Hücre zarının bazı maddeleri diğerlerinden daha kolay geçirmesini açıklayan temel özellik hangisidir?
- A) Her hücrede kalın selüloz çeper bulunması
- B) Hücre zarının yalnız DNA zincirinden oluşması
- C) Seçici geçirgenlik
- D) Bütün moleküllerin aynı hızla geçebilmesi
- E) Zarın sadece fosfat iyonlarından yapılması
Doğru cevap: C
Çözüm: Hücre zarı seçici geçirgendir; molekülün boyutu, yükü, yağda çözünürlüğü ve taşıyıcı proteinlerin varlığı geçişi etkiler.
Maddelerin çok bulundukları yerden az bulundukları yere net hareket etmesi hangi süreçtir?
- A) Difüzyon hareketi
- B) Hücre içi kromozom eşlenmesi
- C) Ribozomlarda polipeptit oluşumu
- D) Mitokondride glikozun depolanması
- E) Çekirdekte DNA onarım süreci
Doğru cevap: A
Çözüm: Difüzyon parçacıkların rastgele hareketine bağlıdır; net akış genellikle yüksek derişimden düşük derişime doğrudur.
Pasif taşımanın temel enerji özelliği nedir?
- A) Mutlaka ATP hidroliziyle başlatılması
- B) Yalnız çekirdekteki enerjiyle yapılması
- C) Her molekülün önce enerji deposuna dönüşmesi
- D) Sadece fotosentez sırasında çalışması
- E) Doğrudan ATP harcanmasını gerektirmemesi
Doğru cevap: E
Çözüm: Pasif taşımada madde kendiliğinden uygun derişim veya elektrokimyasal gradyan yönünde hareket eder; doğrudan ATP tüketimi gerekmez.
Oksijenin uygun koşullarda fosfolipit tabakayı doğrudan geçmesi hangi taşıma biçimidir?
- A) Fagositozla katı madde alınması
- B) Basit difüzyon
- C) Aktif sodyum pompalama
- D) Ekzositozla enzim salgılama
- E) Çekirdek porundan protein çıkışı
Doğru cevap: B
Çözüm: Oksijen küçük ve apolar bir gazdır; derişim farkı yönünde fosfolipit tabakadan basit difüzyonla geçebilir.
Taşıyıcı veya kanal proteinlerinden yararlanan ancak doğrudan ATP tüketmeyen taşıma türü hangisidir?
- A) İyonun gradyana ters pompalanması
- B) Çekirdek zarının mitozda ayrılması
- C) Fagositozla bakterinin yutulması
- D) Kolaylaştırılmış difüzyon
- E) Salgı keseciğinin zarla kaynaşması
Doğru cevap: D
Çözüm: Kolaylaştırılmış difüzyon protein aracılıdır ve madde uygun gradyan yönünde taşınır; doğrudan ATP harcanmaz.
Suyun seçici geçirgen bir zar üzerinden net hareketi hangi olay olarak adlandırılır?
- A) Peptit bağlarının hidrolizi
- B) Granüllü ER’de protein sentezi
- C) Ozmoz
- D) Mitokondride ETS tepkimesi
- E) Golgi’de protein paketlenmesi
Doğru cevap: C
Çözüm: Ozmoz suyun seçici geçirgen zar boyunca su potansiyeli farkına bağlı net hareketidir; temel düzeyde çözünen madde derişimleriyle ilişkilendirilir.
Çözünen madde miktarı hücre içinden daha az olan dış ortam nasıl adlandırılır?
- A) Hipotonik ortam
- B) Hücre içiyle her yönden özdeş çekirdek
- C) Daha yoğun çözünmüş madde taşıyan hipertonik ortam
- D) Kesecik içinde enzim barındıran lizozom
- E) Yalnız katı maddeden oluşan sitoplazma
Doğru cevap: A
Çözüm: Hipotonik dış ortamda etkin çözünen madde derişimi hücre içine göre daha düşüktür; suyun hücreye net giriş eğilimi vardır.
Çözünen madde derişimi hücre içinden daha yüksek olan dış ortam hangisidir?
- A) Hücreden daha seyreltilmiş besi sıvısı
- B) İzotonik durumda eşit etkili tanecik derişimi
- C) Çeperde depolanmış selüloz tabakası
- D) Fosfolipit çift tabakanın iç bölümü
- E) Hipertonik çevre
Doğru cevap: E
Çözüm: Hipertonik dış ortamda etkili çözünen madde derişimi daha yüksektir; su, hücreden dışarı net hareket etme eğilimindedir.
Hücreye göre etkili çözünen madde derişimi eşit olan ortamın adı nedir?
- A) Daha az çözünen madde içeren hipotonik çözelti
- B) İzotonik ortam
- C) Daha fazla çözünen madde içeren hipertonik çözelti
- D) Yalnız proton pompası içeren kesecik
- E) Hücre duvarındaki boşluk suyu
Doğru cevap: B
Çözüm: İzotonik durumda hücre zarı boyunca net su akışı yaklaşık sıfırdır; su molekülleri iki yönde hareket etmeyi sürdürür.
Bir hayvan hücresi hipotonik çözeltiye konulursa başlangıçta hangi değişim beklenir?
- A) Suyunu vererek hızla büzülmesi
- B) Selülozdan yeni hücre duvarı örmesi
- C) Kloroplast sayısını kesin olarak artırması
- D) Su alarak şişme eğilimi göstermesi
- E) Ribozomları tamamen kaybetmesi
Doğru cevap: D
Çözüm: Hipotonik dış ortamda su hücre içine net girer; hayvan hücresi şişebilir, aşırı koşullarda zar bütünlüğü bozulabilir.
Bir hayvan hücresi hipertonik çözeltiye konulduğunda hangi olay beklenir?
- A) Yalnız nişasta sentezinin başlaması
- B) Çekirdeğin kloroplast hâline dönüşmesi
- C) Net su kaybederek büzülmesi
- D) Hücre çeperinin bir anda oluşması
- E) Bütün zarlı organellerin birleşmesi
Doğru cevap: C
Çözüm: Hipertonik dış ortam suyu hücreden çeker; çepersiz hayvan hücresinin hacmi azalır ve büzülme gerçekleşebilir.
Bitki hücresinin hipotonik ortamda su alarak çepere dayanması sonucu oluşan durum hangisidir?
- A) Turgor hâlinin güçlenmesi
- B) Hücre zarının çeperden ayrıldığı plazmoliz
- C) Çeperin glikoza ayrıştığı glikoliz
- D) Proteinlerin DNA’ya dönüştüğü replikasyon
- E) Hücrenin kromozom sayısının ikiye katlanması
Doğru cevap: A
Çözüm: Bitki hücresine su girdiğinde koful genişleyebilir; zarın çepere uyguladığı basınç turgoru oluşturur.
Bitki hücresinin hipertonik ortamda su kaybedip zarının çeperden ayrılması ne olarak adlandırılır?
- A) Turgor basıncının maksimuma çıkması
- B) Ozmotik dengeye rağmen ATP sentezinin durması
- C) Kloroplastın yeni duvar oluşturması
- D) Hayvan hücresinin hemoliz geçirmesi
- E) Plazmoliz
Doğru cevap: E
Çözüm: Plazmolizde bitki hücresi osmozla su kaybeder; protoplast küçülür ve hücre zarı çeperden uzaklaşabilir.
Plazmolize uğramış bir bitki hücresinin uygun su ortamında tekrar su almasına ne denir?
- A) Mitozda profaz başlangıcı
- B) Deplazmoliz
- C) Endositozla bakterinin alınması
- D) Proteinlerde denatürasyon gelişmesi
- E) Sentrozomun ikiye ayrılması
Doğru cevap: B
Çözüm: Plazmolizli hücre daha seyreltik ortamda yeniden su alabilir; turgor geri gelmesiyle eski durumuna yaklaşması deplazmolizdir.
Bir iyonun derişim farkına karşı ATP enerjisiyle zar üzerinden taşınması hangisidir?
- A) Basit oksijen difüzyonu
- B) Suyun serbest osmozu
- C) Kanaldan gradyan yönünde geçiş
- D) Aktif taşıma
- E) Keseciksiz lipit çözünmesi
Doğru cevap: D
Çözüm: Aktif taşıma hücrelerin iyonları veya diğer bazı maddeleri elektrokimyasal gradyana ters biriktirmesini sağlar ve enerji gerektirir.
Hücrenin büyük katı parçacıkları zarla çevreleyerek içeri alması hangi olaydır?
- A) Sıvı damlacığı içeren pinositoz
- B) Çözünen gazın basit difüzyonu
- C) Fagositoz
- D) Golgi’den ekzositozla salgılama
- E) ATP gerektirmeyen iyon kanalı
Doğru cevap: C
Çözüm: Fagositoz büyük katı taneciklerin veya mikroorganizmaların hücre zarınca çevrelenip kesecik hâlinde alınmasıdır.
Hücrenin çevresindeki sıvıyı küçük kesecikler oluşturarak içeri almasına ne ad verilir?
- A) Pinositoz
- B) Bir katı bakterinin fagositozu
- C) Proteinin ribozomda çevrilmesi
- D) Suyun yalnız kanal olmadan geçişi
- E) Hücre zarından oksijen yayılması
Doğru cevap: A
Çözüm: Pinositoz sıvı ve içindeki çözünmüş maddelerin keseciklerle hücre içine alınmasıdır; endositozun alt türüdür.
Hücrede oluşturulan salgı keseciğinin zarla birleşerek içeriğini dışarı boşaltması hangisidir?
- A) Çeperin içe doğru plazmolizi
- B) Dışarıdan büyük besinin fagositozu
- C) Maddenin ozmozla içeri geçişi
- D) İyonun proteinden kolaylaştırılmış geçişi
- E) Ekzositoz
Doğru cevap: E
Çözüm: Ekzositozda vezikül zarı plazma zarıyla kaynaşır ve içerik hücre dışına verilir; salgı ve atık uzaklaştırmada kullanılır.
Sodyum-potasyum pompasının hücre zarındaki işlevi hangi genel taşıma grubundadır?
- A) Doğrudan ATP tüketmeyen basit difüzyon
- B) ATP kullanan aktif pompa taşıması
- C) Hücre içine sıvı alan pinositoz
- D) Büyük katı alan fagositoz
- E) Vezikülle dışarı salgılama
Doğru cevap: B
Çözüm: Sodyum-potasyum ATPaz, ATP hidroliziyle Na⁺ ve K⁺ iyonlarını karşıt yönlerde taşır; aktif taşıma örneğidir.
Moleküllerin zar boyunca net geçişinin yönünü belirleyen önemli etkenlerden biri hangisidir?
- A) Hücrenin yalnız mitoz evresi
- B) Dışarıdaki ışığın rengi tek başına
- C) Sadece çekirdekteki kromozom sayısı
- D) İki taraftaki derişim farkı
- E) Ribozomun protein kütlesinin sabitliği
Doğru cevap: D
Çözüm: Birçok pasif geçişte derişim farkı net akışın yönünü etkiler; iyonlarda elektriksel yük farkı da önem taşır.