Prokaryot ve ökaryot hücrelerin ikisinde de kesin olarak bulunabilen yapı grubu hangisidir?
- A) Çekirdek, mitokondri, Golgi ve çeper
- B) Kloroplast, sentrozom, lizozom ve kapsül
- C) Hücre zarı, sitoplazma, DNA ve ribozom
- D) Granüllü ER, koful, çekirdekçiği ve plastit
- E) Yalnız klorofil, sentriyol ve çekirdek poru
Doğru cevap: C
Çözüm: Hücresel canlılarda zar, sitoplazma, genetik materyal ve protein sentezi için ribozom ortaktır; zarlı organeller prokaryotlarda bulunmaz.
Bir bakteride DNA’nın bulunduğu bölge hakkında hangi ifade doğrudur?
- A) Nükleoit bölge zarla çevrili gerçek çekirdek değildir.
- B) Bakteri DNA’sı zorunlu olarak kloroplastta saklanır.
- C) Bakteriler DNA taşımadığı için yalnız protein kalıtılır.
- D) Nükleoit çekirdek zarı ve porlarla sarılmıştır.
- E) Bakteride kalıtsal madde yalnız Golgi keseciklerindedir.
Doğru cevap: A
Çözüm: Bakterilerde genetik materyal nükleoit olarak adlandırılan sitoplazmik bölgede yer alır ve çekirdek zarıyla çevrili değildir.
Bir ışık mikroskobunda büyütmenin artırılması ile ayırt etme gücünün artırılması neden aynı şey değildir?
- A) Büyütme yalnız örneğin gerçek hücre sayısını artırır.
- B) Çözünürlük hücredeki DNA miktarını kimyasal olarak çoğaltır.
- C) Mercek büyütmesi her zaman sonsuz yeni ayrıntı üretir.
- D) Ayırt etme gücü yalnız görüntünün renkli olmasını ifade eder.
- E) Büyütme görüntüyü büyütür; çözünürlük yakın ayrıntıları ayırabilmeyi belirler.
Doğru cevap: E
Çözüm: Büyütme görüntünün boyutunu artırır; çözünürlük yakın iki noktayı ayrı görebilme yetisidir. Yalnız büyütmek yeni ayrıntı sağlamaz.
Bir salgı proteininin hücre dışına gönderilmesinde en olası organel sırası hangisidir?
- A) Kloroplast → sentrozom → çekirdekçiği
- B) Granüllü ER → Golgi aygıtı → salgı keseciği
- C) Peroksizom → mitokondri → ribozomal DNA
- D) Hücre çeperi → sentriyol → nükleoit
- E) Koful → kromatin → tilakoit keseciği
Doğru cevap: B
Çözüm: Salgılanacak birçok protein kaba ER üzerindeki ribozomlarda sentezlenir, Golgi’de işlenir ve salgı kesecikleriyle taşınır.
Bir hücrede dışarıya yoğun enzim salgılanıyorsa hangi iki organelin gelişmiş olması beklenir?
- A) Sentrozom ile kloroplast grana
- B) Peroksizom ile hücre duvarı
- C) Bakteri kapsülü ile nükleoit
- D) Granüllü ER ile Golgi aygıtı
- E) Merkezî koful ile sentriyol
Doğru cevap: D
Çözüm: Enzimler proteindir; salgı proteinlerinin sentez ve paketlenmesi için granüllü ER ile Golgi aygıtının etkin olması beklenir.
Steroit hormon sentezinde uzmanlaşmış hücrelerde hangi organelin görece gelişmiş olması beklenir?
- A) Kromozomların sentromer bölgesi
- B) Bakteri hücre çeperindeki peptidoglikan
- C) Lipit sentezine katılan granülsüz endoplazmik retikulum
- D) Mitokondrinin dış yüzündeki ribozom
- E) Çekirdekçiğin rRNA üretmeyen alanı
Doğru cevap: C
Çözüm: Steroitler lipit yapılıdır; granülsüz endoplazmik retikulum lipit ve steroit sentezinde önemli rol üstlenir.
Mitokondrinin iç zarında kıvrımlar bulunmasının hücresel açıdan avantajı nedir?
- A) Elektron taşıma ve ATP sentezi için zar yüzeyini artırması
- B) Mitokondriyi prokaryot hücreye dönüştürmesi
- C) Çekirdek DNA’sının tümünü iç zara taşıması
- D) Glikozun yalnız kristalarda depolanması
- E) Zarın kalıcı olarak seçici geçirgenliğini kaybetmesi
Doğru cevap: A
Çözüm: Mitokondri iç zarındaki kristalar yüzey alanını genişletir; oksijenli solunumun elektron taşıma sistemi burada bulunur.
Kloroplastın ışığa bağlı fotosentez basamakları ağırlıkla hangi yapıda gerçekleşir?
- A) Mitokondri matriksinde
- B) Hücre duvarının selüloz tabakasında
- C) Sentrozom çevresinde
- D) Çekirdekçiğin nükleolusunda
- E) Tilakoit zarlarında
Doğru cevap: E
Çözüm: Tilakoit zarları klorofil ve ışığa bağlı tepkimelerin protein komplekslerini taşır; karbon bağlama basamakları stromada yürür.
Kloroplastın stroması ile mitokondrinin matriksi için hangi ortak özellik doğrudur?
- A) İkisi de hücrenin dışındaki hücre çeperi boşluğudur.
- B) İlgili organelin enzimlerini ve kendi genetik materyalinin bir bölümünü barındırabilirler.
- C) Her ikisinde yalnız sentriyol eşlenmesi gerçekleşir.
- D) İkisi de bütünüyle ribozomsuz ve DNA’sızdır.
- E) Sadece hayvan hücrelerine özgü oluşumlardır.
Doğru cevap: B
Çözüm: Kloroplast stroması ve mitokondri matriksi birçok enzimi, ilgili organelin DNA’sını ve ribozomlarını barındırabilir.
Bir hücrede yalnız ribozomların çalışması doğrudan durdurulursa önce hangi üretim aksar?
- A) Fotosentezde ışığın soğurulması
- B) Hücre çeperinde selülozun mekanik dayanımı
- C) DNA’daki bazların kimyasal kimliği
- D) Amino asitlerden polipeptit sentezi
- E) Suyun polar molekül olması
Doğru cevap: D
Çözüm: Ribozomlar translasyonun gerçekleştiği yapılardır; etkinliği durursa yeni protein zincirlerinin üretimi doğrudan aksar.
Ökaryot hücre çekirdeğinin çevresiyle madde alışverişinde hangi yapı özellikle rol oynar?
- A) Kloroplast tilakoit granaları
- B) Lizozom içindeki asit hidrolazlar
- C) Çekirdek zarı üzerindeki por kompleksleri
- D) Bakterinin kamçısını döndüren motor
- E) Bitki çeperindeki selüloz mikrofibrili
Doğru cevap: C
Çözüm: Çekirdek porları RNA ve uygun proteinlerin çekirdek ile sitoplazma arasındaki kontrollü geçişini sağlar.
Hücrede ribozom alt birimlerinin oluşturulmasında önemli çekirdek bölümü hangisidir?
- A) Çekirdekçik
- B) Mitokondri kristası
- C) Golgi aygıtının trans yüzü
- D) Sentrozomun merkezî kısmı
- E) Bitki hücresinin tonoplastı
Doğru cevap: A
Çözüm: Çekirdekçikte ribozomal RNA üretimi ve ribozom alt birimlerinin birleştirilmesiyle ilişkili süreçler yürütülür.
Bir bitki hücresinin çeperi çıkarıldığında hücrenin canlı sınırı olarak hangi yapı kalır?
- A) Selülozdan örülmüş ikinci bir kloroplast
- B) Nişasta granülüyle çevrili sentrozom
- C) Mitokondri matriksinin dış yüzeyi
- D) Kromatin ipliklerinin dış katmanı
- E) Fosfolipit temelli hücre zarı
Doğru cevap: E
Çözüm: Hücre çeperi zardan ayrı, dışta bulunan destek yapısıdır; çeper alınsa da hücre zarı hücreyi çevrelemeye devam eder.
Mantar ve bitki hücreleri, hayvan hücresinden hangi ortak özellikleriyle ayrılabilir?
- A) İkisinin de zorunlu olarak kloroplast taşımasıyla
- B) Hücre zarının dışında çeper bulundurmalarıyla
- C) Mantar ve bitkilerde ribozom olmamasıyla
- D) Sadece hayvanlarda çekirdek zarı bulunmasıyla
- E) İki grubun da prokaryot olmasıyla
Doğru cevap: B
Çözüm: Bitki ve mantar hücreleri çeperli ökaryotlardır; bitki çeperi selüloz, mantar çeperi ise çoğunlukla kitin içerir.
Bir hücrede yaşlanmış organellerin parçalanmasında enzim taşıyan yapı hangisidir?
- A) Mitokondri dış zarı ve elektron taşıma zinciri
- B) Çekirdekçik ve mRNA’nın antikodonu
- C) Kloroplast grana ve ışık fotonları
- D) Lizozom ve lizozomal sindirim sistemi
- E) Sentrozom ve hücre dışı kitin tabakası
Doğru cevap: D
Çözüm: Lizozomal enzimler hücre içindeki kimi eski yapılar ve makromoleküllerin yıkımında görev alır; otofajiyle ilişkilidir.
Tatlı suda yaşayan bazı tek hücreli ökaryotlarda fazla suyu dışarı atan yapı hangisidir?
- A) Çift zarlı kromozom
- B) Tilakoit granumu
- C) Kontraktil koful
- D) Mitokondri dış zar poru
- E) Kalsiyum depolayan ara filament
Doğru cevap: C
Çözüm: Kontraktil koful, tatlı suda osmotik olarak hücreye giren fazla suyu belirli aralıklarla dışarı atarak su dengesini destekler.
Hücre iskeletinin hücre içi keseciklerin yer değiştirmesindeki başlıca rolü hangisidir?
- A) Motor proteinler için taşıma yolları oluşturabilmesi
- B) Genetik kodu ribozom olmadan okuyabilmesi
- C) Her vezikülü doğrudan kloroplastta üretmesi
- D) Çekirdeği hücre duvarına dönüştürmesi
- E) Proteinlerdeki bütün bağları otomatik kesmesi
Doğru cevap: A
Çözüm: Mikrotübüller ve aktin gibi hücre iskeleti elemanları, uygun motor proteinlerle birlikte organel ve kesecik taşınmasına destek verir.
Bir hücrenin peptidoglikan içeren çepere sahip olması hangi canlı grubunu düşündürür?
- A) Selüloz taşıyan tipik bitki hücresi
- B) Kitin duvarlı mantar hifi
- C) Çepersiz memeli hücresi
- D) Yalnız silis iskeletli insan nöronu
- E) Bakteri grubundaki bir hücre
Doğru cevap: E
Çözüm: Peptidoglikan bakterilerin hücre çeperine özgü önemli bileşendir; bitkilerin selüloz ve mantarların kitin çeperinden ayrılır.
Bir yapının çift zarla çevrili, kendi DNA ve ribozomlarını taşıyan fotosentetik organel olduğu saptanırsa bu hangisidir?
- A) Tek zarlı Golgi kesesi
- B) Çift zarlı fotosentetik kloroplast organeli
- C) Zarsız sentriyol demeti
- D) Bakteri nükleoit bölgesi
- E) Tek zarlı lizozom keseciği
Doğru cevap: B
Çözüm: Kloroplast çift zarla çevrili olup fotosentez yapar ve kendine ait DNA ile ribozomlar taşır; bu özellikleri ayırt edicidir.
Bir hayvan hücresinde hücre zarının yapısal temelini oluşturan ve sulu ortamda çift tabaka hâlinde dizilen molekül hangisidir?
- A) Yalnız deoksiriboz içeren DNA baz çifti
- B) Hücre duvarına özgü selüloz demeti
- C) Peptit bağıyla bağlanan serbest glikoz
- D) Hidrofilik başlı, hidrofobik kuyruklu fosfolipit
- E) Kloroplastta depolanan nişasta polimeri
Doğru cevap: D
Çözüm: Fosfolipit moleküllerinin suyu seven başları sulu yüzeylere, suyu sevmeyen kuyrukları içe yönelerek çift tabakayı oluşturur.