1/250.000 ölçekli topoğrafya haritasında iki nokta arası 6 cm ise arazi üzerindeki gerçek uzaklık kaç kilometredir?
- A) 1,5 km
- B) 15 km
- C) 12 km
- D) 25 km
- E) 150 km
Doğru cevap: B
Çözüm: Ölçek 1 cm’yi 250.000 cm = 2,5 km yapar. 6 × 2,5 = 15 km gerçek mesafe bulunur.
Bir yolun gerçek uzunluğu 24 km ve haritadaki uzunluğu 8 cm’dir. Bu haritanın kesir ölçeği hangisidir?
- A) 1/30.000
- B) 1/240.000
- C) 1/400.000
- D) 1/300.000
- E) 1/3.000.000
Doğru cevap: D
Çözüm: 24 km = 2.400.000 cm’dir. 2.400.000 ÷ 8 = 300.000 olduğundan ölçek 1/300.000 bulunur.
1/200.000 ölçekli haritada 3 cm × 4 cm kenarlı dikdörtgen bir arazinin gerçek izdüşüm alanı kaç km² olur?
- A) 48 km²
- B) 12 km²
- C) 24 km²
- D) 96 km²
- E) 480 km²
Doğru cevap: A
Çözüm: Ölçekte 1 cm 2 km’dir; kenarlar gerçekte 6 km ve 8 km olur. Dikdörtgen alanı 6 × 8 = 48 km²’dir.
1/100.000 ölçekli haritada 10 cm çizilen bir hat, 1/200.000 ölçekli haritada kaç cm çizilir?
- A) 2 cm
- B) 10 cm
- C) 5 cm
- D) 15 cm
- E) 20 cm
Doğru cevap: C
Çözüm: Yeni ölçek paydası iki katına çıktığında aynı gerçek mesafe kâğıtta yarı uzunlukta çizilir: 10 ÷ 2 = 5 cm.
Eş yükselti aralığı 40 metre olan bir haritada 120 m çizgisinden 280 m çizgisine kadar kaç yükselti aralığı vardır?
- A) 3 aralık
- B) 5 aralık
- C) 6 aralık
- D) 7 aralık
- E) 4 aralık
Doğru cevap: E
Çözüm: 280 − 120 = 160 metrelik yükselti farkı vardır. 160 ÷ 40 = 4 eş yükselti aralığı bulunur.
Yatay uzaklığı 2 km olan iki yer arasında yükselti farkı 500 m’dir. Ortalama eğim yaklaşık yüzde kaçtır?
- A) %2,5
- B) %25
- C) %5
- D) %20
- E) %50
Doğru cevap: B
Çözüm: Yüzde eğim = (yükselti farkı / yatay mesafe) × 100 formülüyle bulunur. 500 / 2.000 × 100 = %25 olur.
Yükselti farkı 120 m, yatay uzunluk 3 km ise ortalama eğim yüzde kaçtır?
- A) %0,4
- B) %12
- C) %25
- D) %4
- E) %40
Doğru cevap: D
Çözüm: Yatay mesafe 3 km = 3.000 metredir. (120 ÷ 3.000) × 100 = 4 olduğundan ortalama eğim %4’tür.
27° doğu ile 45° doğu boylamları arasındaki yerel saat farkı kaç dakikadır?
- A) 72 dakika
- B) 18 dakika
- C) 36 dakika
- D) 60 dakika
- E) 90 dakika
Doğru cevap: A
Çözüm: Boylam farkı 45 − 27 = 18 derecedir. Her derece 4 dakika olduğundan 18 × 4 = 72 dakika olur.
35° doğudaki kentte yerel saat 14.00 olduğunda 20° doğudaki kentte yerel saat kaçtır?
- A) 12.00
- B) 14.30
- C) 13.00
- D) 15.00
- E) 15.30
Doğru cevap: C
Çözüm: 20° doğu, 35° doğunun 15 derece batısındadır. Batıda yerel saat 60 dakika geri olduğu için 13.00 bulunur.
45° doğudaki A merkezinde yerel saat 12.00 iken 30° doğudaki B merkezinde yerel saat kaçtır?
- A) 10.00
- B) 11.30
- C) 12.30
- D) 13.00
- E) 11.00
Doğru cevap: E
Çözüm: A ile B arasında 15° fark bulunur. B, A’nın batısında olduğundan bir saat geri kalır ve saat 11.00 olur.
28° doğu boylamındaki A merkezinde yerel saat 16.00 ise 43° doğu boylamındaki B merkezinde yerel saat kaçtır?
- A) 15.00
- B) 17.00
- C) 16.15
- D) 16.30
- E) 18.00
Doğru cevap: B
Çözüm: Meridyen farkı 43 − 28 = 15 derecedir. B doğuda olduğu için 15 × 4 = 60 dakika ileridedir; 17.00 olur.
A noktası 38° kuzey–32° doğu, B noktası 40° kuzey–30° doğu koordinatındadır. A, B’ye göre hangi yöndedir?
- A) Kuzeydoğu
- B) Güneybatı
- C) Kuzeybatı
- D) Güneydoğu
- E) Tam kuzey
Doğru cevap: D
Çözüm: A’nın enlemi 38° ile daha güneyde, boylamı 32° doğu ile daha doğudadır. Bu iki bilgi birlikte güneydoğuyu gösterir.
A ve B merkezleri 36° kuzey paralelinde ve sırasıyla 25° doğu ile 40° doğu meridyenlerindedir. Hangisi kesindir?
- A) B’nin yerel saati A’dan bir saat ileridir.
- B) B, A’dan 15° daha kuzeydedir.
- C) İki merkezde yerel saat aynıdır.
- D) A, B’den her zaman daha sıcaktır.
- E) İki merkezin gerçek yükseltisi aynıdır.
Doğru cevap: A
Çözüm: İki merkez aynı enlemde ancak 15° boylam farkıyla konumlanmıştır. Daha doğuda olan B’de yerel saat 60 dakika ileridir.
Bir haritada 400, 450, 500 ve 550 m izohipsleri bulunuyor. Yükselti değerleri merkeze doğru artan kapalı eğriler hangi yorumu destekler?
- A) Merkezi deniz düzeyi olan gölü gösterir.
- B) Her noktada eğimin sıfır olduğunu kanıtlar.
- C) Merkeze doğru yükselen bir tepeyi gösterir.
- D) Akarsuyun mutlaka güneye aktığını gösterir.
- E) Araziyi kesinlikle bir delta hâline getirir.
Doğru cevap: C
Çözüm: Kapalı izohips halkalarının değerleri merkeze doğru yükseliyorsa yüksek bir merkez, yani tepe gösterilir; kenarlar daha alçaktır.
Eş yükselti aralığı haritanın her yerinde aynı olduğuna göre izohipsler arasındaki mesafenin daraldığı yamaca ilişkin en doğru çıkarım hangisidir?
- A) Yükselti farkı izohipsler arasında değişmiştir.
- B) Meridyenlerin sayısı artmıştır.
- C) Bütün yamaç deniz seviyesinin altındadır.
- D) Haritadaki ölçek yalnız o yamaçta değişmiştir.
- E) Yükselti daha kısa yatay mesafede değiştiği için eğim büyüktür.
Doğru cevap: E
Çözüm: İzohips aralığındaki dikey fark sabitken yatay mesafe küçülürse eğim artar. Bu yüzden sık çizgili yamaçlar diktir.
Bir topoğrafya haritasında iki nokta arasındaki kuş uçuşu uzunluk 5 km; virajlı kara yolunun uzunluğu 8 km ise hangisi doğrudur?
- A) Kuş uçuşu mesafe mutlaka yol uzunluğundan büyüktür.
- B) Kara yolu izlediği güzergâh nedeniyle kuş uçuşu mesafeden uzundur.
- C) Boylam farkları aynı olduğu için uzunluklar eşittir.
- D) Yol uzunluğu haritanın enlemine eşittir.
- E) Yolun virajlı olması ölçek paydasını değiştirir.
Doğru cevap: B
Çözüm: Kuş uçuşu mesafe iki nokta arasındaki en kısa düz çizgi mesafesidir; viraj ve dolambaçlar yol uzunluğunu artırabilir.
Bir harita 1/100.000 yerine 1/400.000 ölçekle yeniden çizilirse aynı gerçek alana ilişkin hangi değişiklik beklenir?
- A) Doğrusal uzunluklar dört katına çıkar.
- B) Doğrusal uzunluklar yarıya, alan dörtte bire iner.
- C) Alan aynı kalır ancak boylam değişir.
- D) Doğrusal uzunluklar dörtte bire, harita alanı on altıda bire iner.
- E) Yalnız haritanın kuzey oku ters döner.
Doğru cevap: D
Çözüm: Payda dört katına çıktığı için çizim uzunlukları dörtte bire düşer. Alan ölçeği uzunluğun karesiyle değişir: 1/16.
Aynı boylamdaki iki merkezden biri 10° kuzey, diğeri 50° kuzey enlemindedir. Hangi özelliklerinin aynı olması beklenir?
- A) Yerel saatlerinin
- B) Yıl boyunca gece uzunluklarının
- C) Güneş ışınlarının geliş açılarının
- D) Öğle vakti gölge boylarının
- E) Ortalama sıcaklıklarının
Doğru cevap: A
Çözüm: Aynı boylamdaki merkezlerin yerel saatleri aynıdır; enlem farkı ise güneşlenme açısı, gündüz uzunluğu ve iklimi etkileyebilir.
Bir limanın açık denizlere çıkışı, hinterlandı ve uluslararası taşımacılık ağlarıyla ilişkisi hangi coğrafi bilgi türüyle açıklanır?
- A) Yalnız astronomik enlemle
- B) Yalnız başlangıç meridyeniyle
- C) Göreceli konumun ekonomik ve ulaşım boyutuyla
- D) Sadece paralellerin uzunluğuyla
- E) Yalnız izohipslerin sayısıyla
Doğru cevap: C
Çözüm: Limanın çevresindeki pazarlara erişimi ve ulaşım bağlantıları göreceli konumdur; tek başına koordinat veya yükselti bilgisi değildir.
Türkiye’nin yaklaşık 26°–45° doğu boylamları arasında uzandığı kabul edilirse en batı ve en doğu uçlarının teorik yerel saat farkı kaç dakikadır?
- A) 19 dakika
- B) 45 dakika
- C) 60 dakika
- D) 90 dakika
- E) 76 dakika
Doğru cevap: E
Çözüm: Boylam farkı yaklaşık 45 − 26 = 19 derecedir. Her derece dört dakika kabul edilirse teorik yerel saat farkı 76 dakikadır.