikisinde yalnız sentriyol eşlenmesi gerçekleşir.
- D) İkisi de bütünüyle ribozomsuz ve DNA’sızdır.
- E) Sadece hayvan hücrelerine özgü oluşumlardır.
Doğru cevap: B
Çözüm: Kloroplast stroması ve mitokondri matriksi birçok enzimi, ilgili organelin DNA’sını ve ribozomlarını barındırabilir.
Bir hücrede yalnız ribozomların çalışması doğrudan durdurulursa önce hangi üretim aksar?
- A) Fotosentezde ışığın soğurulması
- B) Hücre çeperinde selülozun mekanik dayanımı
- C) DNA’daki bazların kimyasal kimliği
- D) Amino asitlerden polipeptit sentezi
- E) Suyun polar molekül olması
Doğru cevap: D
Çözüm: Ribozomlar translasyonun gerçekleştiği yapılardır; etkinliği durursa yeni protein zincirlerinin üretimi doğrudan aksar.
Ökaryot hücre çekirdeğinin çevresiyle madde alışverişinde hangi yapı özellikle rol oynar?
- A) Kloroplast tilakoit granaları
- B) Lizozom içindeki asit hidrolazlar
- C) Çekirdek zarı üzerindeki por kompleksleri
- D) Bakterinin kamçısını döndüren motor
- E) Bitki çeperindeki selüloz mikrofibrili
Doğru cevap: C
Çözüm: Çekirdek porları RNA ve uygun proteinlerin çekirdek ile sitoplazma arasındaki kontrollü geçişini sağlar.
Hücrede ribozom alt birimlerinin oluşturulmasında önemli çekirdek bölümü hangisidir?
- A) Çekirdekçik
- B) Mitokondri kristası
- C) Golgi aygıtının trans yüzü
- D) Sentrozomun merkezî kısmı
- E) Bitki hücresinin tonoplastı
Doğru cevap: A
Çözüm: Çekirdekçikte ribozomal RNA üretimi ve ribozom alt birimlerinin birleştirilmesiyle ilişkili süreçler yürütülür.
Bir bitki hücresinin çeperi çıkarıldığında hücrenin canlı sınırı olarak hangi yapı kalır?
- A) Selülozdan örülmüş ikinci bir kloroplast
- B) Nişasta granülüyle çevrili sentrozom
- C) Mitokondri matriksinin dış yüzeyi
- D) Kromatin ipliklerinin dış katmanı
- E) Fosfolipit temelli hücre zarı
Doğru cevap: E
Çözüm: Hücre çeperi zardan ayrı, dışta bulunan destek yapısıdır; çeper alınsa da hücre zarı hücreyi çevrelemeye devam eder.
Bir mitokondrinin iç zarı zarar görerek proton farkı sürdürülemez hâle gelirse hangi sonuç beklenir?
- A) Oksidatif fosforilasyonla ATP üretiminin ciddi biçimde azalması
- B) Çekirdekteki DNA bazlarının tümünün anında değişmesi
- C) Selüloz çeper sentezinin bakteride kesin olarak başlaması
- D) Kloroplastın yeni bir hayvan sentrozomuna dönüşmesi
- E) Ribozomların zarlı organellere dönüşmesi
Doğru cevap: A
Çözüm: Mitokondri iç zarındaki elektrokimyasal proton farkı ATP sentazın işleyişinde önemlidir; fark bozulursa ATP üretimi aksar.
Bir kloroplastın tilakoit zarları tahrip olur fakat stroma enzimleri bir süre sağlam kalırsa ilk hangi süreç doğrudan zarar görür?
- A) Çekirdekçiğin ribozom alt birimi montajı
- B) Sentrozomun hayvan hücresinde eşlenmesi
- C) Lizozomdaki proteazların sindirim işlevi
- D) Mantar hücre duvarının kitin polimerleşmesi
- E) Işığın soğurulmasına bağlı elektron taşıma tepkimeleri
Doğru cevap: E
Çözüm: Işık tepkimelerinin fotosistem ve elektron taşıma bileşenleri tilakoit zarındadır; stromadaki karbon bağlama süreçleri de zamanla etkilenir.
Kloroplast ve mitokondride kendi DNA ve ribozomlarının bulunması hangi görüşle tutarlıdır?
- A) Bütün ökaryotların yalnız günümüzde bakteriye dönüşmesi
- B) Bu organellerin geçmişte bağımsız prokaryot kökenli olmasıyla açıklanan endosimbiyoz görüşü
- C) Hücrenin çekirdek zarını tümden kaybetmesi
- D) Kloroplastın doğrudan hücre duvarından oluşması
- E) Mitokondrinin ribozomdan hiçbir protein almaması
Doğru cevap: B
Çözüm: Endosimbiyoz görüşü, mitokondri ve kloroplastların eski prokaryotların ortak yaşama katılmasıyla evrimleştiğini öne sürer.
Bir bitki hücresindeki büyük merkezî kofulun su kaybetmesiyle ilk belirgin değişiklik hangisi olabilir?
- A) Kofulun anında yeni bir çekirdek oluşturması
- B) Selülozun DNA bazına dönüşmesi
- C) Mitokondrinin çift zarını tamamen bırakması
- D) Turgor basıncının ve hücrenin dikliğinin azalması
- E) Ribozomların güneş ışığıyla çalışmaya başlaması
Doğru cevap: D
Çözüm: Merkezî koful suyu ve turgor basıncını destekler; su azalması dokuların pörsümesine katkıda bulunabilir.
Sentrozomu bulunmayan bir çiçekli bitki hücresinin mitoz yapabilmesi hangi bilgiyle açıklanır?
- A) Mitoz için her hücrede mutlaka hayvan sentriyolü bulunmalıdır.
- B) Bitki hücrelerinde kromozomlar hiçbir zaman ayrılmaz.
- C) Sentriyol bulunmasa da mikrotübüller farklı merkezlerden organize edilebilir.
- D) Sentrozomun görevini daima hücre duvarındaki klorofil üstlenir.
- E) Bitkideki her kromozom lizozoma taşınıp orada çoğalır.
Doğru cevap: C
Çözüm: Yüksek yapılı bitki hücreleri tipik hayvan sentriyolleri olmadan da mikrotübülleri düzenleyerek bölünme iğini kurabilir.
Bir ökaryot hücrenin mikrotübülleri ilaçla işlevsizleştirilirse hangi olayın bozulması doğrudan beklenebilir?
- A) Kromozomların bölünme sırasında kutuplara taşınması
- B) DNA’nın baz eşleşme kurallarının tümden değişmesi
- C) Hücre zarındaki fosfolipitlerin protein olması
- D) Lizozom içindeki bütün hidrolazların RNA’ya dönüşmesi
- E) Selüloz çeperinin anında kitin hâline gelmesi
Doğru cevap: A
Çözüm: Bölünme iğinin ana lifleri mikrotübüllerdir; mikrotübül işlevi engellenirse kromozom hareketi ve hücre içi taşınma etkilenebilir.
Bir bitki ve bir mantar hücresinin ikisi de çeperli olmasına rağmen duvar yapıları neden farklı sınıflandırılır?
- A) İkisinde de çeper yalnız canlı ribozomlardan yapılır.
- B) Mantarın çeperi her zaman yalnız kalsiyum metalinden oluşur.
- C) Bitki çeperi bütün türlerde peptidoglikandan örülüdür.
- D) Çeperin kimyasal yapısı canlı gruplarında asla değişmez.
- E) Bitkide selüloz, mantarda kitin öne çıkan çeper bileşenidir.
Doğru cevap: E
Çözüm: Çeper bulunması tek başına aynı kimyasal yapıyı göstermez; bitkide selüloz, mantarda kitin önemlidir.