İklim olayları ve yer şekilleri gibi doğal süreçleri inceleyen coğrafyanın alt dalı hangisidir?
- A) Beşerî coğrafya
- B) Fiziki coğrafya
- C) Siyasi coğrafya
- D) Nüfus coğrafyası
- E) Yerleşme coğrafyası
Doğru cevap: B
Çözüm: Fiziki coğrafya atmosfer, su, toprak, bitki örtüsü ve yer şekilleri gibi doğal sistemlerle ilgilenir; beşerî coğrafya ise insan etkinliklerini inceler.
Kentleşme ve nüfusun dağılışını öncelikle inceleyen coğrafya alanı hangisidir?
- A) Jeomorfoloji
- B) Klimatoloji
- C) Hidrografya
- D) Beşerî coğrafya
- E) Biyocoğrafya
Doğru cevap: D
Çözüm: Nüfus, göç, kentleşme ve yerleşme biçimleri insan faaliyetleriyle ilgili olduğundan beşerî coğrafyanın çalışma konuları arasındadır.
Dünya’yı çevreleyen gaz örtüsüne verilen ad hangisidir?
- A) Atmosfer
- B) Litosfer
- C) Hidrosfer
- D) Biyosfer
- E) Kriosfer
Doğru cevap: A
Çözüm: Atmosfer Dünya’nın gaz katmanıdır; hava olayları bu katmanda gerçekleşir. Litosfer kayaçlarla, hidrosfer sularla ilişkilidir.
Okyanus, deniz, göl, akarsu ve yer altı sularının oluşturduğu küre hangisidir?
- A) Atmosfer
- B) Litosfer
- C) Hidrosfer
- D) Biyosfer
- E) Magnetosfer
Doğru cevap: C
Çözüm: Hidrosfer Dünya’daki suların tamamını kapsar. Okyanus ve akarsuların yanı sıra yer altı suları da bu doğal sistemin parçasıdır.
Dünya’nın taş küresi, yer kabuğu ve üst mantonun katı bölümüne verilen ad hangisidir?
- A) Atmosfer
- B) Hidrosfer
- C) Biyosfer
- D) İyonosfer
- E) Litosfer
Doğru cevap: E
Çözüm: Litosfer taş küredir; levhaları ve kayaçları içerir. Haritalarda yükselti ve yer şekilleri çoğunlukla bu küreye ait özelliklerdir.
Canlıların yeryüzündeki yaşam alanlarının bütünü hangi kavramla adlandırılır?
- A) Troposfer
- B) Biyosfer
- C) Stratosfer
- D) Litosfer
- E) Hidrografya
Doğru cevap: B
Çözüm: Biyosfer canlıların bulunduğu yaşam küresidir ve atmosfer, hidrosfer ile litosferin canlı yaşamına elverişli kısımlarını kapsar.
Bir bölgenin kuş bakışı görünümünün belirli bir oranda küçültülerek düzleme aktarılmasına ne denir?
- A) Kesit
- B) Panorama
- C) Fotoğraf
- D) Harita
- E) Kroki
Doğru cevap: D
Çözüm: Harita kuş bakışı görünümün belirli ölçekle düzleme aktarımıdır. Kroki çoğunlukla matematiksel ölçek zorunluluğu taşımayan şematik çizimdir.
Kesir ölçeği 1/100.000 olan haritada 1 santimetre gerçekte kaç kilometreyi gösterir?
- A) 1 kilometre
- B) 100 kilometre
- C) 10 kilometre
- D) 100 metre
- E) 5 kilometre
Doğru cevap: A
Çözüm: Haritada 1 cm gerçekte 100.000 cm’dir. 100.000 santimetre 1.000 metreye, yani 1 kilometreye eşittir.
Aşağıdakilerden hangisi aynı büyüklükteki kâğıtta daha fazla ayrıntı gösteren ölçek türüdür?
- A) Küçük ölçek
- B) Enlem ölçeği
- C) Büyük ölçek
- D) Saat dilimi ölçeği
- E) İzohips aralığı
Doğru cevap: C
Çözüm: Büyük ölçekli haritalarda küçültme oranı daha az olduğu için yer şekilleri ve insan yapıları daha ayrıntılı gösterilir.
0° enlem dairesi hangisidir?
- A) Başlangıç meridyeni
- B) Yengeç Dönencesi
- C) Kuzey Kutup Dairesi
- D) Oğlak Dönencesi
- E) Ekvator
Doğru cevap: E
Çözüm: Ekvator 0° enlem dairesidir ve Dünya’yı Kuzey ile Güney yarım kürelere ayırır. Başlangıç meridyeni ise 0° boylamdır.
0° boylam çizgisi hangi adla bilinir?
- A) Ekvator
- B) Greenwich başlangıç meridyeni
- C) 180° tarih değiştirme çizgisi
- D) Yengeç Dönencesi
- E) Kuzey Kutup Dairesi
Doğru cevap: B
Çözüm: Greenwich’ten geçen başlangıç meridyeni 0° boylam kabul edilir ve doğu-batı boylamları buradan itibaren ölçülür.
Bir noktanın Ekvator’a olan açısal uzaklığına ne denir?
- A) Boylam
- B) Ölçek
- C) Yükselti
- D) Enlem
- E) Eğim
Doğru cevap: D
Çözüm: Enlem bir yerin Ekvator’a göre kuzeyde veya güneyde kalan açısal konumudur; 0 ile 90 derece arasında ifade edilir.
Bir noktanın başlangıç meridyenine göre doğu-batı yönündeki açısal konumu hangisidir?
- A) Boylam
- B) Enlem
- C) Rakım
- D) Bakı
- E) İzohips
Doğru cevap: A
Çözüm: Boylam Greenwich başlangıç meridyenine göre açısal uzaklıktır ve doğuda ya da batıda 0 ile 180 derece arasında belirtilir.
Meridyenler nerede birleşir?
- A) Ekvator çizgisinin tamamında
- B) Yengeç Dönencesi üzerinde
- C) Kutup noktalarında
- D) Oğlak Dönencesi üzerinde
- E) Herhangi bir paralelin orta noktasında
Doğru cevap: C
Çözüm: Meridyenler iki kutup noktasında birleşir. Aralarındaki uzaklık Ekvator’dan kutuplara doğru genel olarak azalır.
Paralellerin özellikleriyle ilgili hangisi doğrudur?
- A) Kutuplarda birleşen yarım dairelerdir.
- B) Boyları her enlemde eşittir.
- C) Hepsi başlangıç meridyeninden geçer.
- D) Aralarındaki açı boylamı verir.
- E) Birbirlerini kesmeyen dairelerdir.
Doğru cevap: E
Çözüm: Paraleller Ekvator’a paralel uzanan, birbirini kesmeyen enlem daireleridir. Boyları Ekvator’dan kutuplara doğru kısalır.
Aynı anda daha doğuda bulunan bir noktanın yerel saati, daha batıdaki noktaya göre nasıldır?
- A) Daha geridir.
- B) Daha ileridir.
- C) Her zaman aynıdır.
- D) Yalnız yükseltiye bağlıdır.
- E) Sadece mevsime bağlıdır.
Doğru cevap: B
Çözüm: Dünya batıdan doğuya döndüğü için doğudaki meridyenler Güneş’in öğle konumuna daha önce ulaşır; yerel saatleri ileridir.
Meridyenler arasında 1° boylam farkı yerel saatte kaç dakikalık fark oluşturur?
- A) 1 dakika
- B) 2 dakika
- C) 10 dakika
- D) 4 dakika
- E) 15 dakika
Doğru cevap: D
Çözüm: Dünya 360 dereceyi 24 saatte döner. 1 saat 15 dereceye, 1 derece ise 4 dakikalık yerel saat farkına karşılık gelir.
Enlem ve boylam değerleriyle tanımlanan konuma ne ad verilir?
- A) Mutlak konum
- B) Göreceli konum
- C) Ekonomik konum
- D) Ulaşım konumu
- E) Jeopolitik durum
Doğru cevap: A
Çözüm: Mutlak konum koordinatlarla belirlenir. Göreceli konum ise çevresindeki deniz, ülke, yol, pazar ve diğer unsurlarla ilişkilidir.
Bir kentin önemli ticaret yollarının kavşağında bulunması hangi konum özelliğidir?
- A) Mutlak enlem
- B) Mutlak boylam
- C) Göreceli konum
- D) Coğrafi koordinat
- E) Paralel aralığı
Doğru cevap: C
Çözüm: Ticaret yollarına yakınlık bir yerin çevresiyle olan ilişkisini gösterir; bu nedenle mutlak koordinat değil göreceli konum özelliğidir.
Topoğrafya haritalarında aynı yükseltideki noktaları birleştiren eğrilerin adı nedir?
- A) İzobar
- B) İzoterm
- C) İzohyet
- D) İzotak
- E) İzohips
Doğru cevap: E
Çözüm: İzohips eş yükselti eğrisidir. İzobar eş basıncı, izoterm eş sıcaklığı, izohyet ise eş yağışı gösterir.