Tam baskınlığın söz konusu olduğu Aa bireyde A alelinin fenotipte görülmesi neyi gösterir?
- A) a alelinin A alelini DNA’dan tamamen sildiğini gösterir.
- B) İki alelin aynı anda kromozomdan kaybolduğunu gösterir.
- C) A bireyinin zorunlu olarak homozigot olduğunu kanıtlar.
- D) Bütün genlerin her türde aynı fenotipi verdiğini gösterir.
- E) A alelinin a aleline baskın olduğunu gösterir.
Doğru cevap: E
Çözüm: Tam baskınlıkta heterozigotun fenotipinde baskın alelin özelliği belirgin olur; çekinik alel genotipten silinmez.
Tam baskın bir karakterde çekinik fenotipin gözlenmesi için hangi genotip gerekir?
- A) AA genotipi bulunan her birey çekinik fenotip gösterir.
- B) Çekinik fenotipin görülmesi için iki çekinik alel, yani aa gerekir.
- C) Aa genotipi bulunan bütün bireyler çekinik özelliktedir.
- D) A alelinin tek kopyası çekinik özelliği kesin görünür kılar.
- E) Fenotipin çekinik olması için hiç alel bulunmaması gerekir.
Doğru cevap: B
Çözüm: Tam baskınlık varsayımında çekinik fenotip yalnız homozigot çekinik genotipte açığa çıkar.
Diploit bir Aa bireyin bu gene ait normal gametleri hangi alelleri taşıyabilir?
- A) Her bir gamet birlikte hem A hem a alelini taşır.
- B) Aa bireyin gametlerinde bu gen hiçbir zaman bulunmaz.
- C) Yalnız AA genotipli diploit gametler oluşur.
- D) Gametlerin bir kısmı A, bir kısmı a alelini taşır.
- E) Tüm gametler zorunlu olarak üç farklı alel taşır.
Doğru cevap: D
Çözüm: Mayozda bir alel çiftinin üyeleri ayrılır; normal haploit gamet, ilgili lokusta A veya a alelinden birini alır.
AA ile aa genotipli iki bireyin tam baskınlık altında çaprazlanmasında F1 dölünün genotipi nedir?
- A) İlk kuşaktaki bütün yavrular yalnız AA genotipindedir.
- B) İlk kuşakta bütün bireyler aa genotipli doğar.
- C) İlk kuşaktaki bütün yavrular Aa genotipinde olur.
- D) F1 bireylerinde gen bulunmadığı için genotip yazılamaz.
- E) F1 kuşağında mutlaka AABB genotipi oluşur.
Doğru cevap: C
Çözüm: AA birey sadece A, aa birey sadece a gameti verir; birleşen her gamet çifti Aa oluşturur.
Aa × Aa çaprazlamasında tam baskınlığın bulunduğu bir karakterin çekinik fenotip oranı nedir?
- A) Çekinik fenotip olasılığı dörtte bir, yani %25’tir.
- B) Çekinik fenotipin görülme olasılığı daima %100’dür.
- C) Çekinik fenotipin oranı bütün yavrularda %75 olur.
- D) Bu çaprazlamada çekinik fenotip hiç oluşamaz.
- E) Çekinik fenotipin ihtimali beşte üçtür.
Doğru cevap: A
Çözüm: Punnett karesi AA, Aa, Aa, aa verir. Çekinik fenotip aa olduğundan olasılık 1/4’tür.
Mendel’in ayrılma ilkesine göre gamet oluşurken ne gerçekleşir?
- A) İki alel her zaman tek bir gamette birlikte tutulur.
- B) Bütün homolog genler gamet oluşumundan önce yok edilir.
- C) Her genin alelleri döllenmeden sonra aynı gamete eklenir.
- D) Yalnız baskın aleller gamete geçer, çekinikler atılır.
- E) Aynı gene ait iki alel farklı gametlere ayrılabilir.
Doğru cevap: E
Çözüm: Ayrılma ilkesi, diploit bir bireyin alel çiftindeki üyelerin normal gametlere ayrı ayrı geçmesini açıklar.
Bağımsız dağılım ilkesi hangi koşulda iki karakter için temel model olarak uygulanır?
- A) Aynı kromozomda tamamen bağlı her gen çifti kesin bağımsız dağılır.
- B) Birbirine bağlı olmayan genlerin alelleri gametlere bağımsız dağılabilir.
- C) Bütün karakterler çevreye göre rastgele silinerek dağılır.
- D) Bir genin iki aleli aynı gamete değişmeden birlikte aktarılır.
- E) Her üremede gametlerin kromozom sayısı iki katına çıkar.
Doğru cevap: B
Çözüm: Bağımsız dağılım özellikle farklı kromozomlardaki veya bağımsız davranan genlerin kalıtımı için temel bir Mendel modelidir.
Aa × Aa çaprazlamasında genotiplerin AA:Aa:aa ayrışım oranı hangisidir?
- A) Genotiplerin AA:Aa:aa oranı 3:1:0 olarak bulunur.
- B) Bu çaprazlamada genotip oranı 4:0:0’dır.
- C) AA:Aa:aa oranı bağımsız dağılımda 9:3:1 olur.
- D) Aa × Aa yalnız iki farklı genotip oluşturduğundan oran 1:1’dir.
- E) Genotip ayrışımı bir AA, iki Aa ve bir aa şeklinde 1:2:1’dir.
Doğru cevap: E
Çözüm: Punnett karesinde AA bir, Aa iki ve aa bir kez yer alır. Fenotip oranı tam baskınlık altında 3:1 olsa da genotip 1:2:1’dir.
X kromozomuna bağlı çekinik bir özelliği taşımayan baba ile taşıyıcı annenin oğullarında hastalık görülme olasılığı kaçtır?
- A) Taşıyıcı annenin bütün oğulları kesinlikle sağlam X aleli alır.
- B) Taşıyıcı annenin oğullarında çekinik özelliğin görülme olasılığı 1/2’dir.
- C) Sağlıklı babanın oğullarında hastalık olasılığı yalnız 1/4’tür.
- D) Bütün oğulların X kromozomunu doğrudan babalarından alması gerekir.
- E) Taşıyıcı annenin her oğlu zorunlu olarak çekinik fenotip taşır.
Doğru cevap: B
Çözüm: Oğullar Y kromozomunu babadan, tek X kromozomunu anneden alır. Heterozigot anne çekinik aleli yarı olasılıkla aktarır.
X’e bağlı çekinik özelliği gösteren bir baba (XᵃY) ile sağlıklı homozigot anne (XᴬXᴬ) için kız çocukların genotipi nedir?
- A) Bütün kız çocuklar XᵃXᵃ genotipli ve etkilenmiş olur.
- B) Bu çaprazlamada kız çocukların tamamı XᴬY genotipindedir.
- C) Sağlıklı homozigot anneden kız çocuklara yalnız Y geçer.
- D) Bütün kız çocuklar XᴬXᵃ taşıyıcı genotipinde olur.
- E) Kız çocuklarda babadan X kromozomu aktarılmaz.
Doğru cevap: D
Çözüm: Baba kızlarına Xᵃ, anne tüm kızlarına Xᴬ verir; böylece kızların tamamı heterozigot taşıyıcı olur.
ABO sistemi için Iᴬi genotipli A grubu birey ile Iᴮi genotipli B grubu bireyin 0 grubu çocuğa sahip olma olasılığı kaçtır?
- A) Bu eşleşmede 0 grubu çocuğun olasılığı 3/4’tür.
- B) A ve B grubu ebeveynlerin 0 grubu çocuğu asla olamaz.
- C) Iᴬi × Iᴮi eşleşmesinde ii çocuk olasılığı 1/4’tür.
- D) Iᴬi × Iᴮi sonucu tüm çocukların kan grubu AB olur.
- E) İki heterozigot ebeveynde 0 fenotipi ihtimali 1/8’dir.
Doğru cevap: C
Çözüm: A ebeveyn Iᴬ veya i, B ebeveyn Iᴮ veya i gameti verir; IᴬIᴮ, Iᴬi, Iᴮi, ii eşit olasılıkla oluşur.
AB kan grubundaki birey ile 0 kan grubundaki bireyin çocuklarında hangi fenotipler görülebilir?
- A) AB × 0 eşleşmesinde çocuklarda yalnız A veya B grubu beklenir.
- B) AB × 0 eşleşmesinde bütün çocuklar 0 kan grubunda olur.
- C) AB ve 0 ebeveynlerin her çocuğu zorunlu olarak AB olur.
- D) AB × 0 çaprazlaması yalnız AB ve 0 fenotiplerini verir.
- E) Bu eşleşmede fenotiplerin tümü Rh negatif olmak zorundadır.
Doğru cevap: A
Çözüm: IᴬIᴮ ebeveyn Iᴬ ya da Iᴮ, ii ebeveyn i verir. Çocuklar Iᴬi yani A veya Iᴮi yani B grubundadır.
Iᴬi genotipli A grubu anne ile ii genotipli 0 grubu babanın çocuğu için olası fenotip dağılımı nedir?
- A) Bu ebeveynlerin bütün çocukları AB kan grubudur.
- B) Böyle bir eşleşmeden yalnız B grubu çocuklar doğabilir.
- C) Çocukların dörtte üçü AB, dörtte biri B olur.
- D) A × 0 eşleşmesinde her çocuk zorunlu olarak Rh pozitif olur.
- E) Çocukların yarısı A, yarısı 0 grubu olabilir.
Doğru cevap: E
Çözüm: Iᴬi ebeveynin gametleri Iᴬ ve i; ii ebeveyninki i olduğundan Iᴬi (A) ve ii (0) eşit olasılıklıdır.
AaBb × AaBb bağımsız dihibrit çaprazlamasında yavrunun her iki gen bakımından heterozigot (AaBb) olma olasılığı kaçtır?
- A) Her iki lokusta heterozigot olma olasılığı 1/4’tür.
- B) AaBb genotipi bu eşleşmede on altıda bir olasılıkla oluşur.
- C) İki heterozigot lokusun birlikte görülme ihtimali dokuzda birdir.
- D) AaBb yavru oluşması iki ebeveyn de heterozigotken imkânsızdır.
- E) AaBb yavruların oranı yalnız 1/8 olarak hesaplanır.
Doğru cevap: A
Çözüm: Her bir Aa × Aa veya Bb × Bb çaprazlamasında heterozigot olasılığı 1/2’dir. Birlikte 1/2 × 1/2 = 1/4’tür.
Bağımsız kalıtılan iki gen için AaBb × AaBb çaprazlamasında AABB genotipli yavru oluşma ihtimali nedir?
- A) AABB genotipi olasılığı 9/16 olarak hesaplanır.
- B) AABB yavrunun oluşma olasılığı 1/4’tür.
- C) AaBb × AaBb eşleşmesinde AABB genotipi hiç bulunamaz.
- D) AABB yavruların olasılığı 3/8 olarak belirlenir.
- E) AABB genotipinin olasılığı 1/16’dır.
Doğru cevap: E
Çözüm: AA olasılığı 1/4 ve BB olasılığı 1/4’tür. Bağımsız dağılımla aynı yavruda AABB olma olasılığı 1/16’dır.
Genleri bağımsız AaBBCc genotipli bir bireyin üretebileceği farklı gamet çeşitleri hangileridir?
- A) AaBBCc bireyin gametleri yalnız AA ve CC biçimindedir.
- B) AaBBCc bireyin gametleri ABC, ABc, aBC ve aBc olabilir.
- C) Bu birey gametlerinde BB çiftini bölmeden birlikte taşır.
- D) Bütün gametleri zorunlu olarak yalnız abc biçimindedir.
- E) AaBBCc birey sekiz çeşit gamet için üç heterozigot lokus taşır.
Doğru cevap: B
Çözüm: A ve C lokusları heterozigot, B lokusu homozigot olduğundan gamet sayısı 2² = 4’tür; gametlerde B aleli daima bulunur.
AaBb × aabb çaprazlamasında, genler bağımsız ise yavruların dört fenotipte ayrışım oranı nedir?
- A) Kontrol çaprazlamasında dört fenotip daima 9:3:3:1 dağılır.
- B) AaBb × aabb için fenotipler 3:1:1:3 oranını verir.
- C) İki karakter yönünden yalnız tek fenotip ortaya çıkar.
- D) Dört fenotipin beklenen oranı 1:1:1:1’dir.
- E) Dört fenotipin ayrışım oranı 1:2:1:0 biçimindedir.
Doğru cevap: D
Çözüm: Bağımsız AaBb birey AB, Ab, aB ve ab gametlerini eşit olasılıkla verir; aabb yalnız ab verir ve dört fenotip eşit oluşur.
Aa × Aa çaprazlamasında bağımsız üç çocuk için üçünün de aa çekinik fenotipli olma olasılığı kaçtır?
- A) Üç çocuğun da aa olma ihtimali 3/4’tür.
- B) Üç çekinik çocuk olasılığı 1/16 olarak hesaplanır.
- C) Üç çocuğun da aa olması olasılığı 1/64’tür.
- D) Bu ailede üçüncü çekinik çocuğun oluşması genetik açıdan imkânsızdır.
- E) Ardışık üç çekinik çocuk olasılığı 3/16’dır.
Doğru cevap: C
Çözüm: Her çocuk için aa olma olasılığı 1/4’tür. Bağımsız doğumlar için üçünün birlikte olasılığı (1/4)³ = 1/64’tür.
Aa × Aa ebeveynlerin iki çocuğundan en az birinin aa genotipli olma olasılığı kaçtır?
- A) İki çocuktan en az birinin aa olma olasılığı 7/16’dır.
- B) En az bir aa çocuğun olma olasılığı yalnız 1/16’dır.
- C) İki çocuktan en az birinin aa olması kesinlikle %100’dür.
- D) En az bir çekinik çocuk için olasılık 9/16 bulunur.
- E) En az bir aa çocuğun görülmesi bu ailede mümkün değildir.
Doğru cevap: A
Çözüm: Her çocukta aa olmama olasılığı 3/4’tür. İkisinin de aa olmaması 9/16, en az birinin aa olması 1−9/16 = 7/16’dır.
Aa × Aa eşleşmesinde baskın fenotip gösterdiği bilinen bir yavrunun heterozigot Aa olma koşullu olasılığı nedir?
- A) Baskın fenotip gösteren yavrunun Aa olma olasılığı 1/4’tür.
- B) Fenotipi baskın yavrularda heterozigotluk olasılığı 3/4’tür.
- C) Baskın fenotipli her yavru kesin AA olduğundan olasılık sıfırdır.
- D) Aa × Aa eşleşmesinde baskın fenotipli bireylerin tümü Aa’dır.
- E) Baskın fenotipli yavrunun Aa genotipli olma olasılığı 2/3’tür.
Doğru cevap: E
Çözüm: Olası sonuçlar AA, Aa, Aa, aa’dır. Baskın fenotipli üç durumun ikisi Aa olduğu için koşullu olasılık 2/3’tür.