Canlıların temel yapısal ve işlevsel birimi aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Tek başına atom çekirdeği
- B) Canlılık göstermeyen mineral tanesi
- C) Hücre adı verilen canlılık birimi
- D) Proteinlerin peptit bağı
- E) Yalnız çok hücreli canlıya özgü doku
Doğru cevap: C
Çözüm: Hücre canlıların yapısal ve işlevsel temel birimidir. Tek hücreli canlılarda bütün yaşamsal olaylar o hücrede gerçekleşebilir.
Hücrelerin gözlemlenmesinde kullanılan temel optik araç hangisidir?
- A) Işık mikroskobu
- B) Kütle ölçen hassas terazi
- C) Hava basıncını ölçen barometre
- D) Sıcaklığı ölçen termometre
- E) Yalnız sesi kaydeden mikrofon
Doğru cevap: A
Çözüm: Işık mikroskobu görünür ışık ve merceklerden yararlanır; hücrelerin temel biçimi ve bazı büyük yapıları incelenebilir.
Zarla çevrili çekirdeği bulunmayan hücreler hangi grupta yer alır?
- A) Çekirdek zarı bulunan hayvan hücreleri
- B) Kloroplastlı bitki hücreleri
- C) Zarlı organeller taşıyan mantar hücreleri
- D) Çekirdeği belirgin protist hücreleri
- E) Prokaryot hücreler
Doğru cevap: E
Çözüm: Prokaryotlarda DNA sitoplazmadaki nükleoit bölgede bulunur; zarla çevrili gerçek çekirdek ve zarlı organel yoktur.
Aşağıdaki canlı gruplarından hangisinin hücreleri prokaryot yapıdadır?
- A) Çiçekli bitkiler ve yosunlar
- B) Bakteriler ve arkeler
- C) Şapkalı mantarlar ve mayalar
- D) Memeliler ve kuşlar
- E) Amipler ve öglena benzeri protistler
Doğru cevap: B
Çözüm: Bakteriler ve arkeler prokaryottur. Bitki, hayvan, mantar ve protist hücrelerinin temel planı ökaryottur.
Bakteri hücresinde protein sentezini doğrudan yapan yapı hangisidir?
- A) Çift zarlı kloroplastlar
- B) Çekirdek içindeki çekirdekçik
- C) Golgi kesecikleri
- D) Zarsız ribozom tanecikleri
- E) Mitokondri kristaları
Doğru cevap: D
Çözüm: Bakteriler zarlı organellere sahip değildir ancak ribozom taşırlar; protein sentezi ribozomlarda gerçekleşir.
Hücre ile dış ortam arasında seçici sınır oluşturan yapı hangisidir?
- A) Yalnız bitkide bulunan nişasta deposu
- B) Hücre içine dağılmış kromozom
- C) Hücre zarı
- D) Çekirdeğin çekirdekçiği
- E) Protein sentezleyen serbest ribozom
Doğru cevap: C
Çözüm: Hücre zarı fosfolipit ve proteinlerden oluşan seçici geçirgen bir sınırdır; hücre içi ortamın düzenlenmesine yardımcı olur.
Ökaryot hücrede kalıtsal bilgiyi taşıyan DNA’nın büyük bölümünün bulunduğu yapı hangisidir?
- A) Çekirdek
- B) Hücre duvarının selüloz lifleri
- C) Golgi aygıtının kesecikleri
- D) Lizozomun sindirim lümeni
- E) Kofulun su dolu iç kısmı
Doğru cevap: A
Çözüm: Ökaryot hücrede DNA’nın büyük bölümü çekirdekteki kromozomlarda bulunur; mitokondri ve kloroplastta da DNA olabilir.
Ribozomların ortak temel görevi aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Güneş ışığını doğrudan yakalamak
- B) Hücre çeperine selüloz örmek
- C) Hidrojen peroksiti parçalamak
- D) Kromozomları çekirdek dışında saklamak
- E) Protein üretiminde görev almak
Doğru cevap: E
Çözüm: Ribozomlar mRNA bilgisini kullanarak amino asitleri peptit bağlarıyla birleştirir; tüm hücresel canlılarda bulunur.
Yüzeyinde ribozom bulunan endoplazmik retikulum çeşidi hangisidir?
- A) Düz yüzeyli sentrozom bölgesi
- B) Granüllü endoplazmik retikulum
- C) Granülsüz koful boşluğu
- D) Kloroplast granum yığını
- E) Mitokondri dış zarı
Doğru cevap: B
Çözüm: Granüllü (kaba) endoplazmik retikulumun sitozole bakan yüzünde ribozomlar bulunur; salgılanacak birçok proteinin üretiminde rol oynar.
Lipit sentezi ve bazı maddelerin etkisizleştirilmesinde öne çıkan organel hangisidir?
- A) Ribozomun küçük alt birimi
- B) Çekirdekte bulunan kromatin
- C) Bitki hücresindeki kloroplast grana
- D) Granülsüz endoplazmik retikulum
- E) Hücre duvarındaki pektin lifleri
Doğru cevap: D
Çözüm: Granülsüz endoplazmik retikulum lipit sentezinde ve özellikle karaciğer hücrelerinde bazı toksik maddelerin işlenmesinde görev alır.
Hücrede protein ve lipitlerin değiştirilip paketlenmesinde öne çıkan organel hangisidir?
- A) Çekirdek zarı üzerindeki por
- B) Sentrozomdaki sentriyol çifti
- C) Golgi aygıtı
- D) Mikrotübülün içi boş kanalı
- E) Klorofil pigmenti
Doğru cevap: C
Çözüm: Golgi aygıtı ER’den gelen maddeleri işleyebilir, sınıflandırabilir ve keseciklere paketleyerek hedeflerine yönlendirebilir.
Ökaryot hücrelerde oksijenli solunumla ATP üretimiyle yakından ilişkili organel hangisidir?
- A) Mitokondri
- B) Hücre dışındaki selüloz çeperi
- C) Lipit paketleyen Golgi yığını
- D) Işığı soğuran granum keseciği
- E) Protein ipliği içeren ara filament
Doğru cevap: A
Çözüm: Mitokondrilerde oksijenli solunumun önemli basamakları gerçekleşir; hücresel enerji dönüşümünde temel rol üstlenirler.
Bitki hücrelerinde fotosentez yapan organel hangisidir?
- A) Hayvan hücresindeki sentrozom
- B) Bakteri hücresindeki nükleoit
- C) Protein keseciklerini paketleyen Golgi
- D) Çekirdekçikteki rRNA bölgesi
- E) Kloroplast
Doğru cevap: E
Çözüm: Kloroplastlar klorofil içeren fotosentetik organellerdir; ışık enerjisinin kimyasal enerjiye dönüştürülmesinde rol alırlar.
Hücre içi sindirimle ilişkili enzimler taşıyan zarlı organel hangisidir?
- A) Kromatin iplikçiği
- B) Lizozom
- C) Ribozom alt birimi
- D) Sentrozomun sentriyolü
- E) Bitki çeperinin orta lameli
Doğru cevap: B
Çözüm: Lizozomlar asidik ortamda çalışan hidrolitik enzimler içerir; hücre içindeki bazı büyük moleküllerin yıkımına katkı sağlar.
Bitki hücrelerinde çoğu zaman büyük bir merkezî bölüm oluşturan depo organeli hangisidir?
- A) Hayvan hücresindeki sentriyol
- B) Bakterideki kapsül
- C) Mitokondri matriksinde krista
- D) Merkezî koful
- E) Çekirdek zarı üzerindeki delik
Doğru cevap: D
Çözüm: Bitki hücrelerinin büyük merkezî kofulu su ve çözünmüş maddeleri depolar; turgor basıncına katkı sağlayabilir.
Bitki hücre çeperinin temel yapısal maddesi hangisidir?
- A) Hayvan hücre zarındaki kolesterol
- B) Bakteri DNA’sındaki timin
- C) Selüloz polisakkariti
- D) Mantarın depo glikojeni
- E) Ribozomdaki ribozomal RNA
Doğru cevap: C
Çözüm: Bitki hücre çeperinin temel dayanıklılık elemanlarından biri selülozdur; çeper hücre zarının dışında bulunur.
Mantar hücre çeperinde yaygın olarak bulunan dayanıklı polisakkarit hangisidir?
- A) Kitin
- B) Kaslarda biriken glikojen
- C) Bitki çeperinin selülozu
- D) Bakteri çeperinin peptidoglikanı
- E) Memeli sütündeki laktoz
Doğru cevap: A
Çözüm: Mantar hücrelerinin çeperinde kitin bulunabilir; bitkilerde selüloz, birçok bakteride peptidoglikan ayırt edicidir.
Hayvan hücrelerinde mikrotübüllerin düzenlenmesine katkı sağlayan yapı hangisidir?
- A) Kloroplastın tilakoit zarı
- B) Mantarın kitin çeperi
- C) Bitki hücresinin nişasta tanesi
- D) Ribozomun mRNA bağlama bölgesi
- E) Sentrozom
Doğru cevap: E
Çözüm: Sentrozom hayvan hücrelerinde önemli bir mikrotübül düzenleme merkezidir; hücre bölünmesindeki iğ iplikleriyle ilişkilidir.
Hücre iskeletinin temel işlevlerinden biri hangisidir?
- A) Her hücrede fotosentezin tek merkezi olmak
- B) Hücre şekline ve hücre içi harekete katkı sağlamak
- C) DNA dizisini doğrudan proteinle değiştirmek
- D) Tüm hücrelerde selüloz duvar üretmek
- E) Hücrenin bütün zarlarını ortadan kaldırmak
Doğru cevap: B
Çözüm: Hücre iskeleti hücre biçimi, organellerin konumlanması, hücre içi taşınma ve bazı hareketlerde rol oynar.
Hidrojen peroksitin parçalanmasında katalaz enzimiyle ilişkili organel hangisidir?
- A) Ribozomun büyük alt birimi
- B) Çekirdekçiğin kromozom dizisi
- C) Golgi’nin salgı keseciği
- D) Peroksizom
- E) Kofulun tonoplast zarı
Doğru cevap: D
Çözüm: Peroksizomlar oksidatif tepkimelere katılır; katalaz hidrojen peroksitin su ve oksijene parçalanmasına katkı sağlar.