Çözünen madde derişimi hücre içinden daha yüksek olan dış ortam hangisidir?
- A) Hücreden daha seyreltilmiş besi sıvısı
- B) İzotonik durumda eşit etkili tanecik derişimi
- C) Çeperde depolanmış selüloz tabakası
- D) Fosfolipit çift tabakanın iç bölümü
- E) Hipertonik çevre
Doğru cevap: E
Çözüm: Hipertonik dış ortamda etkili çözünen madde derişimi daha yüksektir; su, hücreden dışarı net hareket etme eğilimindedir.
Hücreye göre etkili çözünen madde derişimi eşit olan ortamın adı nedir?
- A) Daha az çözünen madde içeren hipotonik çözelti
- B) İzotonik ortam
- C) Daha fazla çözünen madde içeren hipertonik çözelti
- D) Yalnız proton pompası içeren kesecik
- E) Hücre duvarındaki boşluk suyu
Doğru cevap: B
Çözüm: İzotonik durumda hücre zarı boyunca net su akışı yaklaşık sıfırdır; su molekülleri iki yönde hareket etmeyi sürdürür.
Bir hayvan hücresi hipotonik çözeltiye konulursa başlangıçta hangi değişim beklenir?
- A) Suyunu vererek hızla büzülmesi
- B) Selülozdan yeni hücre duvarı örmesi
- C) Kloroplast sayısını kesin olarak artırması
- D) Su alarak şişme eğilimi göstermesi
- E) Ribozomları tamamen kaybetmesi
Doğru cevap: D
Çözüm: Hipotonik dış ortamda su hücre içine net girer; hayvan hücresi şişebilir, aşırı koşullarda zar bütünlüğü bozulabilir.
Bir hayvan hücresi hipertonik çözeltiye konulduğunda hangi olay beklenir?
- A) Yalnız nişasta sentezinin başlaması
- B) Çekirdeğin kloroplast hâline dönüşmesi
- C) Net su kaybederek büzülmesi
- D) Hücre çeperinin bir anda oluşması
- E) Bütün zarlı organellerin birleşmesi
Doğru cevap: C
Çözüm: Hipertonik dış ortam suyu hücreden çeker; çepersiz hayvan hücresinin hacmi azalır ve büzülme gerçekleşebilir.
Bitki hücresinin hipotonik ortamda su alarak çepere dayanması sonucu oluşan durum hangisidir?
- A) Turgor hâlinin güçlenmesi
- B) Hücre zarının çeperden ayrıldığı plazmoliz
- C) Çeperin glikoza ayrıştığı glikoliz
- D) Proteinlerin DNA’ya dönüştüğü replikasyon
- E) Hücrenin kromozom sayısının ikiye katlanması
Doğru cevap: A
Çözüm: Bitki hücresine su girdiğinde koful genişleyebilir; zarın çepere uyguladığı basınç turgoru oluşturur.
Bitki hücresinin hipertonik ortamda su kaybedip zarının çeperden ayrılması ne olarak adlandırılır?
- A) Turgor basıncının maksimuma çıkması
- B) Ozmotik dengeye rağmen ATP sentezinin durması
- C) Kloroplastın yeni duvar oluşturması
- D) Hayvan hücresinin hemoliz geçirmesi
- E) Plazmoliz
Doğru cevap: E
Çözüm: Plazmolizde bitki hücresi osmozla su kaybeder; protoplast küçülür ve hücre zarı çeperden uzaklaşabilir.
Plazmolize uğramış bir bitki hücresinin uygun su ortamında tekrar su almasına ne denir?
- A) Mitozda profaz başlangıcı
- B) Deplazmoliz
- C) Endositozla bakterinin alınması
- D) Proteinlerde denatürasyon gelişmesi
- E) Sentrozomun ikiye ayrılması
Doğru cevap: B
Çözüm: Plazmolizli hücre daha seyreltik ortamda yeniden su alabilir; turgor geri gelmesiyle eski durumuna yaklaşması deplazmolizdir.
Yalnız suyu geçiren bir zarın ayırdığı iki bölmeden biri %5, diğeri %15 şeker çözeltisiyse net su akışı başlangıçta nasıldır?
- A) %15’lik bölümden %5’lik bölüme doğru
- B) Her iki bölümden dış ortama doğru aynı anda
- C) Yalnız yüksek sıcaklıktaki gözlenmeyen bölüme
- D) Sadece şekerin hareketine ters olmayan belirsiz yönde
- E) %5’lik bölümden %15’lik bölüme doğru
Doğru cevap: E
Çözüm: Aynı çözücü ve geçmeyen şeker varsayımında su, daha düşük çözünen madde derişimli taraftan daha yüksek derişimli tarafa geçer.
Bir hücrenin dışına çok yoğun tuz çözeltisi konulduğunda hücre hacminin azalması en doğrudan neyle açıklanır?
- A) Tuzun bütün hücreleri doğrudan yeni hücreye dönüştürmesiyle
- B) Osmotik olarak suyun hücre dışına net çıkmasıyla
- C) Hücre içinde protonların tamamen yok olmasıyla
- D) Zarın DNA ve RNA sentezleyerek kalınlaşmasıyla
- E) Mitokondri kristalarının hücre çeperine taşınmasıyla
Doğru cevap: B
Çözüm: Etkin dış çözünmüş madde derişimi arttığında hücre içinden dışarı su çıkışı beklenir; bu durum hücreyi büzüştürebilir.
Bitki hücresinde çeperin bulunması hipotonik ortamda hangi bakımdan önemlidir?
- A) Ozmozun her koşulda tamamen durmasını zorunlu kılar.
- B) Bitkinin suyu enerjiyle dışarı pompalamasını tek yol yapar.
- C) Hücre zarının seçici geçirgenliğini kimyasal olarak yok eder.
- D) Hücre genişlemesini sınırlayarak turgor basıncı oluşturmasına katkı sağlar.
- E) Bitki hücresini anında prokaryot hâle getirir.
Doğru cevap: D
Çözüm: Sert çeper su alımında hacim artışını sınırlar; hücre içi basınç yükselerek turgor oluşabilir ve aşırı şişme engellenir.
Bir taşıma olayında hücre zarı içeri doğru çökerek büyük bir kesecik oluşturuyorsa hangi grup düşünülür?
- A) Küçük gazların basit difüzyonu
- B) Sadece suyun ozmotik akışı
- C) Endositoz süreçleri
- D) Elektron taşıma zincirinin ATP üretimi
- E) Çekirdekçikte rRNA üretimi
Doğru cevap: C
Çözüm: Endositoz zarın şekil değiştirip kesecik oluşturmasıyla maddeyi hücre içine alır; fagositoz ve pinositoz başlıca türleridir.
Bir makrofajın bakteriyi sararak kesecik hâlinde alması hangi olaydır?
- A) Katı parçacık endositozu olan fagositoz
- B) Sıvı alımına dayalı pinositoz
- C) Pasif oksijen geçişi olan difüzyon
- D) Hücre dışına protein verme olan ekzositoz
- E) İyon kanalındaki kolaylaştırılmış geçiş
Doğru cevap: A
Çözüm: Makrofaj bakteriyi zar uzantılarıyla sararak büyük bir vezikül içine alır; bu olay fagositozdur ve enerji gerektirir.
Hücre dışına insülin gibi proteinlerin kesecik aracılığıyla salınması hangi taşıma biçimidir?
- A) İnsülinin zardan basit yağ difüzyonu
- B) Büyük proteinin sodyum pompasıyla taşınması
- C) Yalnız suyla gerçekleşen osmoz
- D) Bakteri hücresinin fagositozla yutulması
- E) Vezikül zarının kaynaşmasıyla ekzositoz
Doğru cevap: E
Çözüm: İnsülin gibi salgı proteinleri salgı veziküllerinden plazma zarına taşınır; kesecik zarla kaynaşıp içeriğini dışarı verir.
GLUT taşıyıcılarının tümü engelleniyor, fakat küçük apolar moleküllerin geçişi korunuyor. Hangi sonuç uygundur?
- A) Taşıyıcıya bağımlı glikoz geçişi azalırken oksijen difüzyonu sürebilir.
- B) Glikoz her durumda otomatik olarak hücre duvarından geçer.
- C) Oksijen yalnız GLUT aracılığıyla içeri girebilir.
- D) İyon pompaları glikozun kimyasal formülünü değiştiremezse bütün gazlar durur.
- E) Tüm lipit molekülleri anında yüklü iyon hâline gelir.
Doğru cevap: A
Çözüm: GLUT proteinlerine bağlı taşıma bozulsa da küçük apolar gazların fosfolipit tabakadan doğrudan geçişi sürebilir.
Bir taşıyıcının aktarım hızı yüksek substrat derişimlerinde plato yaparken basit difüzyon daha uzun süre artabiliyor. Temel fark nedir?
- A) Basit difüzyon da her zaman aynı taşıyıcı proteinleri kullanır.
- B) Doygunluğa ulaşan proteinler mutlaka DNA dizisini kaybeder.
- C) Substrat arttığında zarın yüzey alanı sonsuz olur.
- D) Taşıyıcıda ATP bulunmadığında bütün moleküller ağırlaşır.
- E) Taşıyıcı sayısı sınırlıdır; protein aracılı aktarım doygunluğa ulaşabilir.
Doğru cevap: E
Çözüm: Taşıyıcı proteinler belirli sayıda bağlanma yeri ve çevrim hızına sahiptir; basit difüzyonda aynı türden protein doyma sınırı bulunmaz.
Bir vezikülün sitoplazmadan dış ortama içerik boşaltmasıyla hücre zarı alanında ilk hangi değişiklik olabilir?
- A) Hücre zarının fosfolipitleri zorunlu olarak ortadan kalkar.
- B) Vezikül zarı eklendiği için zar yüzeyi geçici olarak artabilir.
- C) Endositoz kesecikleri hiçbir koşulda daha sonra oluşamaz.
- D) Çekirdek bölünmesi her salgıda kendiliğinden başlar.
- E) Zar yüzeyi yalnız fagositoz sırasında büyüyebilir.
Doğru cevap: B
Çözüm: Ekzositozda kesecik zarı plazma zarıyla birleşir ve yüzeye zar ekleyebilir; endositoz zarı içeri alarak bunu dengeleyebilir.
Bir hücrede büyük protein parçalarının doğrudan fosfolipit tabakadan geçememesi hangi mekanizmanın önemini artırır?
- A) Proteinlerin basit oksijen difüzyonunu
- B) Suyun akuaporinden geçerken proteini eritmesini
- C) İyonların yalnız nükleoitten taşınmasını
- D) Uygun vezikül aracılı endositoz yolunu
- E) Hücre duvarının proteinleri ATP’ye çevirmesini
Doğru cevap: D
Çözüm: Çok büyük ve polar makromoleküller çoğunlukla fosfolipit çift tabakayı doğrudan geçemez; uygun reseptör ve vezikül yolları önem kazanır.
Aynı hücre %8 şeker çözeltisindeyken hacmini koruyor, %2 çözeltide şişiyor. Bu veriler için hangisi en tutarlıdır?
- A) %8 çözelti mutlaka hücrenin DNA’sını kopyalamıştır.
- B) %2 çözelti hücreye göre daha hipertoniğe dönüşmüştür.
- C) %2 dış ortam hücreye göre daha hipotoniktir.
- D) Şişme yalnız ATP pompasının durmasıyla açıklanabilir.
- E) Hücre suyu yalnız yüksek çözünen derişimine karşı dışarı pompalar.
Doğru cevap: C
Çözüm: Hacim artışı net su girişini düşündürür; aynı koşullarda daha seyreltilmiş %2 çözelti %8’e göre daha hipotoniktir.
Bir bitki hücresinin koful suyu azalırken çözünmüş madde miktarı yaklaşık sabit kalıyorsa hangisi beklenir?
- A) Hücre öz suyunun derişimi artarken turgor azalabilir.
- B) Hücre öz suyunun derişimi her koşulda kesin azalır.
- C) Su kaybıyla hücre hacmi mutlaka iki katına çıkar.
- D) Sabit madde miktarı nedeniyle su potansiyeli değişemez.
- E) Koful zarı bir anda çekirdek zarı olur.
Doğru cevap: A
Çözüm: Su azalır ve etkin çözünen miktar yaklaşık sabitse iç derişim yükselir; koful küçülmesi turgor basıncını düşürebilir.
Bir membran yalnız suya geçirgen, glikoza geçirgen değil. İki taraf başlangıçta eşit hacimde ve farklı glikoz yoğunluğundaysa dengeye yaklaşırken hangisi olur?
- A) Glikozun fosfolipitlere dönüşmesi zorunludur.
- B) Geçemeyen glikozun bir kısmı aktif pompayla kesin geçer.
- C) Su molekülleri dengeye yaklaşınca kimyasal olarak yok olur.
- D) Yalnız hücre duvarı bulunduğunda tüm su dışarı çıkar.
- E) Su geçişi derişim farkını azaltacak yönde ilerler.
Doğru cevap: E
Çözüm: Yarı geçirgen zar su geçişine izin veriyorsa su daha yoğun etkili çözünen içeren tarafa yönelir; hacim değişimi derişim farkını azaltır.