İklim olayları ve yer şekilleri gibi doğal süreçleri inceleyen coğrafyanın alt dalı hangisidir?
- A) Beşerî coğrafya
- B) Fiziki coğrafya
- C) Siyasi coğrafya
- D) Nüfus coğrafyası
- E) Yerleşme coğrafyası
Doğru cevap: B
Çözüm: Fiziki coğrafya atmosfer, su, toprak, bitki örtüsü ve yer şekilleri gibi doğal sistemlerle ilgilenir; beşerî coğrafya ise insan etkinliklerini inceler.
Kentleşme ve nüfusun dağılışını öncelikle inceleyen coğrafya alanı hangisidir?
- A) Jeomorfoloji
- B) Klimatoloji
- C) Hidrografya
- D) Beşerî coğrafya
- E) Biyocoğrafya
Doğru cevap: D
Çözüm: Nüfus, göç, kentleşme ve yerleşme biçimleri insan faaliyetleriyle ilgili olduğundan beşerî coğrafyanın çalışma konuları arasındadır.
Dünya’yı çevreleyen gaz örtüsüne verilen ad hangisidir?
- A) Atmosfer
- B) Litosfer
- C) Hidrosfer
- D) Biyosfer
- E) Kriosfer
Doğru cevap: A
Çözüm: Atmosfer Dünya’nın gaz katmanıdır; hava olayları bu katmanda gerçekleşir. Litosfer kayaçlarla, hidrosfer sularla ilişkilidir.
Okyanus, deniz, göl, akarsu ve yer altı sularının oluşturduğu küre hangisidir?
- A) Atmosfer
- B) Litosfer
- C) Hidrosfer
- D) Biyosfer
- E) Magnetosfer
Doğru cevap: C
Çözüm: Hidrosfer Dünya’daki suların tamamını kapsar. Okyanus ve akarsuların yanı sıra yer altı suları da bu doğal sistemin parçasıdır.
Dünya’nın taş küresi, yer kabuğu ve üst mantonun katı bölümüne verilen ad hangisidir?
- A) Atmosfer
- B) Hidrosfer
- C) Biyosfer
- D) İyonosfer
- E) Litosfer
Doğru cevap: E
Çözüm: Litosfer taş küredir; levhaları ve kayaçları içerir. Haritalarda yükselti ve yer şekilleri çoğunlukla bu küreye ait özelliklerdir.
Canlıların yeryüzündeki yaşam alanlarının bütünü hangi kavramla adlandırılır?
- A) Troposfer
- B) Biyosfer
- C) Stratosfer
- D) Litosfer
- E) Hidrografya
Doğru cevap: B
Çözüm: Biyosfer canlıların bulunduğu yaşam küresidir ve atmosfer, hidrosfer ile litosferin canlı yaşamına elverişli kısımlarını kapsar.
Bir bölgenin kuş bakışı görünümünün belirli bir oranda küçültülerek düzleme aktarılmasına ne denir?
- A) Kesit
- B) Panorama
- C) Fotoğraf
- D) Harita
- E) Kroki
Doğru cevap: D
Çözüm: Harita kuş bakışı görünümün belirli ölçekle düzleme aktarımıdır. Kroki çoğunlukla matematiksel ölçek zorunluluğu taşımayan şematik çizimdir.
1/200.000 ölçekli haritada iki kent arasındaki uzaklık 3 cm ise gerçek uzaklık kaç kilometredir?
- A) 3 km
- B) 6 km
- C) 2 km
- D) 12 km
- E) 60 km
Doğru cevap: B
Çözüm: 1 cm haritada 200.000 cm yani 2 km’ye eşittir. Haritadaki 3 cm uzunluk gerçekte 3 × 2 = 6 km olur.
1/500.000 ölçekli haritada 4 cm uzunlukla gösterilen yolun gerçek uzunluğu kaç kilometredir?
- A) 2 km
- B) 5 km
- C) 40 km
- D) 20 km
- E) 200 km
Doğru cevap: D
Çözüm: Bu ölçekte 1 cm = 5 km’dir. Dört santimetrelik çizgi gerçekte 4 × 5 = 20 kilometreye karşılık gelir.
Aynı alanı gösteren 1/50.000 ve 1/500.000 ölçekli iki harita için hangisi doğrudur?
- A) 1/50.000 ölçekli harita daha çok ayrıntı gösterir.
- B) 1/500.000 ölçekli harita daha çok ayrıntı gösterir.
- C) İki harita kesinlikle aynı ölçüde ayrıntılıdır.
- D) Ölçek paydası büyüdükçe ayrıntı zorunlu olarak artar.
- E) Büyük ölçekli olan daha fazla alan kaplar.
Doğru cevap: A
Çözüm: Kesir ölçekte paydası küçük olan 1/50.000 daha büyük ölçektir; ayrıntı artar ve kâğıtta gösterilebilen gerçek alan küçülür.
Haritada iki yer arası uzunluk 8 cm iken ölçek paydası iki katına çıkarılırsa aynı gerçek uzaklığın çizim uzunluğu kaç cm olur?
- A) 2 cm
- B) 8 cm
- C) 4 cm
- D) 12 cm
- E) 16 cm
Doğru cevap: C
Çözüm: Ölçek paydasının iki katına çıkması çizimin doğrusal olarak yarıya küçülmesi demektir; 8 cm uzunluk 4 cm olur.
İzohips eğrilerinin birbirine çok yaklaşması, topoğrafyada en çok hangi özelliğe işaret eder?
- A) Eğimin sıfır olduğuna
- B) Mutlaka alçak ova olduğuna
- C) Yükseltinin deniz seviyesinde olduğuna
- D) Arazide sürekli yağışa
- E) Eğimin fazla olduğuna
Doğru cevap: E
Çözüm: Eş yükselti eğrileri arasındaki yatay mesafe küçüldüğünde aynı yükselti farkı daha kısa mesafede alınır; eğim artar.
İzohipslerin birbirinden uzaklaşması aşağıdaki yer şekli özelliklerinden hangisini destekler?
- A) Yamaçların dikleşmesini
- B) Eğimin azalmasını
- C) Yükseltinin daima artmasını
- D) Mutlak konumun değişmesini
- E) Boylam farkının büyümesini
Doğru cevap: B
Çözüm: Aynı eş yükselti aralığı daha geniş yatay mesafeye yayıldığında arazi daha az eğimlidir; eğriler arası açıklık bu konuda ipucudur.
Kapalı, iç içe izohipslerin değerleri merkeze doğru artıyorsa hangi yeryüzü şekli gösterilir?
- A) Kapalı çukur
- B) Vadi tabanı
- C) Delta ovası
- D) Tepe
- E) Dağ geçidi
Doğru cevap: D
Çözüm: İç içe kapalı izohipslerde yükselti merkeze doğru artıyorsa tepe anlaşılır. Kapalı çukurda ise yükselti merkeze doğru düşer.
1/250.000 ölçekli topoğrafya haritasında iki nokta arası 6 cm ise arazi üzerindeki gerçek uzaklık kaç kilometredir?
- A) 1,5 km
- B) 15 km
- C) 12 km
- D) 25 km
- E) 150 km
Doğru cevap: B
Çözüm: Ölçek 1 cm’yi 250.000 cm = 2,5 km yapar. 6 × 2,5 = 15 km gerçek mesafe bulunur.
Bir yolun gerçek uzunluğu 24 km ve haritadaki uzunluğu 8 cm’dir. Bu haritanın kesir ölçeği hangisidir?
- A) 1/30.000
- B) 1/240.000
- C) 1/400.000
- D) 1/300.000
- E) 1/3.000.000
Doğru cevap: D
Çözüm: 24 km = 2.400.000 cm’dir. 2.400.000 ÷ 8 = 300.000 olduğundan ölçek 1/300.000 bulunur.
1/200.000 ölçekli haritada 3 cm × 4 cm kenarlı dikdörtgen bir arazinin gerçek izdüşüm alanı kaç km² olur?
- A) 48 km²
- B) 12 km²
- C) 24 km²
- D) 96 km²
- E) 480 km²
Doğru cevap: A
Çözüm: Ölçekte 1 cm 2 km’dir; kenarlar gerçekte 6 km ve 8 km olur. Dikdörtgen alanı 6 × 8 = 48 km²’dir.
1/100.000 ölçekli haritada 10 cm çizilen bir hat, 1/200.000 ölçekli haritada kaç cm çizilir?
- A) 2 cm
- B) 10 cm
- C) 5 cm
- D) 15 cm
- E) 20 cm
Doğru cevap: C
Çözüm: Yeni ölçek paydası iki katına çıktığında aynı gerçek mesafe kâğıtta yarı uzunlukta çizilir: 10 ÷ 2 = 5 cm.
Eş yükselti aralığı 40 metre olan bir haritada 120 m çizgisinden 280 m çizgisine kadar kaç yükselti aralığı vardır?
- A) 3 aralık
- B) 5 aralık
- C) 6 aralık
- D) 7 aralık
- E) 4 aralık
Doğru cevap: E
Çözüm: 280 − 120 = 160 metrelik yükselti farkı vardır. 160 ÷ 40 = 4 eş yükselti aralığı bulunur.
Yatay uzaklığı 2 km olan iki yer arasında yükselti farkı 500 m’dir. Ortalama eğim yaklaşık yüzde kaçtır?
- A) %2,5
- B) %25
- C) %5
- D) %20
- E) %50
Doğru cevap: B
Çözüm: Yüzde eğim = (yükselti farkı / yatay mesafe) × 100 formülüyle bulunur. 500 / 2.000 × 100 = %25 olur.