Aa genotipli bir birey aa ile çaprazlanırsa yavruların kaçta kaçı çekinik fenotip gösterir?
- A) Aa × aa eşleşmesinde çekinik fenotip oranı 1/4 olur.
- B) Aa × aa eşleşmesinde bütün yavrular kesin AA olur.
- C) Aa × aa eşleşmesinde çekinik fenotip olasılığı 1/2’dir.
- D) Aa × aa eşleşmesinde çekinik yavru hiç meydana gelmez.
- E) Aa × aa eşleşmesinde çekinik fenotip olasılığı 3/4’tür.
Doğru cevap: C
Çözüm: Aa birey A ve a, aa birey yalnız a gameti verir; ürünlerin yarısı Aa, yarısı aa olduğundan çekinik fenotip 1/2’dir.
Aa × Aa çaprazlamasında heterozigot genotipli yavru oluşma ihtimali kaçtır?
- A) Bu çaprazlamada Aa genotipinin olasılığı 2/4 yani 1/2’dir.
- B) Heterozigot Aa genotipi olasılığı 1/8 olarak hesaplanır.
- C) Bu eşleşmede bütün yavrular AA genotipinde oluşur.
- D) Heterozigot yavruların oranı 3/4 olarak bulunur.
- E) Aa genotipi söz konusu çaprazlamada mümkün değildir.
Doğru cevap: A
Çözüm: Aa × Aa eşleşmesi AA, Aa, Aa, aa sonuçlarını verir; iki olasılık Aa olduğundan oran %50’dir.
AA × Aa çaprazlamasında heterozigot yavru oluşma olasılığı kaçtır?
- A) AA × Aa sonucunda tüm yavrular homozigot çekinik olur.
- B) Söz konusu çaprazlamada Aa oluşma ihtimali sıfırdır.
- C) Bu çaprazlamada yavruların yalnız dörtte biri Aa olur.
- D) Eşleşmede heterozigot yavru olasılığı yüzde yüzdür.
- E) Yavruların yarısının Aa genotipinde olma olasılığı vardır.
Doğru cevap: E
Çözüm: AA ebeveyn yalnız A, Aa ebeveyn A veya a gameti verir. Yavruların yarısı AA, yarısı Aa olabilir.
Genleri bağımsız dağılan AaBb genotipli bir birey kaç çeşit gamet oluşturabilir?
- A) AaBb birey yalnız AB ve ab olmak üzere iki gamet çeşidi verir.
- B) Bağımsız iki heterozigot lokus dört çeşit gamet verir: AB, Ab, aB, ab.
- C) AaBb birey farklı genler için sadece AA ve bb gametleri üretir.
- D) Bağımsız dağılımla AaBb genotipinden sekiz gamet çeşidi çıkar.
- E) AaBb bireyin gametleri her zaman Aa ve Bb şeklindedir.
Doğru cevap: B
Çözüm: İki heterozigot, birbirinden bağımsız gen için gamet çeşidi sayısı 2² = 4’tür; her gamet her genin bir alelini alır.
Bağımsız dağılan iki gen için AaBb × aabb kontrol çaprazlamasında AaBb yavru oluşma ihtimali kaçtır?
- A) AaBb yavru oluşma olasılığı dörtte üçtür.
- B) Kontrol çaprazlamasında bütün yavrular AA BB olur.
- C) Bu çaprazlamada AaBb yavrunun oluşması imkânsızdır.
- D) AaBb yavru oluşma olasılığı dörtte birdir.
- E) AaBb yavru görülme olasılığı on altıda birdir.
Doğru cevap: D
Çözüm: AaBb birey dört gamet çeşidini eşit olasılıkla üretir; aabb ebeveyn yalnız ab gameti verir, AaBb olasılığı 1/4’tür.
AaBb × AaBb çaprazlamasında iki özellik bakımından da çekinik fenotipli birey oluşma olasılığı nedir?
- A) Bağımsız iki gen için çift çekinik yavru olasılığı 1/2’dir.
- B) AaBb × AaBb eşleşmesinde çift çekinik yavru oranı 9/16’dır.
- C) Genler bağımsızsa aabb fenotipinin olasılığı 1/16’dır.
- D) Çift çekinik fenotip bu çaprazlamada hiçbir zaman oluşmaz.
- E) Her yavrunun aabb genotipli olma ihtimali 3/8’dir.
Doğru cevap: C
Çözüm: Her lokusta çekinik fenotip olasılığı 1/4 olduğundan bağımsız iki lokusta birlikte olma ihtimali 1/4 × 1/4 = 1/16’dır.
Bağımsız genler için AaBb × AaBb dihibrit çaprazlamasında tam baskınlık varsayımıyla fenotip oranı nasıldır?
- A) Dört fenotipin klasik ayrışım oranı 9:3:3:1’dir.
- B) Bağımsız dihibrit çaprazlamada oran zorunlu 1:1’dir.
- C) İki heterozigot dihibritin fenotip oranı 3:1:1 olur.
- D) Söz konusu dihibrit çaprazlama yalnız 1:2:1 oranını verir.
- E) Dört fenotipin tümü her zaman 4:4:4:4 dağılımındadır.
Doğru cevap: A
Çözüm: AaBb × AaBb’de her karakter 3:1 fenotip ayrışması gösterir. Bağımsız olasılıklar çarpılınca 9:3:3:1 elde edilir.
Aa × Aa çaprazlamasında genotiplerin AA:Aa:aa ayrışım oranı hangisidir?
- A) Genotiplerin AA:Aa:aa oranı 3:1:0 olarak bulunur.
- B) Bu çaprazlamada genotip oranı 4:0:0’dır.
- C) AA:Aa:aa oranı bağımsız dağılımda 9:3:1 olur.
- D) Aa × Aa yalnız iki farklı genotip oluşturduğundan oran 1:1’dir.
- E) Genotip ayrışımı bir AA, iki Aa ve bir aa şeklinde 1:2:1’dir.
Doğru cevap: E
Çözüm: Punnett karesinde AA bir, Aa iki ve aa bir kez yer alır. Fenotip oranı tam baskınlık altında 3:1 olsa da genotip 1:2:1’dir.
X kromozomuna bağlı çekinik bir özelliği taşımayan baba ile taşıyıcı annenin oğullarında hastalık görülme olasılığı kaçtır?
- A) Taşıyıcı annenin bütün oğulları kesinlikle sağlam X aleli alır.
- B) Taşıyıcı annenin oğullarında çekinik özelliğin görülme olasılığı 1/2’dir.
- C) Sağlıklı babanın oğullarında hastalık olasılığı yalnız 1/4’tür.
- D) Bütün oğulların X kromozomunu doğrudan babalarından alması gerekir.
- E) Taşıyıcı annenin her oğlu zorunlu olarak çekinik fenotip taşır.
Doğru cevap: B
Çözüm: Oğullar Y kromozomunu babadan, tek X kromozomunu anneden alır. Heterozigot anne çekinik aleli yarı olasılıkla aktarır.
X’e bağlı çekinik özelliği gösteren bir baba (XᵃY) ile sağlıklı homozigot anne (XᴬXᴬ) için kız çocukların genotipi nedir?
- A) Bütün kız çocuklar XᵃXᵃ genotipli ve etkilenmiş olur.
- B) Bu çaprazlamada kız çocukların tamamı XᴬY genotipindedir.
- C) Sağlıklı homozigot anneden kız çocuklara yalnız Y geçer.
- D) Bütün kız çocuklar XᴬXᵃ taşıyıcı genotipinde olur.
- E) Kız çocuklarda babadan X kromozomu aktarılmaz.
Doğru cevap: D
Çözüm: Baba kızlarına Xᵃ, anne tüm kızlarına Xᴬ verir; böylece kızların tamamı heterozigot taşıyıcı olur.
ABO sistemi için Iᴬi genotipli A grubu birey ile Iᴮi genotipli B grubu bireyin 0 grubu çocuğa sahip olma olasılığı kaçtır?
- A) Bu eşleşmede 0 grubu çocuğun olasılığı 3/4’tür.
- B) A ve B grubu ebeveynlerin 0 grubu çocuğu asla olamaz.
- C) Iᴬi × Iᴮi eşleşmesinde ii çocuk olasılığı 1/4’tür.
- D) Iᴬi × Iᴮi sonucu tüm çocukların kan grubu AB olur.
- E) İki heterozigot ebeveynde 0 fenotipi ihtimali 1/8’dir.
Doğru cevap: C
Çözüm: A ebeveyn Iᴬ veya i, B ebeveyn Iᴮ veya i gameti verir; IᴬIᴮ, Iᴬi, Iᴮi, ii eşit olasılıkla oluşur.
AB kan grubundaki birey ile 0 kan grubundaki bireyin çocuklarında hangi fenotipler görülebilir?
- A) AB × 0 eşleşmesinde çocuklarda yalnız A veya B grubu beklenir.
- B) AB × 0 eşleşmesinde bütün çocuklar 0 kan grubunda olur.
- C) AB ve 0 ebeveynlerin her çocuğu zorunlu olarak AB olur.
- D) AB × 0 çaprazlaması yalnız AB ve 0 fenotiplerini verir.
- E) Bu eşleşmede fenotiplerin tümü Rh negatif olmak zorundadır.
Doğru cevap: A
Çözüm: IᴬIᴮ ebeveyn Iᴬ ya da Iᴮ, ii ebeveyn i verir. Çocuklar Iᴬi yani A veya Iᴮi yani B grubundadır.
Iᴬi genotipli A grubu anne ile ii genotipli 0 grubu babanın çocuğu için olası fenotip dağılımı nedir?
- A) Bu ebeveynlerin bütün çocukları AB kan grubudur.
- B) Böyle bir eşleşmeden yalnız B grubu çocuklar doğabilir.
- C) Çocukların dörtte üçü AB, dörtte biri B olur.
- D) A × 0 eşleşmesinde her çocuk zorunlu olarak Rh pozitif olur.
- E) Çocukların yarısı A, yarısı 0 grubu olabilir.
Doğru cevap: E
Çözüm: Iᴬi ebeveynin gametleri Iᴬ ve i; ii ebeveyninki i olduğundan Iᴬi (A) ve ii (0) eşit olasılıklıdır.
Kan grupları yönünden ii × ii çaprazlamasında hangi sonuç beklenir?
- A) İki 0 grubu ebeveynden tüm çocuklar AB olabilir.
- B) ABO bakımından çocukların tamamı ii, yani 0 grubu olur.
- C) ii × ii çaprazlamasında yalnız A fenotipi görülür.
- D) İki ii ebeveynin bütün çocukları Iᴮi genotipi alır.
- E) ii bireyler gametlerine her zaman Iᴬ alelini koyar.
Doğru cevap: B
Çözüm: Her iki 0 grubu ebeveyn sadece i gameti oluşturur; yavruların genotipi ii, fenotipi 0 olur.
Basitleştirilmiş Rh kalıtımında Dd × dd çaprazlamasının Rh negatif yavru olasılığı kaçtır?
- A) Bu çaprazlamada Rh negatif birey olasılığı yüzde sıfırdır.
- B) Dd × dd eşleşmesinde negatif çocuk olasılığı yüzde yirmi beştir.
- C) Rh negatif yavru görülme olasılığı yüzde yetmiş beştir.
- D) Rh negatif (dd) yavru oluşma ihtimali yüzde ellidir.
- E) Bu çaprazlamanın bütün çocukları DD genotipinde olur.
Doğru cevap: D
Çözüm: Dd birey D ve d, dd birey yalnız d gameti verir; yavruların yarısı Dd pozitif, yarısı dd negatiftir.
ABO kan grubu sistemindeki üç alelle diploit bir bireyde kaç farklı genotip oluşturulabilir?
- A) ABO sisteminde üç alel yalnız üç farklı genotip meydana getirir.
- B) Üç alelle toplam dokuz farklı diploit genotip oluşabilir.
- C) Üç alel için altı olası diploit genotip vardır.
- D) ABO alelleri her bireyde üçlü bulunur ve tek genotip oluşturur.
- E) ABO sistemi yalnız iki diploit genotip üretir.
Doğru cevap: C
Çözüm: Üç alelden ikişerli seçimle homozigot üç, heterozigot üç birleşim elde edilir: 3×4/2 = 6 genotip.
IᴬIᴮ kan gruplu birey ile Iᴬi genotipli bireyin çocuklarında A fenotipinin olasılığı kaçtır?
- A) AB × Iᴬi çaprazlamasında A fenotipi olasılığı 1/2’dir.
- B) Bu çaprazlamada A grubu çocuk olasılığı 1/4’tür.
- C) IᴬIᴮ × Iᴬi eşleşmesinde bütün çocuklar 0 olur.
- D) Bu ebeveynler A kan grubunda hiç çocuk oluşturamaz.
- E) AB ve heterozigot A grubundan B fenotipi hiç oluşamaz.
Doğru cevap: A
Çözüm: Olası çocuk genotipleri IᴬIᴬ (A), Iᴬi (A), IᴬIᴮ (AB), Iᴮi (B) olup A fenotipi 2/4’tür.
Tam baskınlık gösteren otozomal çekinik bir özelliğe sahip çocuğun sağlıklı anne ve babası için hangi genotip çıkarımı yapılır?
- A) Sağlıklı anne baba böyle bir çocuğa sahip olamaz.
- B) Her iki ebeveyn kesinlikle AA genotipini taşımak zorundadır.
- C) Ebeveynlerden yalnız birinin hiçbir alele sahip olmaması gerekir.
- D) Çekinik çocuk oluştuğunda anne veya baba mutlaka aa fenotipinde olmalıdır.
- E) Her iki ebeveyn de en az bir çekinik alel taşıyan Aa genotipindedir.
Doğru cevap: E
Çözüm: aa çocuk her ebeveynden a alelini alır. Ebeveynler sağlıklı baskın fenotipli olduğuna göre genotipleri Aa olmalıdır.
X’e bağlı çekinik özelliği gösteren baba ile taşıyıcı annenin kızlarında özelliğin görülme olasılığı kaçtır?
- A) Bu ailede bütün kızlar zorunlu olarak XᴬXᴬ olur.
- B) Bu ailede kızların yarısı XᵃXᵃ olup çekinik fenotip gösterebilir.
- C) Çekinik özelliği gösteren baba kızlarına yalnız Y iletir.
- D) Bütün kızların genotipi XᴬY olarak belirlenir.
- E) Taşıyıcı anne kızlarına çekinik aleli hiçbir zaman aktarmaz.
Doğru cevap: B
Çözüm: Etkilenmiş baba tüm kızlarına Xᵃ, taşıyıcı anne yarısına Xᵃ verir; kızların yarısı XᵃXᵃ olabilir.
Aynı genotipteki iki bitkinin farklı ışık koşullarında farklı boylara ulaşması hangi çıkarımı destekler?
- A) Farklı boya ulaşmak her zaman DNA dizisinin değiştiğini kanıtlar.
- B) Işık miktarı alellerin her seferinde yeni türlere dönüşmesine neden olur.
- C) Aynı genotipli bitkilerin her çevrede aynı boya sahip olması zorunludur.
- D) Çevre koşulları genotip değişmeden fenotipi etkileyebilir.
- E) Boy farklılığı yalnız homolog kromozom sayısı artışıyla ortaya çıkar.
Doğru cevap: D
Çözüm: Fenotip genotip ve çevresel etkenlerin etkileşimiyle şekillenebilir; her fenotip farkı kalıtsal değişiklik değildir.